Ο Μαρκ Κάρνεϊ επιχειρεί σταδιακή επαναπροσέγγιση με το Πεκίνο, επιδιώκοντας νέες εμπορικές συμμαχίες και μεγαλύτερη αυτονομία απέναντι στις πιέσεις της Ουάσιγκτον.
Η Άνιτα Άναντ μιλά για μια προσεκτική στρατηγική ισορροπίας, με ανοιχτά μέτωπα στο εμπόριο, την αυτοκινητοβιομηχανία και την ασφάλεια.
Το τέλος της αποκλειστικής εξάρτησης από τις ΗΠΑ;
Μια νέα σελίδα στις σχέσεις του με την Κίνα επιχειρεί να ανοίξει ο Καναδάς, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς ισορροπίες μεταβάλλονται και οι εμπορικές πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ ασκούν αυξανόμενη πίεση στην καναδική οικονομία.
Η κυβέρνηση του Μαρκ Κάρνεϊ επιδιώκει να διευρύνει τις διεθνείς εμπορικές της επιλογές, περιορίζοντας την εξάρτηση από έναν και μόνο οικονομικό εταίρο: τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η επίσκεψη της υπουργού Εξωτερικών Άνιτα Άναντ στην Κίνα, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του APEC στη Σεντζέν, αποτυπώνει αυτή τη στρατηγική. Η Οτάβα δεν επιδιώκει μια άμεση και συνολική ανατροπή της μέχρι σήμερα πολιτικής της, αλλά μια σταδιακή αποκατάσταση των σχέσεων με το Πεκίνο, με σαφή επίγνωση των πολιτικών, οικονομικών και γεωπολιτικών κινδύνων.
Η Κίνα ως εναλλακτικός εμπορικός εταίρος
Η προσέγγιση του Καναδά προς την Κίνα συνδέεται άμεσα με την ανάγκη διαφοροποίησης των εξαγωγικών αγορών του. Οι αμερικανικοί δασμοί και η αβεβαιότητα που προκαλεί η εμπορική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ έχουν αναδείξει τους κινδύνους που συνεπάγεται η υπερβολική εξάρτηση της καναδικής οικονομίας από την αμερικανική αγορά.
Η Κίνα, με την τεράστια οικονομική της ισχύ και τη σημαντική θέση της στο παγκόσμιο εμπόριο, αποτελεί έναν δυνητικά κρίσιμο εταίρο. Ωστόσο, η καναδική κυβέρνηση γνωρίζει ότι η οικονομική συνεργασία δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις πολιτικές διαφωνίες και τις ανησυχίες ασφαλείας που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τη διμερή σχέση.
Η Άναντ περιέγραψε τη νέα προσέγγιση ως διαδικασία «βήμα-βήμα», υπογραμμίζοντας ότι η Οτάβα αξιολογεί ταυτόχρονα τα οφέλη και τους κινδύνους μιας στενότερης συνεργασίας.
Από την κρίση του 2018 στη σταδιακή επαναπροσέγγιση
Οι σχέσεις Καναδά και Κίνας είχαν φτάσει σε εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο στα τέλη του 2018, μετά τη σύλληψη στον Καναδά στελέχους της Huawei, κατόπιν αμερικανικού εντάλματος, και την επακόλουθη κράτηση δύο Καναδών πολιτών από τις κινεζικές αρχές.
Η ταυτόχρονη απελευθέρωση και των τριών τον Σεπτέμβριο του 2021 δεν ήταν αρκετή για να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη. Η περίοδος της κυβέρνησης Τζάστιν Τριντό χαρακτηρίστηκε από έντονες διπλωματικές αντιπαραθέσεις, ενώ οι κατηγορίες για κινεζική παρέμβαση στις καναδικές εκλογικές διαδικασίες επιβάρυναν περαιτέρω το κλίμα.
Η κυβέρνηση Κάρνεϊ επιχειρεί τώρα να μεταβάλει τους όρους αυτής της σχέσης. Η συμφωνία για ενίσχυση των ανταλλαγών μεταξύ επιχειρηματιών και φοιτητών, που προέκυψε από τις συνομιλίες του Καναδού πρωθυπουργού με τον Σι Τζινπίνγκ, αποτελεί ένα πρώτο βήμα οικοδόμησης νέων διαύλων επικοινωνίας.
Η αυτοκινητοβιομηχανία παραμένει η μεγάλη κόκκινη γραμμή
Παρά την προσπάθεια προσέγγισης, η Οτάβα δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να ανοίξει ανεξέλεγκτα την αγορά της στα κινεζικά προϊόντα. Ιδιαίτερα ευαίσθητος παραμένει ο τομέας της αυτοκινητοβιομηχανίας, ο οποίος συνδέεται στενά με τις παραγωγικές αλυσίδες της Βόρειας Αμερικής.
Ο Καναδάς έχει επιβάλει περιορισμούς στις εισαγωγές ηλεκτρικών οχημάτων κινεζικής κατασκευής, επικαλούμενος τον ανταγωνισμό από εταιρείες που επωφελούνται από κρατικές επιδοτήσεις. Την ίδια στιγμή, η Κίνα έχει προχωρήσει σε μερική μείωση των δασμών σε καναδικά αγροτικά και αλιευτικά προϊόντα, όπως η ελαιοκράμβη, το χοιρινό κρέας και τα θαλασσινά.
Για την Άναντ, η διατήρηση ισχυρής καναδικής αυτοκινητοβιομηχανίας αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Η Οτάβα θέλει να προστατεύσει την εγχώρια παραγωγή, να διασφαλίσει τις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ και ταυτόχρονα να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους εμπορικής συνεργασίας με το Πεκίνο.
Η δύσκολη ισορροπία ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Πεκίνο
Η νέα καναδική στρατηγική δεν αφορά μόνο το εμπόριο. Αποτυπώνει μια ευρύτερη μετατόπιση στον τρόπο με τον οποίο οι λεγόμενες μεσαίες δυνάμεις επιχειρούν να διαχειριστούν τον ανταγωνισμό των μεγάλων γεωπολιτικών κέντρων.
Ο Καναδάς βρίσκεται μπροστά σε μια σύνθετη εξίσωση: από τη μία πλευρά, η οικονομία του είναι βαθιά συνδεδεμένη με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ από την άλλη, η ανάγκη διαφοροποίησης καθιστά αναγκαία την ανάπτυξη νέων συνεργασιών στην Ασία.
Η προσέγγιση του Κάρνεϊ έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στον Λευκό Οίκο και στην καναδική αντιπολίτευση. Οι επικριτές της φοβούνται ότι η στενότερη συνεργασία με το Πεκίνο μπορεί να δημιουργήσει νέες εξαρτήσεις και να περιπλέξει τις σχέσεις του Καναδά με τους παραδοσιακούς συμμάχους του.
Η γεωπολιτική διάσταση και το μέτωπο της ασφάλειας
Η διπλωματική κινητικότητα της Οτάβα επεκτείνεται και πέρα από τις εμπορικές σχέσεις. Η Άναντ καταδίκασε τις κινήσεις ρωσικών στρατιωτικών αεροσκαφών στον εναέριο χώρο της Ταϊβάν και της Ιαπωνίας, ενώ αναφέρθηκε και στο ενδεχόμενο μιας συνάντησης μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν.
Όπως υπογράμμισε, μια τέτοια συνάντηση θα είχε νόημα εφόσον μπορούσε να συμβάλει στην αποκλιμάκωση διεθνών συγκρούσεων και στην ενίσχυση της ειρήνης και της ασφάλειας. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη συμμετοχής του Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε οποιαδήποτε διαδικασία αφορά το μέλλον της Ουκρανίας, με διασφάλιση των συμφερόντων της χώρας.
Παράλληλα, αναφέρθηκε και στο Ιράν, επισημαίνοντας την ανάγκη αντιμετώπισης του καθεστώτος της Τεχεράνης.
Το μεγάλο στοίχημα του Καναδά
Η στρατηγική του Μαρκ Κάρνεϊ συμπυκνώνει ένα ευρύτερο δίλημμα της σύγχρονης διεθνούς πολιτικής: πώς μια χώρα που εξαρτάται οικονομικά και στρατηγικά από μια υπερδύναμη μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία χωρίς να διακινδυνεύσει τις υφιστάμενες συμμαχίες της.
Η Οτάβα δεν εγκαταλείπει τις Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε προχωρά σε μια συνολική εμπορική και πολιτική στροφή προς την Κίνα. Επιχειρεί, όμως, να αποκτήσει περισσότερες επιλογές, περισσότερες αγορές και μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν αυτή η πολιτική διαφοροποίησης θα μπορέσει να μετατραπεί σε πραγματική στρατηγική αυτονομία ή εάν ο Καναδάς θα βρεθεί απλώς να ισορροπεί ανάμεσα σε δύο οικονομικούς και γεωπολιτικούς γίγαντες, με αντικρουόμενα συμφέροντα.
Σε κάθε περίπτωση, η επαναπροσέγγιση με το Πεκίνο δείχνει ότι η Οτάβα επιδιώκει να επαναπροσδιορίσει τη θέση της σε έναν κόσμο όπου η οικονομική αλληλεξάρτηση μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος.
Διαβάστε επίσης:

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ