Εν μέσω της μεγαλύτερης στρατιωτικής συγκέντρωσης των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή από τότε που οι ΗΠΑ εισέβαλαν στο Ιράκ το 2003, ήταν πλέον ορατό ότι η Ουάσινγκτον σχεδιάζε τον πόλεμο με το Ιράν. Και πράγματι, ο πόλεμος ξεκίνησε.
Αμερικανοί αξιωματούχοι επικροτούν την κίνηση αυτή, παρουσιάζοντάς την ως μια άνευ προηγουμένου ευκαιρία για να ανατραπεί επιτέλους ο κατεξοχήν εχθρός της Αμερικής που είναι η θρησκευτική ηγεσία του Ιράν. Ο στόχος επιτεύχθη. Το Ισραήλ σε συνεργασία με τις ΗΠΑ κατάφεραν ένα καίριο πλήγμα στην εξουσία του Ιράν, με τον θάνατο του ηγέτη της χώρας.
Φόβοι για εμφύλιο
Άλλοι, όμως, φοβούνται ότι η επέμβαση θα βυθίσει το Ιράν σε έναν αιματηρό και παρατεταμένο εμφύλιο πόλεμο, όπως συνέβη σε πολλές από τις γειτονικές χώρες του Ιράν.
Αυτή την εβδομάδα, το μεγαλύτερο πολεμικό πλοίο στον κόσμο — το αεροπλανοφόρο USS Gerald R Ford — κατέπλευσε στην αμερικανική ναυτική βάση στη Σούδα της Κρήτης.
Προηγουμένως επιχειρούσε στην Καραϊβική Θάλασσα, όπου, αξιοσημείωτα, διαδραμάτισε βασικό ρόλο στη σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, τον περασμένο μήνα.
Το πλοίο προστέθηκε στο “USS Lincoln” που ήδη βρισκόταν στην περιοχή, μαζί με εκατοντάδες μαχητικά αεροσκάφη και υποστηρικτικό εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένων ιπτάμενων τάνκερ εναέριου ανεφοδιασμού και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου.
«Πέρα από τον αριθμό των πλοίων και των αεροσκαφών που έχουν εκεί, διαθέτουν και πολλές από τις εφεδρικές δυνάμεις που χρειάζονται για να διεξαγάγουν μια αρκετά παρατεταμένη στρατιωτική εκστρατεία», δήλωσε ο Μάικλ Κλαρκ, καθηγητής στο King’s College London.
«Δεν θα επιτρέψω ποτέ στον νούμερο ένα χορηγό της τρομοκρατίας στον κόσμο να αποκτήσει πυρηνικό όπλο», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ στο Αμερικανικό Κογκρέσο κατά την ομιλία του, το βράδυ της Τρίτης.
Και με διατύπωση που θύμιζε την επιχειρηματολογία της κυβέρνησης Μπους – πριν την παράνομη αμερικανική εισβολή στο Ιράκ πριν από δύο δεκαετίες, – ο Τραμπ κατηγόρησε το Ιράν ότι αναπτύσσει πυραύλους και όπως είπε χαρακτηριστικά «που μπορούν να απειλήσουν τις βάσεις μας στο εξωτερικό και εργάζονται για την κατασκευή πυραύλων που σύντομα θα φτάνουν στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής».
Ο ισχυρισμός αυτός φάνηκε να έρχεται σε αντίθεση με τις αξιολογήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών σχετικά με τις πυραυλικές δυνατότητες του Ιράν.
Λίγες ώρες νωρίτερα, ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο Διευθυντής της Central Intelligence Agency Τζον Ράτκλιφ είχαν συναντηθεί με ανώτερα στελέχη του Κογκρέσου, προκειμένου —σύμφωνα με πληροφορίες— να τους ενημερώσουν για μια πιθανή επίθεση.
«Αυτό είναι σοβαρό», δήλωσε ο ηγέτης της Δημοκρατικής πλειοψηφίας στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, βγαίνοντας από την κεκλεισμένων των θυρών συνάντηση.
«Η κυβέρνηση πρέπει να παρουσιάσει την υπόθεσή της στον αμερικανικό λαό», πρόσθεσε.
Μια πιθανή διπλωματική διέξοδος πήρε τη μορφή ενός τρίτου γύρου συνομιλιών μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών διαπραγματευτών στη Γενεύη την Πέμπτη, τον οποίο η ιρανική πλευρά περιέγραψε εκ των υστέρων ως «καλή πρόοδο».
Οι ΗΠΑ, εκπροσωπούμενες από την ομάδα διαπραγμάτευσης διεθνών συγκρούσεων του κ. Τραμπ, στην οποία συμμετέχουν ο γαμπρός του Τζάρεντ Κούσνερ και ο μεγιστάνας ακινήτων Στιβ Γουίτκοφ, είπαν ελάχιστα.
Αυτό υποδήλωνε ότι οι Αμερικανοί διατηρούσαν όλες τις επιλογές στο τραπέζι. Και ένα βασικό σημείο διαφωνίας παρέμενε άλυτο.
Το Ιράν επιμένει ότι αναπτύσσει πυρηνικές δυνατότητες για ειρηνικούς σκοπούς. Όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι κανένας βαθμός εμπλουτισμού ουρανίου δεν είναι αποδεκτός.
Έτσι, οι συνομιλίες – οι οποίες περιλάμβαναν επίσης συζητήσεις για τις αμερικανικές κυρώσεις και το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν – δεν κατέληξαν πουθενά.
Καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, το ιρανικό καθεστώς παρέμεινε αδιάλλακτο.
Αναλυτές στην Αμερική επισημαίνουν ότι, όπως όλα δείχνουν, το Πεντάγωνο παρέχει στον πρόεδρο Τραμπ μια σειρά επιλογών – από μεμονωμένα πλήγματα ακριβείας έως ολοκληρωτικό πόλεμο για αλλαγή καθεστώτος – αλλά ότι εκείνος δεν έχει ακόμη αποφασίσει.
Το πρόβλημα με αυτό, εκτιμούν οι αναλυτές, ότι δημιουργεί προσδοκίες.
Προοπτική χάους
Εν τω μεταξύ, οι γειτονικές χώρες του Ιράν έχουν καταστήσει σαφές ότι αντιτίθενται σθεναρά σε μια αμερικανική στρατιωτική επέμβαση.
Παρά την έντονη αντιπάθειά τους προς το ιρανικό καθεστώς, φοβούνται όχι μόνο αντίποινα από το Ιράν ή τις συμμαχικές του οργανώσεις (συμπεριλαμβανομένων των Χούθι, της Χεζμπολάχ και ομάδων στο Ιράκ), αλλά και την πολύ πραγματική προοπτική περιφερειακού χάους — για να μην αναφέρουμε μια τεράστια προσφυγική κρίση σε περίπτωση κατάρρευσης μιας χώρας περίπου 93 εκατομμυρίων ανθρώπων.
Και η Ευρώπη θα βρισκόταν επίσης αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα αιτούντων άσυλο που θα διέφευγαν από μια σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, πιθανώς πολύ μεγαλύτερο από την κρίση της Συρίας που ξεκίνησε το 2011
Υπάρχει επίσης ο οικονομικός κίνδυνος ότι ένας πόλεμος θα μπορούσε να διακόψει τη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ, από όπου μεταφέρεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου αργού πετρελαίου και περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Αυτό θα μπορούσε να εκτινάξει τις τιμές της ενέργειας και τον πληθωρισμό σε όλο τον κόσμο.
Σύμμαχοι των ΗΠΑ — όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Ομάν, η Τουρκία και η Αίγυπτος — κάλεσαν την Ουάσινγκτον να κάνει πίσω και να αποφύγει περαιτέρω κλιμάκωση. Αλλά οι αναλυτές προειδοποίησαν ότι το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα.
Έχει περίπου τριπλάσιο πληθυσμό και είναι πολύ πιο σύνθετο πολιτικά και στρατιωτικά.
Και δεν είναι μόνο του.
Η Ρωσία, η Κίνα και η Βόρεια Κορέα παρέχουν στην Τεχεράνη στρατιωτικά εξαρτήματα, τεχνολογία και εξοπλισμό.
Όσοι στην Ουάσινγκτον αντιτίθενται σε στρατιωτικά πλήγματα φοβούνται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να μπλέξουν σε έναν ακόμη πόλεμο χωρίς νίκη, υπό έναν πρόεδρο που ανέβηκε στην εξουσία υποσχόμενος να τερματίσει τους «ατελείωτους πολέμους» της Αμερικής.
Την Πέμπτη, πρώην Αμερικανοί στρατιώτες που πολέμησαν σε ορισμένους από αυτούς τους πολέμους προστέθηκαν στη αυξανόμενη αντίθεση.
«Σας καλούμε να απορρίψετε τις εκκλήσεις για πολέμους αλλαγής καθεστώτος και αντ’ αυτού να δώσετε προτεραιότητα σε σοβαρή και διαρκή διπλωματία», έγραψαν 90 βετεράνοι σε ανοικτή επιστολή.
«Η επιδίωξη της ειρήνης μέσω της ισχύος απαιτεί σοφία, όχι διαρκή σύγκρουση», έγραψαν.
Φυσικά, η Ουάσινγκτον εξετάζει εδώ και καιρό τους κινδύνους της ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος με στρατιωτική δύναμη.
Και δεν θα ήταν η πρώτη φορά
«Η ηθική υποχρέωση για την προστασία των αμάχων είναι κατανοητή, όπως και ο στρατηγικός πειρασμός να τιμωρηθεί το καθεστώς στην Τεχεράνη», έγραψε η Έλι Γκερανμαγιέχ, αναπληρώτρια επικεφαλής του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο European Council on Foreign Relations.
Αλλά μετά τις οδυνηρές εμπειρίες στο Αφγανιστάν, το Ιράκ, τη Λιβύη και τη Συρία, άλλες χώρες πρέπει να είναι ρεαλιστικές, είπε, σχετικά με «τα όρια της δυτικής επιρροής και τους κινδύνους ενός παρατεταμένου πολέμου με το Ιράν».
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ