Η υποστήριξη των Ευρωπαίων πολιτών στην ένταξη της Ουκρανίας έχει υποχωρήσει από το 69% στο 47%, σύμφωνα με δημοσκόπηση. Οι αντιδράσεις των αγροτών, το οικονομικό κόστος και οι πολιτικές επιφυλάξεις δυσκολεύουν την ευρωπαϊκή πορεία του Κιέβου, την ώρα που η στρατιωτική τεχνογνωσία του προσελκύει το ενδιαφέρον των κρατών-μελών.
Από την αλληλεγγύη των πρώτων ημερών του πολέμου μέχρι τον αυξανόμενο προβληματισμό για το μέλλον της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η στάση σημαντικού μέρους της ευρωπαϊκής κοινωνίας φαίνεται να μεταβάλλεται. Η προοπτική ένταξης του Κιέβου στην ΕΕ συναντά ολοένα περισσότερες επιφυλάξεις, με τους αγρότες να φοβούνται τον ανταγωνισμό, τις κυβερνήσεις να υπολογίζουν το οικονομικό και πολιτικό κόστος και τους Ευρωπαίους πολίτες να εμφανίζονται περισσότερο διχασμένοι.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του 63χρονου Μίροσλαβ Χάλεζ, αγρότη από το χωριό Οστσοβ-Κολόνια στην ανατολική Πολωνία.
Όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, ο ίδιος βρισκόταν ανάμεσα στους Πολωνούς που προσέφεραν τρόφιμα και ρούχα στους πρόσφυγες που περνούσαν τα σύνορα.
Σχεδόν πέντε χρόνια αργότερα, όμως, η στάση του έχει αλλάξει.
Μιλώντας στο Reuters, ο Πολωνός αγρότης περιγράφει τη δυσαρέσκειά του καθώς βλέπει ορισμένους Ουκρανούς πρόσφυγες να ευημερούν, την ώρα που οι ίδιοι οι Πολωνοί αγρότες ανησυχούν για το οικονομικό τους μέλλον.
«Το κλίμα σίγουρα έχει αλλάξει», δηλώνει ο 63χρονος, ο οποίος καλλιεργεί σιτάρι, τεύτλα και φασόλια.
Ο φόβος των Ευρωπαίων αγροτών για τα ουκρανικά προϊόντα
Για τον Μίροσλαβ και πολλούς ακόμη Πολωνούς αγρότες, η πιθανή ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργεί έντονη ανησυχία.
Ο λόγος είναι το μέγεθος και η παραγωγική δυναμικότητα του ουκρανικού αγροτικού τομέα, που θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τον ανταγωνισμό στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ο ίδιος φοβάται ότι, εάν η Ουκρανία ενταχθεί στην ΕΕ, τα πολωνικά αγροτικά προϊόντα δεν θα έχουν «καμία τύχη» απέναντι στην ουκρανική παραγωγή.
Οι ανησυχίες αυτές δεν περιορίζονται στην Πολωνία.
Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, αγρότες και πολιτικές δυνάμεις εκφράζουν φόβους για πιθανή πίεση στις τιμές, ανακατανομή των ευρωπαϊκών αγροτικών επιδοτήσεων και αλλαγές στους όρους ανταγωνισμού.
Η Ουκρανία επιδιώκει να επιταχύνει την ευρωπαϊκή της πορεία, ωστόσο οι οικονομικές επιπτώσεις μιας ενδεχόμενης ένταξης αποτελούν σημαντικό εμπόδιο.
Από το 69% στο 47% η υποστήριξη για την ένταξη της Ουκρανίας
Η μεταβολή του κλίματος αποτυπώνεται και στις δημοσκοπήσεις.
Σύμφωνα με έρευνα του γερμανικού ιδρύματος Bertelsmann Stiftung, η οποία δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο, μόλις το 47% των ερωτηθέντων στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποστηρίζει πλέον την ένταξη της Ουκρανίας.
Τον Μάρτιο του 2022, λίγο μετά τη ρωσική εισβολή, το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν στο 69%.
Πρόκειται για υποχώρηση 22 ποσοστιαίων μονάδων, η οποία αναδεικνύει την αλλαγή στάσης απέναντι στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας.
Ιδιαίτερα υψηλά είναι τα ποσοστά αντίθεσης σε τρεις από τις μεγαλύτερες χώρες της ΕΕ.
Στην Πολωνία και τη Γαλλία, το 57% των ερωτηθέντων δηλώνει αντίθετο στην ένταξη της Ουκρανίας, ενώ στη Γερμανία το ποσοστό φτάνει το 59%.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η διεύρυνση της Ένωσης με την προσθήκη της Ουκρανίας δεν συγκεντρώνει πλέον την ίδια κοινωνική υποστήριξη που καταγραφόταν στην αρχή του πολέμου.
«Οι πολιτικοί δεν περιμένουν ένταξη μέσα στην επόμενη δεκαετία»
Ανάλογες επιφυλάξεις εκφράζονται και σε διπλωματικό επίπεδο.
Ο Τζέραλντ Κνάους, πρόεδρος του think tank European Stability Initiative, σημειώνει ότι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η ένταξη της Ουκρανίας δεν θεωρείται ρεαλιστική προοπτική για το άμεσο μέλλον.
«Όταν ταξιδεύεις στην Ευρώπη συνειδητοποιείς ότι σε πολλές χώρες οι πολιτικοί δεν αναμένουν ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ την επόμενη δεκαετία», δήλωσε στο Reuters.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι ένα αρνητικό μήνυμα από τις Βρυξέλλες θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για το Κίεβο.
Όπως εξήγησε, εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση δώσει την εντύπωση ότι δεν αντιμετωπίζει σοβαρά την ουκρανική υποψηφιότητα, αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει αρνητικές εξελίξεις που κανείς στην Ευρώπη δεν θα επιθυμούσε.
Ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης, ο οποίος μίλησε στο Reuters υπό τον όρο της ανωνυμίας, εκτίμησε επίσης ότι η ένταξη της Ουκρανίας δεν αποτελεί ρεαλιστικό ενδεχόμενο για τα επόμενα χρόνια.
Στα εμπόδια προστίθενται η αβεβαιότητα για την έκβαση του πολέμου, οι ανησυχίες για τη διαφθορά και η ανάγκη ομόφωνης έγκρισης από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ.
Η Λεπέν προειδοποιεί για τις αγροτικές επιδοτήσεις – Η αντίθεση του AfD
Το ζήτημα της ένταξης της Ουκρανίας έχει αποκτήσει και έντονη πολιτική διάσταση, ιδιαίτερα σε χώρες όπου ενισχύονται κόμματα που αντιτίθενται στη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στη Γαλλία, η Μαρίν Λεπέν έχει εκφράσει την αντίθεσή της, υποστηρίζοντας ότι η χώρα της θα βρεθεί ανάμεσα στους μεγάλους χαμένους μιας τέτοιας εξέλιξης.
Όπως δήλωσε, οι Γάλλοι αγρότες θα αντιμετωπίσουν «σφοδρό αθέμιτο ανταγωνισμό», ενώ εξέφρασε φόβους για περικοπές στις αγροτικές επιδοτήσεις που λαμβάνουν από τα ευρωπαϊκά ταμεία.
Στη Γερμανία, το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κατέθεσε τον Σεπτέμβριο πρόταση με την οποία καλούσε την κυβέρνηση να αποκλείσει την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ.
Οι αντιδράσεις αυτές αναδεικνύουν τις πολιτικές δυσκολίες που θα αντιμετωπίσει οποιαδήποτε προσπάθεια επιτάχυνσης της ενταξιακής διαδικασίας.
Η πρόταση Μερτς για ένταξη χωρίς δικαίωμα ψήφου
Μπροστά στις δυσκολίες, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προτείνει, σύμφωνα με το Reuters, μια διαφορετική προσέγγιση.
Η πρότασή του προβλέπει τη δημιουργία ενός νέου καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» για την Ουκρανία.
Με βάση αυτή την ιδέα, το Κίεβο θα μπορούσε να συμμετέχει σε ευρωπαϊκές συνόδους κορυφής και υπουργικές συναντήσεις, χωρίς ωστόσο να διαθέτει δικαίωμα ψήφου.
Πρόκειται για μια ενδιάμεση μορφή συμμετοχής, η οποία θα επέτρεπε στην Ουκρανία να αποκτήσει στενότερη θεσμική σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς να ενταχθεί αμέσως ως πλήρες κράτος-μέλος.
Η πρόταση δεν αποτελεί συμφωνημένη απόφαση της ΕΕ και θα απαιτούσε περαιτέρω διαπραγματεύσεις.
Το Κίεβο προβάλλει ως πλεονέκτημα τον στρατό και την τεχνογνωσία του
Η ουκρανική κυβέρνηση, από την πλευρά της, επιμένει ότι η ένταξη της χώρας θα ωφελήσει συνολικά την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο εκπρόσωπος του ουκρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Χεόρχι Τίκι, αναγνώρισε ότι ο σκεπτικισμός στις Βρυξέλλες είναι αναμενόμενος, αλλά υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ζήτημα οικονομικού κόστους.
«Η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ θα είναι επωφελής για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε.
Ως βασικό επιχείρημα προέβαλε την εμπειρία που έχει αποκτήσει ο ουκρανικός στρατός κατά τη διάρκεια του πολέμου.
«Δεν είναι μόνο θέμα ένταξης της Ουκρανίας. Η Ουκρανία έχει τον πιο ικανό, δοκιμασμένο στο πεδίο και ετοιμοπόλεμο στρατό στην ήπειρο», υποστήριξε.
Ιδιαίτερα θετική απέναντι στην ευρωπαϊκή ένταξη της Ουκρανίας εμφανίζεται η ηγεσία των χωρών της Βαλτικής, η οποία δίνει έμφαση στη στρατιωτική εμπειρία του Κιέβου και στην τεχνογνωσία που έχει αναπτύξει στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Η Πολωνία φοβάται τον αγροτικό ανταγωνισμό, αλλά ζητά ουκρανική τεχνολογία drones
Η στάση της Πολωνίας αποτυπώνει μία από τις βασικές αντιφάσεις της ευρωπαϊκής συζήτησης.
Παρά τις επιφυλάξεις για την ένταξη της Ουκρανίας και τις ανησυχίες των Πολωνών αγροτών, η Βαρσοβία επιδιώκει να αξιοποιήσει τη στρατιωτική εμπειρία του Κιέβου.
Στις 10 Νοεμβρίου, οι δύο χώρες υπέγραψαν συμφωνία για τη δημιουργία κοινών ομάδων εργασίας στον τομέα της τεχνολογίας των drones.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον ιστότοπο Kyiv Independent, συνεχίζονται οι συζητήσεις για πιθανή μεταφορά δύο πολωνικών μαχητικών MiG-29 στην Ουκρανία.
Ο Πολωνός υφυπουργός Άμυνας, Τσέζαρι Τόμτσικ, ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ότι ολοκληρώνονται οι διευθετήσεις για τη μεταφορά πολωνικών μαχητικών MiG-29, με αντάλλαγμα πρόσβαση σε ουκρανικές τεχνολογίες μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Η συνεργασία αυτή δείχνει ότι, ακόμη και χώρες που διατηρούν επιφυλάξεις για την πλήρη ένταξη της Ουκρανίας, αναγνωρίζουν τη σημασία της στρατιωτικής τεχνογνωσίας που έχει αποκτήσει.
Το δίλημμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Σύμφωνα με τα όσα μεταδίδει το ΑΠΕ – ΜΠΕ η συζήτηση για την ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας δεν αφορά πλέον μόνο την πολιτική στήριξη προς μια χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο.
Αγγίζει το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας, την κατανομή των κοινοτικών πόρων, την ασφάλεια της ηπείρου και την ικανότητα των 27 κρατών-μελών να συμφωνήσουν σε μια νέα διεύρυνση.
Από τη μία πλευρά, οι υποστηρικτές της ένταξης επισημαίνουν τη στρατηγική σημασία της Ουκρανίας και τη δυνατότητά της να ενισχύσει την ευρωπαϊκή άμυνα. Από την άλλη, οι επιφυλακτικοί προειδοποιούν για τις οικονομικές επιπτώσεις και τις θεσμικές δυσκολίες.
Το βασικό ερώτημα για τις Βρυξέλλες είναι πλέον πώς θα διατηρήσουν αξιόπιστη την υπόσχεση της ευρωπαϊκής προοπτικής προς το Κίεβο, χωρίς να αγνοήσουν τις αντιδράσεις στο εσωτερικό της Ένωσης.
Διαβάστε επίσης: Κομισιόν: Νέα οικονομική ενίσχυση 4,36 δισ. ευρώ στην Ουκρανία

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ