Μια ριζική αλλαγή στην πολιτική κατά του καπνίσματος επιδιώκουν οργανώσεις δημόσιας υγείας στον Καναδά, ζητώντας να απαγορευτεί η αγορά τσιγάρων και προϊόντων ατμίσματος από μια ολόκληρη γενιά πολιτών, ακόμη και όταν φτάσει στην ενηλικίωση. Η πρωτοβουλία αντλεί έμπνευση από το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου θεσπίστηκε νομοθεσία που αποκλείει σταδιακά από τη νόμιμη αγορά τσιγάρων όσους γεννήθηκαν μετά το 2008.
Στον Καναδά, η πρόταση προκαλεί ήδη αντιπαράθεση ανάμεσα σε φορείς υγείας, εκπροσώπους της καπνοβιομηχανίας και επαγγελματίες του λιανεμπορίου. Παρά τις πιέσεις για αυστηρότερα μέτρα, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δηλώνει ότι δεν εξετάζει προς το παρόν την υιοθέτηση μιας αντίστοιχης απαγόρευσης.
Η βρετανική εμπειρία ως πρότυπο
Η βρετανική νομοθεσία αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για όσους ζητούν αλλαγές στην καναδική πολιτική. Η πρωτοβουλία συγκέντρωσε διακομματική υποστήριξη, καθώς προωθήθηκε αρχικά από συντηρητική κυβέρνηση το 2023 και εγκρίθηκε στη συνέχεια από την κυβέρνηση των Εργατικών.
Η Σάρα Σλιτ, διευθύνουσα σύμβουλος της οργάνωσης Asthma + Lung UK, υποστηρίζει ότι η κοινωνική αποδοχή του μέτρου είναι αποτέλεσμα πολυετούς ενημέρωσης και πίεσης.
Όπως επισημαίνει, ακόμη και πολλοί καπνιστές δεν επιθυμούν να ακολουθήσουν τα παιδιά τους την ίδια συνήθεια, γνωρίζοντας τις επιπτώσεις στην υγεία και το οικονομικό κόστος.
Η αρχική βρετανική πρόταση περιλάμβανε και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, ωστόσο η τελική νομοθεσία επικεντρώθηκε στα συμβατικά προϊόντα καπνού. Παράλληλα, εισήχθησαν αυστηρότεροι κανόνες για την πώληση προϊόντων ατμίσματος, μεταξύ των οποίων περιορισμοί στη συσκευασία και στην έκθεσή τους στα καταστήματα.
Οι υποστηρικτές της καναδικής πρωτοβουλίας θέλουν να αποφευχθεί αυτός ο διαχωρισμός. Η Τζέσικα Μπάκλεϊ, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος του Lung Health Foundation, επικαλείται έρευνες σύμφωνα με τις οποίες οι νέοι που ατμίζουν έχουν 3,5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να καπνίσουν συμβατικά τσιγάρα αργότερα.
Καναδική έρευνα για το άτμισμα: Βλάβες σε πνεύμονες και καρδιά πιο γρήγορα από το κάπνισμα
Οι αντιδράσεις για τη μαύρη αγορά
Η καπνοβιομηχανία απορρίπτει την ιδέα μιας γενεαλογικής απαγόρευσης, ακόμη και αν εφαρμοστεί σταδιακά. Ο Έρικ Γκανιόν, αντιπρόεδρος ρυθμιστικών υποθέσεων της Imperial Tobacco Canada, δηλώνει στο City News ότι συμμερίζεται τον στόχο της προστασίας των νέων, αλλά διαφωνεί με την πλήρη απαγόρευση της νόμιμης πρόσβασης στα προϊόντα.
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα των επικριτών είναι ο κίνδυνος περαιτέρω διεύρυνσης της παράνομης αγοράς. Ο Γκανιόν υποστηρίζει ότι ο Καναδάς αντιμετωπίζει ήδη εκτεταμένη παράνομη διακίνηση τσιγάρων, προϊόντων ατμίσματος και σακουλών νικοτίνης.
Ανάλογη θέση εκφράζει ο Τζεφ Μπράουνλι, αντιπρόεδρος επικοινωνίας του Συμβουλίου Βιομηχανίας Καταστημάτων Ψιλικών του Καναδά. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα παράνομα προϊόντα καπνού αντιπροσωπεύουν περίπου το 50% της εγχώριας αγοράς, με το ποσοστό να είναι ακόμη υψηλότερο σε ορισμένες περιοχές. Οι εκπρόσωποι του κλάδου προειδοποιούν επίσης για τις διασυνδέσεις του λαθρεμπορίου με το οργανωμένο έγκλημα.
Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του μέτρου αμφισβητούν το μέγεθος των κινδύνων που περιγράφονται. Η Σλιτ αναφέρει ότι, σύμφωνα με έρευνα που επικαλούνται οι υποστηρικτές της βρετανικής πρωτοβουλίας, η έκταση της παράνομης αγοράς στο Ηνωμένο Βασίλειο παρουσιάζεται υπερβολικά μεγάλη.
Η ίδια τονίζει ότι καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσει η αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας και η καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης.
Οδηγίες προστασίας από τον καπνό των πυρκαγιών – Ποιες ομάδες κινδυνεύουν περισσότερο
Το κόστος του καπνίσματος για το σύστημα υγείας
Οι υποστηρικτές της απαγόρευσης επικαλούνται και το οικονομικό βάρος που προκαλεί το κάπνισμα. Εκτιμήσεις για το Ηνωμένο Βασίλειο υπολογίζουν το ετήσιο κόστος για τις υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής πρόνοιας σε ποσό αντίστοιχο με 5,6 δισ. δολάρια, ενώ η συνολική επιβάρυνση για την οικονομία προσεγγίζει τα 32 δισ. δολάρια.
Στον Καναδά, το ετήσιο δημόσιο κόστος που συνδέεται με τη χρήση καπνού εκτιμάται σε 11,2 δισ. δολάρια. Παράλληλα, έως και 46.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από ασθένειες που σχετίζονται με τον καπνό.
Την ίδια στιγμή, τα φορολογικά έσοδα αποτελούν παράγοντα που περιπλέκει τη συζήτηση. Σύμφωνα με έκθεση του κοινοβουλευτικού υπεύθυνου προϋπολογισμού, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εισέπραξε 2,6 δισ. δολάρια από ειδικούς φόρους κατανάλωσης καπνού το 2024.
Οι υποστηρικτές της απαγόρευσης υποστηρίζουν ότι η μακροπρόθεσμη μείωση των ασθενειών που προκαλεί το κάπνισμα θα μπορούσε να περιορίσει τις δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πληθυσμός της χώρας γηράσκει και οι ανάγκες των δημόσιων υπηρεσιών αυξάνονται.
Πίεση στο Κοινοβούλιο, χωρίς κυβερνητική δέσμευση
Το Lung Health Foundation και δεκάδες υποστηρικτές της πρωτοβουλίας σχεδιάζουν να πραγματοποιήσουν επαφές στο ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο, επιδιώκοντας να πείσουν τους βουλευτές ότι η απαγόρευση θα μπορούσε να αποφέρει μακροπρόθεσμα οφέλη για τη δημόσια υγεία.
Στο πλαίσιο της εκστρατείας αναμένεται να παρουσιαστούν και δημοσκοπικά στοιχεία που, σύμφωνα με τους διοργανωτές, καταγράφουν ευρεία κοινωνική υποστήριξη. Έχουν επίσης προγραμματιστεί συναντήσεις με συνεργάτες της υπουργού Υγείας, Μαρτζόρι Μισέλ, και μέλη της κοινοβουλευτικής της ομάδας.
Ο Καναδάς έχει ήδη θέσει ως εθνικό στόχο τη μείωση της χρήσης καπνού στο 5% του πληθυσμού έως το 2035. Σήμερα, περίπου το 11% των Καναδών καπνίζει, ενώ η ομοσπονδιακή κυβέρνηση διαθέτει 66 εκατ. δολάρια ετησίως για προγράμματα διακοπής του καπνίσματος.
Ωστόσο, η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι δεν σχεδιάζει επί του παρόντος να προχωρήσει σε γενεαλογική απαγόρευση. Ο Αλεξάντρ Μπερζερόν, εκπρόσωπος της υπουργού Υγείας, δήλωσε ότι οι καναδικές αρχές παρακολουθούν τις πολιτικές άλλων χωρών με αντίστοιχους στόχους, συμπεριλαμβανομένης της πρόσφατης βρετανικής πρωτοβουλίας.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει αν η εκστρατεία των οργανώσεων δημόσιας υγείας θα οδηγήσει σε αλλαγή στάσης στην Οτάβα ή αν οι ανησυχίες για τη μαύρη αγορά και τις επιπτώσεις στην αγορά θα εξακολουθήσουν να αποτελούν βασικά εμπόδια.
Για τη Σάρα Σλιτ, το μήνυμα προς τους Καναδούς νομοθέτες είναι σαφές: να τολμήσουν να προχωρήσουν σε αυστηρότερα μέτρα, με την πεποίθηση ότι η προστασία των επόμενων γενεών θα δικαιώσει την επιλογή τους.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ