Το «φάντασμα» του Brexit επιστρέφει: Ο Φάρατζ αλλάζει τους συσχετισμούς στη Βρετανία- Η λαϊκιστική δεξιά κερδίζει έδαφος σε όλη τη χώρα
Οι τοπικές εκλογές στη Βρετανία εξελίσσονται σε ένα ηχηρό πολιτικό μήνυμα δυσαρέσκειας απέναντι στο παραδοσιακό κομματικό σύστημα, με τον Νάιτζελ Φάρατζ και το Reform UK να αναδεικνύονται στους μεγάλους κερδισμένους μιας βραδιάς που προκαλεί ισχυρούς κραδασμούς τόσο στους Εργατικούς όσο και στους Συντηρητικούς.
Τα πρώτα αποτελέσματα από δήμους και περιφέρειες της Αγγλίας δείχνουν σαφή μετατόπιση ψηφοφόρων προς το κόμμα του Φάρατζ, το οποίο καταγράφει εντυπωσιακή άνοδο και αποκτά πλέον ουσιαστική παρουσία στην τοπική αυτοδιοίκηση. Οι εκατοντάδες νέες έδρες που κερδίζει το Reform UK δεν αντιμετωπίζονται πια ως συγκυριακή ψήφος διαμαρτυρίας, αλλά ως ένδειξη βαθύτερης πολιτικής ανατροπής.
Για το κυβερνών Εργατικό Κόμμα, το αποτέλεσμα μεταφράζεται σε σοβαρό πολιτικό πονοκέφαλο. Λιγότερο από δύο χρόνια μετά την άνοδο του Κιρ Στάρμερ στην εξουσία, η κυβέρνηση δείχνει ήδη να αντιμετωπίζει φθορά, με μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων να εκφράζει απογοήτευση για το κόστος ζωής, την πίεση στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, την αδυναμία ελέγχου της μετανάστευσης και τη γενικότερη αίσθηση ότι η αλλαγή κυβέρνησης δεν βελτίωσε ουσιαστικά την καθημερινότητα.
Το μήνυμα των τοπικών εκλογών δεν περιορίζεται στην αυτοδιοίκηση. Στο Λονδίνο αντιμετωπίζεται ήδη ως ένα άτυπο δημοψήφισμα για τη συνολική πορεία της κυβέρνησης Στάρμερ.
Η οργή των ψηφοφόρων «χτυπά» πρώτα τους Εργατικούς
Η μεγαλύτερη πολιτική ζημιά καταγράφεται σε περιοχές που ιστορικά θεωρούνταν ασφαλή προπύργια των Εργατικών. Βιομηχανικές ζώνες, εργατικές κοινότητες και περιοχές της βόρειας Αγγλίας εμφανίζουν έντονη μετακίνηση ψηφοφόρων είτε προς το Reform UK είτε προς μικρότερα κόμματα διαμαρτυρίας.
Το στοιχείο που ανησυχεί ιδιαίτερα τους Εργατικούς είναι η ταχύτητα με την οποία εκδηλώνεται η κυβερνητική φθορά. Στελέχη του κόμματος παραδέχονται παρασκηνιακά ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια για την ακρίβεια, τη φορολογική πίεση και την κατάσταση στις δημόσιες υπηρεσίες αποδείχθηκε πολύ πιο βαθιά από ό,τι εκτιμούσαν οι δημοσκοπήσεις.
Οι ψηφοφόροι φαίνεται να στέλνουν ένα σαφές μήνυμα: η απομάκρυνση των Συντηρητικών από την εξουσία δεν αρκεί από μόνη της για να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη προς το πολιτικό σύστημα.
Το πρόβλημα για τον Στάρμερ γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή οι Συντηρητικοί αδυνατούν επίσης να κεφαλαιοποιήσουν τη δυσαρέσκεια. Αντί να επιστρέφουν ως βασική εναλλακτική δύναμη, συνεχίζουν να χάνουν εκλογικό έδαφος, κυρίως προς το Reform UK.
Αυτό ακριβώς αλλάζει πλέον τις πολιτικές ισορροπίες στη Βρετανία.
Για πρώτη φορά μετά το Brexit, ένα κόμμα δεξιότερα των Τόρις δεν λειτουργεί μόνο ως δύναμη πίεσης, αλλά αποκτά πραγματική εκλογική βάση, οργανωμένη παρουσία και πολιτική επιρροή σε τοπικό επίπεδο.
Ο Φάρατζ επανέρχεται στο κέντρο του πολιτικού παιχνιδιού
Ο Νάιτζελ Φάρατζ επιχειρεί ήδη να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως ιστορική καμπή για τη βρετανική πολιτική σκηνή. Και μπορεί οι διατυπώσεις του να έχουν πάντα στοιχεία πολιτικής υπερβολής, όμως η εικόνα της κάλπης ενισχύει ξεκάθαρα το αφήγημά του.
Το Reform UK καταφέρνει να εκφράσει μια πολυσυλλεκτική ψήφο οργής που συνδέεται με τη μετανάστευση, την εγκληματικότητα, την αίσθηση κρατικής αποδιοργάνωσης, αλλά και τη δυσπιστία απέναντι στις πολιτικές ελίτ του Λονδίνου. Σε πολλές περιοχές, το κόμμα εμφανίζεται να προσελκύει τόσο απογοητευμένους πρώην ψηφοφόρους των Συντηρητικών όσο και εργατικές ψήφους που παλαιότερα ανήκαν στους Εργατικούς.
Αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο στοιχείο για το παραδοσιακό βρετανικό πολιτικό σύστημα: η κατάρρευση της παλιάς κομματικής πειθαρχίας.
Οι Βρετανοί ψηφοφόροι δείχνουν πλέον πολύ πιο πρόθυμοι να εγκαταλείψουν τα μεγάλα κόμματα και να στραφούν σε πολιτικούς σχηματισμούς που εκφράζουν πιο αιχμηρό λόγο και πιο επιθετική αντισυστημική ρητορική.
Παράλληλα, οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες και οι Πράσινοι καταγράφουν τοπικά κέρδη, χωρίς όμως να αλλάζουν ουσιαστικά τη μεγάλη εικόνα της βραδιάς. Το πολιτικό βάρος πέφτει ξεκάθαρα στην ενίσχυση του Reform UK και στην αδυναμία Εργατικών και Συντηρητικών να συγκρατήσουν τη διαρροή ψηφοφόρων.
Ο δύσκολος δρόμος του Στάρμερ και η νέα εποχή αστάθειας
Για τον Κιρ Στάρμερ, τα αποτελέσματα ανοίγουν μια ιδιαίτερα δύσκολη πολιτική περίοδο. Μπορεί η κοινοβουλευτική πλειοψηφία των Εργατικών να μην απειλείται άμεσα, όμως οι τοπικές εκλογές δημιουργούν πλέον σοβαρή εσωκομματική πίεση για αλλαγές στρατηγικής και πολιτικής κατεύθυνσης.
Στο εσωτερικό του κόμματος αρχίζουν ήδη συζητήσεις για το αν η κυβέρνηση εμφανίζεται υπερβολικά τεχνοκρατική, χωρίς σαφές πολιτικό αφήγημα και χωρίς ισχυρή σύνδεση με τα κοινωνικά στρώματα που περίμεναν άμεση βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης.
Το μεγάλο δίλημμα για τον Στάρμερ είναι αν θα επιχειρήσει μια πιο επιθετική πολιτική επανεκκίνηση ή αν θα παραμείνει στη σημερινή μετριοπαθή γραμμή, ρισκάροντας να αφήσει ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό χώρο στον Φάρατζ.
Η κάλπη έδειξε ότι η Βρετανία εισέρχεται σε μια περίοδο πιο κατακερματισμένου και απρόβλεπτου πολιτικού σκηνικού. Το παλιό δίπολο Εργατικών και Συντηρητικών δεν μοιάζει πλέον αρκετό για να συγκρατήσει την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Και αυτό ίσως είναι το πιο ισχυρό μήνυμα αυτών των εκλογών: Το βρετανικό πολιτικό σύστημα αλλάζει πιο γρήγορα απ’ όσο υπολόγιζαν οι παραδοσιακοί παίκτες του Westminster.
Διαβάστε επίσης: Βρετανία: Κρίσιμες εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ