Έκθεση-καμπανάκι από το SIPRI για την παγκόσμια πυρηνική ασφάλεια. Αυξάνονται τα πυρηνικά οπλοστάσια, επιταχύνεται ο εκσυγχρονισμός σε Ρωσία, ΗΠΑ και Κίνα
Μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για την παγκόσμια ασφάλεια καταγράφει η νέα ετήσια έκθεση του Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), προειδοποιώντας ότι ο κόσμος εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένου πυρηνικού κινδύνου και εντεινόμενου ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου, τα κράτη που διαθέτουν πυρηνικά όπλα δεν περιορίζονται πλέον στη διατήρηση των αποθεμάτων τους, αλλά προχωρούν ολοένα και περισσότερο στην ενεργοποίηση και ανάπτυξη πυρηνικών συστημάτων σε πλατφόρμες εκτόξευσης. Η τάση αυτή, σε συνδυασμό με την υποχώρηση των μηχανισμών ελέγχου των εξοπλισμών, δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και στρατηγικού κινδύνου.
Το SIPRI υπολογίζει ότι σήμερα υπάρχουν συνολικά 12.187 πυρηνικές κεφαλές παγκοσμίως. Από αυτές, περίπου 9.745 βρίσκονται σε στρατιωτικά αποθέματα και θεωρούνται διαθέσιμες για ενδεχόμενη χρήση, ενώ χιλιάδες εξ αυτών είναι ήδη αναπτυγμένες σε πυραυλικά συστήματα ή αεροσκάφη.
Ο γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου, Karim Haggag, προειδοποιεί ότι οι στρατηγικές εθνικής ασφάλειας γίνονται ολοένα και πιο εξαρτημένες από τα πυρηνικά όπλα, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τους κινδύνους για τη διεθνή σταθερότητα.
Η ανησυχία των ειδικών δεν αφορά μόνο τον αριθμό των πυρηνικών κεφαλών, αλλά κυρίως τη μεταβολή της στρατηγικής φιλοσοφίας που φαίνεται να επικρατεί σε πολλές χώρες, όπου τα πυρηνικά επανέρχονται στο επίκεντρο του στρατιωτικού σχεδιασμού.
Ρωσία και ΗΠΑ παραμένουν κυρίαρχες, αλλά η Κίνα επιταχύνει
Η έκθεση επιβεβαιώνει ότι οι δύο παραδοσιακές πυρηνικές υπερδυνάμεις εξακολουθούν να κυριαρχούν στο παγκόσμιο πυρηνικό ισοζύγιο.
Η Russia διαθέτει το μεγαλύτερο επιχειρησιακό πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο με περίπου 4.400 πυρηνικές κεφαλές, ενώ ακολουθούν οι United States με περίπου 3.700. Μαζί συγκεντρώνουν το 83% του συνολικού παγκόσμιου πυρηνικού οπλοστασίου και διατηρούν τη συντριπτική πλειονότητα των αναπτυγμένων στρατηγικών πυρηνικών όπλων.
Παράλληλα, οι δύο χώρες συνεχίζουν προγράμματα εκσυγχρονισμού των πυρηνικών τους δυνάμεων, αν και αντιμετωπίζουν διαφορετικές προκλήσεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται αντιμέτωπες με σημαντικές υπερβάσεις κόστους και καθυστερήσεις σε κρίσιμα προγράμματα, ενώ η Ρωσία αντιμετωπίζει τεχνικά προβλήματα που συνδέονται με τις δικές της αναβαθμίσεις.
Την ίδια ώρα, η China εξελίσσεται στον ταχύτερα αναπτυσσόμενο πυρηνικό παίκτη παγκοσμίως. Σύμφωνα με το SIPRI, το Πεκίνο διαθέτει πλέον περίπου 620 πυρηνικές κεφαλές και συνεχίζει με ταχείς ρυθμούς την επέκταση του οπλοστασίου του. Αμερικανικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η Κίνα θα μπορούσε να προσεγγίσει τις 1.000 πυρηνικές κεφαλές μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Παράλληλα, πυρηνικά προγράμματα εκσυγχρονισμού υλοποιούν η France και το United Kingdom, ενώ σημαντικά πυρηνικά οπλοστάσια διατηρούν επίσης η India, το Pakistan, η North Korea και το Israel.
Η κατάρρευση των συμφωνιών ελέγχου προκαλεί ανησυχία
Το στοιχείο που ανησυχεί περισσότερο τους ερευνητές του SIPRI δεν είναι μόνο η αύξηση των εξοπλισμών αλλά η σταδιακή αποδυνάμωση των διεθνών μηχανισμών ελέγχου.
Η λήξη της New START Treaty τον Φεβρουάριο του 2026 θεωρείται από πολλούς ειδικούς ως ένα από τα σημαντικότερα πλήγματα στο σύστημα ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Μέχρι στιγμής δεν διαφαίνεται κάποια νέα συμφωνία που θα μπορούσε να αντικαταστήσει τη συγκεκριμένη συνθήκη και να διατηρήσει περιορισμούς στα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων.
Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο της Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες, καθώς οι τελευταίες διασκέψεις ολοκληρώθηκαν χωρίς ουσιαστική συμφωνία για νέα βήματα αφοπλισμού.
Οι ειδικοί του SIPRI επισημαίνουν επίσης μια νέα τάση προς μεγαλύτερη μυστικότητα γύρω από τα πυρηνικά προγράμματα. Η μείωση της διαφάνειας και η υποχώρηση των αξιόπιστων διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων αυξάνουν τον κίνδυνο λανθασμένων εκτιμήσεων ή παρερμηνειών σε περιόδους διεθνούς κρίσης.
Σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται ήδη από τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις εντάσεις στην Ασία και τη συνεχιζόμενη αστάθεια στη Μέση Ανατολή, η επανεμφάνιση μιας νέας πυρηνικής κούρσας εξοπλισμών δημιουργεί έναν επιπλέον παράγοντα αβεβαιότητας για την παγκόσμια ασφάλεια.
Οι ερευνητές του SIPRI καταλήγουν ότι ο κόσμος βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πυρηνική πραγματικότητα, όπου οι ισορροπίες που διαμορφώθηκαν μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου δοκιμάζονται και η ανάγκη για νέους μηχανισμούς ελέγχου και εμπιστοσύνης καθίσταται πιο επιτακτική από ποτέ.
Διαβάστε επίσης: Η Ευρώπη χτίζει νέα πυρηνική ασπίδα: Γαλλία και Γερμανία ανοίγουν τον δρόμο για κοινή αποτροπή
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ