Αλλεπάλληλα κύματα καύσωνα και γιγαντιαίες δασικές πυρκαγιές, σε συνδυασμό με τις εκπομπές αερίων από ανθρώπινες δραστηριότητες, εξέθεσαν τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026 περισσότερο από το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού σε επικίνδυνα υψηλά επίπεδα όζοντος στην επιφάνεια της Γης.
Σύμφωνα με νέα ανάλυση της Υπηρεσίας Παρακολούθησης της Ατμόσφαιρας του Copernicus (CAMS), το 34% του παγκόσμιου πληθυσμού εκτέθηκε σε «εξαιρετικά κακή» ποιότητα αέρα, ενώ ένα επιπλέον 17% βρέθηκε αντιμέτωπο με «πολύ κακή» ποιότητα αέρα.
Η Ασία ήταν η περιοχή που επηρεάστηκε περισσότερο, καθώς το 53% του πληθυσμού εκτέθηκε σε «εξαιρετικά υψηλά» επίπεδα ρύπανσης από όζον κατά το πρώτο οκτάμηνο του έτους.
Στη Βόρεια Αμερική, περίπου τα δύο τρίτα του πληθυσμού εκτέθηκαν σε ποιότητα αέρα από «κακή» έως «πολύ κακή», ενώ στην Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό ανήλθε στο 45%.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, μόλις το 5% του πληθυσμού βρισκόταν σε περιοχές όπου τα επίπεδα όζοντος χαρακτηρίζονταν «καλά», ενώ ένα ακόμη 15% εκτέθηκε σε «αποδεκτά» επίπεδα.
Πώς δημιουργείται το όζον
Το όζον στην επιφάνεια της Γης είναι ατμοσφαιρικός ρύπος που σχηματίζεται μέσα από μια σειρά χημικών αντιδράσεων.
Βασικοί πρόδρομοι ρύποι είναι τα οξείδια του αζώτου (NOx), που προέρχονται μεταξύ άλλων από τις οδικές και θαλάσσιες μεταφορές, τη βιομηχανία και τις πυρκαγιές, καθώς και οι πτητικές οργανικές ενώσεις (ΠΟΕ), οι οποίες συνδέονται κυρίως με βιομηχανικές δραστηριότητες και την καύση ορυκτών καυσίμων.
Όταν οι συγκεκριμένοι ρύποι αντιδρούν παρουσία της ηλιακής υπεριώδους ακτινοβολίας, σχηματίζεται όζον, με τις υψηλές θερμοκρασίες να ευνοούν περαιτέρω τη διαδικασία.
Καύσωνες και πυρκαγιές επιδεινώνουν την κατάσταση
Τα ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα όζοντος που καταγράφηκαν φέτος συνδέονται με τα κύματα ακραίας ζέστης και τις μεγάλες δασικές πυρκαγιές που έπληξαν την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.
Οι επιπτώσεις, ωστόσο, δεν περιορίστηκαν στις περιοχές όπου εκδηλώθηκαν οι πυρκαγιές. Οι ατμοσφαιρικοί ρύποι μπορούν να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις, διασχίζοντας σύνορα, ηπείρους και ωκεανούς και επηρεάζοντας την ποιότητα του αέρα σε περιοχές που βρίσκονται πολύ μακριά από την αρχική πηγή τους.
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει τη στενή σύνδεση μεταξύ κλιματικής αλλαγής και ατμοσφαιρικής ρύπανσης, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες και οι πυρκαγιές μπορούν να ενισχύσουν ορισμένες μορφές ρύπανσης.
Επιπτώσεις στην υγεία
Το όζον μπορεί να διεισδύσει βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα και να προκαλέσει ερεθισμό, βήχα και δυσκολία στην αναπνοή, ενώ μπορεί επίσης να επιδεινώσει κρίσεις άσθματος και συμπτώματα υφιστάμενων αναπνευστικών παθήσεων.
Ο Ίαν Μάρναν του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος χαρακτήρισε την ατμοσφαιρική ρύπανση έναν από τους σημαντικότερους περιβαλλοντικούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία.
Όπως ανέφερε, συνδέεται με περίπου 180.000 πρόωρους θανάτους ετησίως, εκ των οποίων περίπου 60.000 αποδίδονται στη ρύπανση από όζον.
Η διευθύντρια της CAMS, Λοράν Ρουίγ, υπογράμμισε παράλληλα ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν περιορίζεται εντός εθνικών συνόρων, αλλά μπορεί να ταξιδέψει για χιλιάδες χιλιόμετρα, επηρεάζοντας περιοχές πολύ μακριά από την πηγή των εκπομπών.
Παρά τις σημαντικές βελτιώσεις που έχουν σημειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες στην αντιμετώπιση ορισμένων από τους πιο επιβλαβείς ατμοσφαιρικούς ρύπους, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, το όζον παραμένει μια σύνθετη παγκόσμια πρόκληση και σημαντικός κίνδυνος τόσο για την ανθρώπινη υγεία όσο και για τα οικοσυστήματα.
Διαβάστε επίσης:
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ