Ο Έμπολα, ένας από τους πιο θανατηφόρους ιούς που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα, εξαπλώνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Την ώρα που ο κόσμος έχει στρέψει την προσοχή του στους πολέμους, στις γεωπολιτικές κρίσεις και στις οικονομικές αναταράξεις, μια νέα υγειονομική απειλή εξελίσσεται αθόρυβα στην καρδιά της Αφρικής. Ο Έμπολα, ένας από τους πιο θανατηφόρους ιούς που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα, εξαπλώνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, προκαλώντας παγκόσμια κινητοποίηση και φόβους για περαιτέρω διασπορά.
Οι αρχές της χώρας ανακοίνωσαν ότι τα επιβεβαιωμένα κρούσματα έχουν φτάσει τα 452, ενώ οι νεκροί ανέρχονται ήδη σε 82. Μόνο μέσα σε ένα 24ωρο καταγράφηκαν 71 νέα επιβεβαιωμένα περιστατικά, στοιχείο που δείχνει ότι η μετάδοση στην κοινότητα παραμένει ιδιαίτερα έντονη.
Πρόκειται ήδη για τη τέταρτη μεγαλύτερη επιδημία Έμπολα στην ιστορία του Κονγκό, μιας χώρας που έχει βρεθεί επανειλημμένα αντιμέτωπη με τον θανατηφόρο ιό από το 1976, όταν ο Έμπολα εντοπίστηκε για πρώτη φορά.
Η μετάδοση είναι πλέον εκτός ελέγχου σε πολλές περιοχές
Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι μόνο ο αριθμός των κρουσμάτων αλλά ο τρόπος με τον οποίο εξαπλώνεται η νόσος.
Οι περισσότερες περιπτώσεις εντοπίζονται στην επαρχία Ιτούρι, στα βορειοανατολικά του Κονγκό, ωστόσο ο ιός έχει ήδη εμφανιστεί και στις επαρχίες Βόρειο και Νότιο Κίβου. Οι υγειονομικές αρχές καταγράφουν περιστατικά σε δεκάδες ζώνες υγείας, γεγονός που δυσκολεύει ιδιαίτερα τον έλεγχο της επιδημίας.
Παράλληλα, επιβεβαιωμένα κρούσματα έχουν ήδη εντοπιστεί και στην Ουγκάντα, επιβεβαιώνοντας τους φόβους ότι η ασθένεια έχει αρχίσει να αποκτά διασυνοριακά χαρακτηριστικά.
Οι ειδικοί ανησυχούν ιδιαίτερα για τις ανεξέλεγκτες μετακινήσεις πληθυσμών, καθώς εκατομμύρια άνθρωποι διασχίζουν καθημερινά τα σύνορα των χωρών της Κεντρικής Αφρικής για εργασία, εμπόριο ή λόγους ασφαλείας.
Ο πιο ύπουλος παράγοντας: Δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο
Αυτό που κάνει τη φετινή επιδημία διαφορετική είναι το στέλεχος που την προκαλεί. Ο ιός ανήκει στο σπάνιο στέλεχος Bundibugyo, μια παραλλαγή του Έμπολα για την οποία δεν υπάρχει σήμερα εγκεκριμένο εμβόλιο ή ειδική θεραπεία. Αν και έχουν ξεκινήσει ερευνητικά προγράμματα για την ανάπτυξη νέων εμβολίων και φαρμάκων, η επιστημονική κοινότητα δεν διαθέτει ακόμη τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν με επιτυχία σε προηγούμενες επιδημίες άλλων στελεχών του ιού.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί ότι η θνητότητα του συγκεκριμένου στελέχους μπορεί να φτάσει ακόμη και το 30%-50%, εάν δεν υπάρξει έγκαιρη διάγνωση και νοσηλεία.
Γιατί καθυστέρησε ο εντοπισμός της επιδημίας
Ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί ανησυχία είναι ότι η επιδημία φαίνεται πως εξαπλωνόταν για μήνες πριν γίνει αντιληπτή. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, υπάρχουν ενδείξεις ότι τα πρώτα κρούσματα μπορεί να είχαν εμφανιστεί ήδη από τον Ιανουάριο, ενώ η επίσημη αναγνώριση της επιδημίας έγινε μόλις στα μέσα Μαΐου. Αυτό σημαίνει ότι ο ιός είχε σημαντικό χρονικό προβάδισμα πριν ενεργοποιηθούν οι μηχανισμοί αντιμετώπισης.
Η καθυστέρηση αυτή εξηγεί εν μέρει γιατί τα κρούσματα αυξάνονται τόσο γρήγορα τις τελευταίες εβδομάδες.
Πόλεμος, αντάρτες και παραπληροφόρηση
Οι δυσκολίες δεν περιορίζονται στην ιατρική αντιμετώπιση. Οι περιοχές που πλήττονται περισσότερο βρίσκονται σε ζώνες όπου δρουν ένοπλες οργανώσεις, αντάρτες και τζιχαντιστικές ομάδες. Οι συγκρούσεις, οι εκτοπισμοί πληθυσμών και η έλλειψη βασικών υποδομών δυσχεραίνουν τη μεταφορά ασθενών, τον εντοπισμό επαφών και τη λειτουργία των υγειονομικών δομών.
Ταυτόχρονα, οι υγειονομικές αρχές δίνουν μάχη και με την παραπληροφόρηση. Σε πολλές περιοχές κάτοικοι αρνούνται να συνεργαστούν, αμφισβητούν ακόμη και την ύπαρξη της νόσου ή θεωρούν ότι η επιδημία αποτελεί ξένη συνωμοσία. Αυτή η δυσπιστία έχει μετατραπεί σε έναν από τους μεγαλύτερους συμμάχους του ιού.
Παγκόσμιος συναγερμός και σχέδιο 518 εκατ. δολαρίων
Μπροστά στην ταχύτητα εξάπλωσης, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και το Africa CDC ενεργοποίησαν ένα τεράστιο σχέδιο αντιμετώπισης ύψους 518 εκατομμυρίων δολαρίων για τους επόμενους έξι μήνες. Στόχος είναι η ενίσχυση των νοσοκομείων, η επιτήρηση των συνόρων, η ιχνηλάτηση επαφών και η προετοιμασία των γειτονικών χωρών.
Παράλληλα, ευρωπαϊκές χώρες και διεθνείς οργανισμοί έχουν αυξήσει την επιτήρηση στα αεροδρόμια και στα σημεία εισόδου ταξιδιωτών από τις πληγείσες περιοχές. Οι βρετανικές υγειονομικές αρχές έχουν ήδη εκδώσει οδηγίες προετοιμασίας προς νοσοκομεία και ιατρικό προσωπικό, αν και ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει χαμηλός.
Υπάρχει λόγος ανησυχίας για τον υπόλοιπο κόσμο;
Οι ειδικοί επιμένουν ότι ο Έμπολα δεν μεταδίδεται όπως ο κορωνοϊός και δεν εξαπλώνεται αερογενώς. Η μετάδοση απαιτεί άμεση επαφή με σωματικά υγρά μολυσμένου ατόμου, γεγονός που περιορίζει σημαντικά την πιθανότητα παγκόσμιας πανδημίας.
Ωστόσο, η ταχύτητα με την οποία αυξάνονται τα κρούσματα, η απουσία εγκεκριμένου εμβολίου για το συγκεκριμένο στέλεχος, η καθυστερημένη ανίχνευση της επιδημίας και η εξάπλωσή της σε περισσότερες από μία χώρες έχουν σημάνει συναγερμό στους διεθνείς οργανισμούς.
Για την ώρα, ο μεγαλύτερος φόβος δεν είναι μια νέα παγκόσμια πανδημία, αλλά η πιθανότητα η επιδημία να παγιωθεί στην Κεντρική Αφρική και να εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες και πιο δύσκολες μάχες κατά του Έμπολα των τελευταίων ετών.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ