Η διάδοση του Ευαγγελίου υπήρξε πάντοτε στενά συνδεδεμένη με τα μέσα που διέθετε κάθε εποχή. Από τους χειρόγραφους κώδικες των πρώτων χριστιανικών αιώνων έως την τυπογραφία, και από τα έντυπα βιβλία στις ψηφιακές εκδόσεις, η Εκκλησία αξιοποιούσε διαχρονικά κάθε πρόσφορο μέσο για να καταστήσει τον λόγο του Θεού προσιτό στους πιστούς.
Στον 21ο αιώνα, όπου η καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων περνά μέσα από την οθόνη ενός κινητού τηλεφώνου, η ψηφιακή πρόσβαση στην Αγία Γραφή δεν αποτελεί απλώς μια τεχνολογική δυνατότητα.
Είναι μια νέα μορφή ποιμαντικής διακονίας, που επιτρέπει στον άνθρωπο να έχει πάντοτε μαζί του το ιερό κείμενο.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η κυκλοφορία της νέας εφαρμογής για iPhone, μέσω της οποίας διατίθεται η Ἑνωτική Οὐκρανική Μετάφρασις (EUM) της Καινής Διαθήκης.
Πρόκειται για ένα ακόμη σημαντικό βήμα ενός εκκλησιαστικού εγχειρήματος που υλοποιείται από το Σταυροπήγιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Ουκρανία, με τη συνεργασία της οργάνωσης «Αδελφότητα της Αγίας Σοφίας» (Sofiyske Bratstvo), έχοντας ως στόχο να προσφέρει στους ουκρανόφωνους πιστούς μια σύγχρονη, αξιόπιστη και λειτουργικά αξιοποιήσιμη μετάφραση της Αγίας Γραφής.
Η νέα εφαρμογή, η οποία διατίθεται δωρεάν για συσκευές iPhone, δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη ηλεκτρονική έκδοση της Καινής Διαθήκης.
Αντιπροσωπεύει τη φυσική εξέλιξη ενός πολυετούς έργου που επιχειρεί να συνδυάσει τον σεβασμό προς την εκκλησιαστική παράδοση με τις δυνατότητες της σύγχρονης τεχνολογίας.
Ένα έργο που γεννήθηκε από πραγματικές ποιμαντικές ανάγκες
Η ιστορία της Ενωτικής Ουκρανικής Μετάφρασης δεν ξεκίνησε με την πρόθεση δημιουργίας μιας νέας βιβλικής έκδοσης.
Αντιθέτως, οι απαρχές της βρίσκονται σε μια διαφορετική ανάγκη: την καλύτερη κατανόηση των λειτουργικών κειμένων από τους σύγχρονους πιστούς.
Στα τέλη της δεκαετίας του 2000 συγκροτήθηκε μια ομάδα θεολόγων, φιλολόγων, γλωσσολόγων και επιμελητών γύρω από τη Συνοδική Λειτουργική Επιτροπή της τότε εκκλησιαστικής δομής στην Ουκρανία, από την οποία ξεκίνησε η μεταφραστική πρωτοβουλία.
Αρχικός στόχος ήταν η σύνταξη ενός λεξικού που θα απέδιδε τις εκκλησιαστικές σλαβονικές λέξεις στη σύγχρονη ουκρανική γλώσσα, ώστε να διευκολυνθεί η συμμετοχή των πιστών στη λατρεία.
Κατά τη διάρκεια όμως της εργασίας έγινε γρήγορα αντιληπτό ότι πολλές από τις βασικές βιβλικές έννοιες δεν μπορούν να αποδοθούν με ακρίβεια αποκομμένες από το ίδιο το κείμενο της Αγίας Γραφής.
Η σημασία τους αναδεικνύεται μέσα στο συνολικό θεολογικό τους πλαίσιο και όχι μόνο μέσα από ένα λεξικό.
Από αυτή τη διαπίστωση γεννήθηκε η ιδέα μιας νέας ουκρανικής μετάφρασης της Καινής Διαθήκης απευθείας από το ελληνικό πρωτότυπο.
Πιστότητα στο ελληνικό κείμενο
Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του εγχειρήματος είναι ότι η μετάφραση δεν βασίστηκε σε ενδιάμεσες γλωσσικές εκδόσεις, αλλά στο ελληνικό πρωτότυπο της Καινής Διαθήκης.
Ως βασικό κείμενο χρησιμοποιήθηκε η επιστημονική έκδοση The New Testament in the Original Greek – Byzantine Textform (2005) των Maurice A. Robinson και William G. Pierpont, η οποία αποτυπώνει τη βυζαντινή κειμενική παράδοση της Καινής Διαθήκης.
Παράλληλα, οι μεταφραστές μελέτησαν πλήθος βιβλικών μεταφράσεων σε διάφορες γλώσσες, καθώς και σχεδόν όλες τις διαθέσιμες ουκρανικές μεταφράσεις, προκειμένου να επιτύχουν τη βέλτιστη ισορροπία ανάμεσα στην ακρίβεια, τη γλωσσική σαφήνεια και τη λειτουργική χρήση.
Η επιδίωξη δεν ήταν η παραγωγή ενός αμιγώς ακαδημαϊκού έργου, αλλά ενός κειμένου που θα μπορεί να διαβάζεται τόσο στη λατρεία όσο και στην προσωπική πνευματική μελέτη, χωρίς να απομακρύνεται από το εκκλησιαστικό ήθος και τη θεολογική ακρίβεια του πρωτοτύπου.
Από τη δοκιμαστική έκδοση στην ευρεία αποδοχή
Η πορεία της μετάφρασης υπήρξε σταδιακή. Πριν από την έκδοση ολόκληρης της Καινής Διαθήκης κυκλοφόρησαν δοκιμαστικά το Ευαγγέλιο και ο Απόστολος σε λειτουργική μορφή.
Η ανταπόκριση υπήρξε ιδιαίτερα θετική, επιβεβαιώνοντας ότι υπήρχε πραγματική ανάγκη για ένα τέτοιο έργο.
Η επίσημη παρουσίαση της πλήρους Καινής Διαθήκης πραγματοποιήθηκε στις 20 Φεβρουαρίου 2024 στο Σταυροπήγιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Ουκρανία, με την ευλογία της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου.
Η δωρεάν έντυπη έκδοση εξαντλήθηκε μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Αντίτυπα διανεμήθηκαν όχι μόνο στην Ουκρανία αλλά και σε ουκρανικές κοινότητες του εξωτερικού, γεγονός που ανέδειξε το έντονο ενδιαφέρον της διασποράς για την πρόσβαση σε μια σύγχρονη ουκρανική μετάφραση της Καινής Διαθήκης.
Η φυσική συνέχεια: οι ψηφιακές μορφές
Η επιτυχία της έντυπης έκδοσης κατέδειξε ότι το έργο δεν μπορούσε να περιοριστεί στις σελίδες ενός βιβλίου.
Η μεταφραστική ομάδα προχώρησε σταδιακά στη διάθεση της Καινής Διαθήκης σε ηλεκτρονική μορφή EPUB, στην ενσωμάτωσή της στη γνωστή εφαρμογή MyBible, καθώς και στη διάθεσή της μέσω της πλατφόρμας Paratext, η οποία χρησιμοποιείται διεθνώς για βιβλικές μεταφράσεις και μεταφραστικά έργα.
Η κυκλοφορία της αυτόνομης εφαρμογής για iPhone αποτελεί το επόμενο λογικό βήμα αυτής της πορείας. Παράλληλα, έχει ήδη ξεκινήσει η ανάπτυξη αντίστοιχης εφαρμογής για συσκευές Android, ώστε η πρόσβαση στο κείμενο να γίνει ακόμη ευρύτερη.
Η φιλοσοφία του έργου παραμένει η ίδια: η μετάφραση να είναι ελεύθερα διαθέσιμη, χωρίς οικονομικά εμπόδια, ώστε κάθε ενδιαφερόμενος να μπορεί να μελετήσει την Καινή Διαθήκη όπου κι αν βρίσκεται.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ