Βενεζουέλα: Το χρέος των 240 δισ. δολαρίων, το «κούρεμα» που θυμίζει Ελλάδα και το παράδοξο ράλι των ομολόγων – Η χώρα που χρεοκόπησε ξανά στο προσκήνιο
Η Βενεζουέλα βρίσκεται μπροστά σε μία από τις πιο κρίσιμες οικονομικές καμπές της σύγχρονης ιστορίας της, καθώς η αποκάλυψη του πραγματικού ύψους των υποχρεώσεών της αλλάζει πλήρως τα δεδομένα για επενδυτές, πιστωτές και διεθνείς αγορές.
Παρότι οι πρώτες πληροφορίες για το μέγεθος του χρέους προκάλεσαν σοκ, οι αγορές αντέδρασαν τελικά με τρόπο που λίγοι ανέμεναν. Τα κρατικά ομόλογα και οι τίτλοι της πετρελαϊκής PDVSA πέρασαν από τη μαζική εκποίηση σε ισχυρή άνοδο, καθώς οι επενδυτές άρχισαν να βλέπουν πίσω από τους απογοητευτικούς αριθμούς μια πιθανή διέξοδο από το πολυετές αδιέξοδο της χώρας.
Το διακύβευμα είναι τεράστιο. Η σχεδιαζόμενη αναδιάρθρωση εκτιμάται ότι μπορεί να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη κρατική αναδιάρθρωση χρέους που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ διεθνώς, ξεπερνώντας ακόμη και το ελληνικό PSI του 2012 που θεωρείται μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς για τις αγορές.
Από τον φόβο της χρεοκοπίας στην ελπίδα μιας συμφωνίας
Μέχρι τις αρχές της εβδομάδας, το κλίμα στις αγορές ήταν εξαιρετικά αρνητικό. Οι επενδυτές εγκατέλειπαν μαζικά τους τίτλους της Βενεζουέλας, καθώς προεξοφλούσαν ότι η επικείμενη ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους θα αποκάλυπτε μια πολύ χειρότερη εικόνα από αυτή που είχε αποτιμηθεί μέχρι σήμερα.
Τα ομόλογα λήξης 2027 διολίσθησαν σε χαμηλά δύο μηνών, υποχωρώντας κάτω από τα 50 σεντς ανά δολάριο, ενώ διεθνείς αναλυτές προειδοποιούσαν ότι οι αποτιμήσεις είχαν ενσωματώσει υπερβολικά αισιόδοξες παραδοχές για την έκβαση των διαπραγματεύσεων με τους πιστωτές.
Η λογική ήταν απλή. Όσο μεγαλύτερο εμφανιζόταν το χρέος της χώρας, τόσο αυξάνονταν οι πιθανότητες για ένα βαθύ «κούρεμα» που θα μετέφερε σημαντικές απώλειες στους κατόχους ομολόγων.
Ωστόσο, όταν οι αγορές έλαβαν τελικά γνώση του πραγματικού μεγέθους του προβλήματος, η αντίδραση αποδείχθηκε διαφορετική. Αντί να συνεχιστεί η πτώση, οι τιμές των ομολόγων αντέδρασαν ανοδικά, καθώς ένα σημαντικό μέρος των επενδυτών θεώρησε ότι η πλήρης αποκάλυψη των στοιχείων αποτελεί το πρώτο απαραίτητο βήμα για μια σοβαρή και αξιόπιστη λύση.
Το βουνό των 240 δισ. δολαρίων και η μεγαλύτερη αναδιάρθρωση όλων των εποχών
Οι τελευταίες εκτιμήσεις ανεβάζουν το συνολικό βάρος των υποχρεώσεων της Βενεζουέλας στα 240 δισ. δολάρια, επίπεδο σημαντικά υψηλότερο από τις προηγούμενες προβλέψεις που τοποθετούσαν το χρέος μεταξύ 150 και 200 δισ. δολαρίων.
Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σύνθετο πακέτο υποχρεώσεων που δεν περιορίζεται μόνο στα κρατικά ομόλογα και στα χρέη της PDVSA. Περιλαμβάνει απλήρωτους τόκους πολλών ετών, υποχρεώσεις προς διεθνείς πετρελαϊκούς ομίλους, ανεξόφλητους λογαριασμούς προμηθευτών, αποζημιώσεις για απαλλοτριώσεις της εποχής Ούγκο Τσάβες, καθώς και δανειακές υποχρεώσεις προς την Κίνα, τη Ρωσία και διάφορους αναπτυξιακούς οργανισμούς.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο αν συγκριθεί με το μέγεθος της οικονομίας. Το ΑΕΠ της χώρας εκτιμάται πλέον κοντά στα 100 δισ. δολάρια, όταν το 2012 ξεπερνούσε τα 370 δισ. δολάρια. Η κατάρρευση της παραγωγικής βάσης, οι κυρώσεις, η πτώση της πετρελαϊκής παραγωγής και η πολυετής οικονομική κρίση έχουν οδηγήσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ πάνω από το 200%, επίπεδο που θεωρείται εξαιρετικά δύσκολα διαχειρίσιμο.
Αυτό ακριβώς το μέγεθος εξηγεί γιατί η αναδιάρθρωση της Βενεζουέλας συγκρίνεται ήδη με το ελληνικό PSI, αν και σε απόλυτους αριθμούς αναμένεται να το ξεπεράσει σημαντικά. Οι πιστωτές γνωρίζουν ότι η χώρα δεν μπορεί να εξυπηρετήσει το υφιστάμενο χρέος χωρίς βαθιά αναδιάρθρωση, ενώ η κυβέρνηση επιδιώκει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για επιστροφή στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου μετά από σχεδόν δέκα χρόνια αποκλεισμού.
Η μάχη της Wall Street και ο καθοριστικός ρόλος του πετρελαίου
Το μέγεθος του εγχειρήματος έχει ήδη προκαλέσει έντονο παρασκήνιο στους μεγαλύτερους χρηματοοικονομικούς οίκους του κόσμου. Η αναδιάρθρωση της Βενεζουέλας θεωρείται ίσως η πιο προσοδοφόρα και σύνθετη υπόθεση κρατικού χρέους της τελευταίας δεκαετίας, γεγονός που έχει πυροδοτήσει ανταγωνισμό μεταξύ κορυφαίων συμβουλευτικών εταιρειών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η διεκδίκηση του ρόλου του βασικού χρηματοοικονομικού συμβούλου της κυβέρνησης του Καράκας. Η Lazard, η οποία είχε διαδραματίσει κομβικό ρόλο στο ελληνικό PSI, επιχείρησε να αναλάβει το έργο προβάλλοντας την εμπειρία της σε αντίστοιχες περιπτώσεις. Ωστόσο, η κυβέρνηση της Βενεζουέλας συνεχίζει να στηρίζει την Centerview Partners, η οποία παραμένει το φαβορί για τη διαχείριση της διαδικασίας.
Την ίδια στιγμή, η απουσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου από την εκπόνηση της ανάλυσης βιωσιμότητας δημιουργεί ερωτήματα σε μέρος της επενδυτικής κοινότητας. Παρότι το ΔΝΤ έχει αποκαταστήσει τις επαφές του με το Καράκας και συμμετέχει σε τεχνικές συζητήσεις, δεν έχει αναλάβει επίσημο ρόλο στο πρόγραμμα, γεγονός που στερεί από τη διαδικασία ένα σημαντικό στοιχείο διεθνούς αξιοπιστίας.
Παρά τις χρηματοοικονομικές διαπραγματεύσεις, οι περισσότεροι διαχειριστές κεφαλαίων συμφωνούν ότι το πραγματικό κλειδί βρίσκεται αλλού: στην πετρελαϊκή παραγωγή της χώρας. Η οικονομία της Βενεζουέλας εξακολουθεί να εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τα έσοδα των εξαγωγών αργού πετρελαίου και χωρίς ουσιαστική ανάκαμψη του κλάδου, καμία αναδιάρθρωση δεν μπορεί να θεωρηθεί οριστικά βιώσιμη.
Τα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν βελτίωση των πετρελαϊκών εσόδων, όμως τα επίπεδα παραμένουν πολύ χαμηλότερα από εκείνα που επικρατούσαν πριν από την επιβολή κυρώσεων και πριν από τη χρεοκοπία της χώρας. Για τον λόγο αυτό, αρκετοί επενδυτές θεωρούν ότι η ολοκλήρωση μιας συνολικής συμφωνίας εντός του 2026 παραμένει φιλόδοξος στόχος, με το πιθανότερο σενάριο να μεταθέτει τις τελικές αποφάσεις προς το 2027.
Η αγορά μπορεί να πανηγυρίζει προσωρινά για τη διαφάνεια που φέρνουν οι νέοι αριθμοί, όμως η πραγματική δοκιμασία για τη Βενεζουέλα μόλις ξεκινά. Και αυτή δεν θα κριθεί στα γραφεία των τραπεζών της Wall Street, αλλά στα πετρελαϊκά πεδία που καλούνται να χρηματοδοτήσουν την επόμενη ημέρα της χώρας.
Διαβάστε επίσης: Λαβρόφ: Όσα γίνονται σε Ιράν και Βενεζουέλα αφορούν το πετρέλαιο
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ