Έντονη αντίδραση για την τουρκική φιέστα που παρουσίασε το παγκόσμιο μνημείο αποκλειστικά ως σύμβολο της οθωμανικής κατάκτησης – Στο επίκεντρο και η συνεχιζόμενη μη λειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης
Την έντονη αντίδραση των Αρχόντων του Οικουμενικού Πατριαρχείου προκάλεσε η εκδήλωση που διοργάνωσε η Διεύθυνση Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας για την έκτη επέτειο από τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας από μουσείο σε τέμενος.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στις 24 Ιουλίου με τίτλο «Αγία Σοφία: Μνημείο της Άλωσης, καρδιά ενός πολιτισμού που υπερβαίνει τους αιώνες». Η Άγκυρα παρουσίασε την απόφαση του 2020 ως πράξη πίστης στη διαθήκη του Μωάμεθ του Πορθητή και το μνημείο ως σύμβολο της οθωμανικής κατάκτησης της Κωνσταντινούπολης.
Οι Άρχοντες του Οικουμενικού Πατριαρχείου καταγγέλλουν ότι αυτή η αφήγηση αποσιωπά τη χριστιανική ταυτότητα της Αγίας Σοφίας, η οποία προηγήθηκε κατά σχεδόν μία χιλιετία της οθωμανικής περιόδου.
«Η χριστιανική της ταυτότητα δεν είναι υποσημείωση»
Στη δήλωση υπενθυμίζεται ότι η Αγία Σοφία εγκαινιάστηκε το 537, επί αυτοκράτορα Ιουστινιανού, και για 916 χρόνια αποτέλεσε τον καθεδρικό ναό της Κωνσταντινούπολης και την έδρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Όπως επισημαίνεται, η ιστορία του εμβληματικού μνημείου δεν μπορεί να παρουσιάζεται επιλεκτικά, ούτε να αρχίζει από την Άλωση του 1453. Η αποκλειστική προβολή του ως συμβόλου κατάκτησης χαρακτηρίζεται συνειδητή διαγραφή της ιστορικής μνήμης και όχι απλή παράλειψη.
Από μουσείο ξανά σε τέμενος
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην απόφαση του 1934, όταν επί Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ η Αγία Σοφία μετατράπηκε σε μουσείο και αντιμετωπίστηκε ως κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας.
Η επαναμετατροπή της σε τέμενος το 2020 χαρακτηρίζεται μονομερής ανατροπή αυτής της ισορροπίας. Οι Άρχοντες τονίζουν ότι οι εσωτερικές αποφάσεις της Τουρκίας δεν μπορούν να τίθενται πάνω από τις διεθνείς υποχρεώσεις προστασίας ενός Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Στο προσκήνιο ξανά η Θεολογική Σχολή της Χάλκης
Η ανακοίνωση συνδέει την τουρκική φιέστα με το ευρύτερο πλαίσιο περιορισμών που αντιμετωπίζουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο και οι ιστορικές χριστιανικές κοινότητες στην Τουρκία.
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, η οποία παραμένει κλειστή από το 1971. Οι Άρχοντες ζητούν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους διεθνείς θεσμούς να ασκήσουν πίεση προς την Άγκυρα για την επαναλειτουργία της, αλλά και για την προστασία των δικαιωμάτων του Πατριαρχείου.
Παράλληλα, ζητούν τη νομική αναγνώριση του οικουμενικού τίτλου, την άρση των περιορισμών στην εκλογή του Πατριάρχη και των μελών της Ιεράς Συνόδου και την επίλυση των εκκρεμών περιουσιακών ζητημάτων.
Το μήνυμα της παρέμβασης είναι σαφές: η οθωμανική και η σύγχρονη τουρκική περίοδος αποτελούν μέρος της ιστορίας της Αγίας Σοφίας, δεν μπορούν όμως να χρησιμοποιούνται για να εξαφανιστούν οι σχεδόν δέκα αιώνες κατά τους οποίους υπήρξε η καρδιά της Ανατολικής Χριστιανοσύνης.
Διαβάστε επίσης:
Πρόκληση Ερντογάν για την Αγία Σοφία: «Την επαναφέραμε στον ισλαμικό κόσμο»
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ