Σημείωμα του πρώην Πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου στο οποίο συνοψίζει τα σημαντικότερα σημεία της συνέντευξη του στο CNN India διένειμε το Γραφείο του.
Στο σημείωμα ο πρώην Πρωθυπουργός αναφέρει:
“Σε συνέντευξή μου στο CNN India, αναφέρθηκα στον πόλεμο στο Ιράν και στην επικίνδυνη κλιμάκωση των διεθνών εντάσεων.
Τόνισα ότι το διεθνές σύστημα δεν ήταν ποτέ τέλειο, ωστόσο στηριζόταν σε ένα βασικό θεμέλιο: την ύπαρξη κανόνων που, σε μεγάλο βαθμό, γίνονταν σεβαστοί. Επισήμανα ότι, εάν εγκαταλειφθεί αυτή η λογική και επικρατήσει ένας κόσμος όπου ο ισχυρός επιβάλλει απλώς τη βούλησή του, τότε δεν πρόκειται απλώς για αλλαγή ισορροπιών, αλλά για διάλυση του ίδιου του παγκόσμιου συστήματος — μια εξέλιξη που ήδη βιώνεται ως σοκ σε παγκόσμιο επίπεδο.
Παράλληλα, υπογράμμισα την ύπαρξη μιας επικίνδυνης αυταπάτης, σύμφωνα με την οποία οι στρατιωτικές επεμβάσεις μπορούν να φέρουν δημοκρατία ή σταθερότητα. Όπως ανέφερα, η εμπειρία από το Ιράκ, το Αφγανιστάν και τη Λιβύη έχει διαψεύσει επανειλημμένα αυτή την αντίληψη, καθώς οι πόλεμοι δεν έλυσαν τα προβλήματα, αλλά δημιούργησαν νέα, βαθύτερα και πιο σύνθετα, χωρίς καμία ένδειξη ότι η παρούσα συγκυρία θα αποτελέσει εξαίρεση.
Σημείωσα επίσης ότι ακόμη και η κατάρρευση ενός καθεστώτος δεν εγγυάται σταθερότητα. Αντιθέτως, συχνά οδηγεί σε κατακερματισμό, στην εμφάνιση ανεξέλεγκτων ομάδων και σε νέες μορφές βίας χωρίς κεντρικό έλεγχο, καθιστώντας την «επόμενη μέρα» πιο απρόβλεπτη και επικίνδυνη.
Αναφερόμενος στα Στενά του Ορμούζ, τα χαρακτήρισα ως την Αχίλλειο πτέρνα της παγκόσμιας οικονομίας, επισημαίνοντας τη βαθιά αλληλεξάρτηση των οικονομιών, η οποία μπορεί να μετατραπεί σε όπλο. Τόνισα ότι δεν απαιτείται συμβατική στρατιωτική υπεροχή για την πρόκληση σοβαρής ζημιάς, αλλά αρκεί ο έλεγχος ενός κρίσιμου ενεργειακού περάσματος.
Έκανα ιδιαίτερη αναφορά στον ρόλο της Ελλάδας στη διεθνή ναυσιπλοΐα, επισημαίνοντας ότι διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους παγκοσμίως. Όπως ανέφερα, οι εξελίξεις σε κρίσιμα σημεία όπως τα Στενά του Ορμούζ έχουν άμεσο αντίκτυπο στη ροή της ενέργειας, στο παγκόσμιο εμπόριο και στη σταθερότητα των αγορών, με την ελληνική ναυτιλία να βρίσκεται στον πυρήνα αυτής της αλυσίδας.
Υπογράμμισα ότι, μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, η απάντηση δεν μπορεί να είναι η περαιτέρω κλιμάκωση, αλλά η αποκλιμάκωση, μέσω της ενίσχυσης των διαύλων επικοινωνίας, της αναζήτησης διπλωματικών λύσεων και της αποφυγής περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης. Τόνισα ότι η διπλωματία αποτελεί στρατηγική αναγκαιότητα και όχι ένδειξη αδυναμίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, επεσήμανα ότι η Ινδία βρίσκεται σε μια μοναδική θέση, καθώς διατηρεί σχέσεις με όλες τις πλευρές χωρίς πλήρη ευθυγράμμιση με κάποιο στρατόπεδο, γεγονός που της επιτρέπει να λειτουργήσει ως γέφυρα επικοινωνίας, ακόμη και μέσω ανεπίσημων διαύλων.
Ανατρέχοντας στο παρελθόν, υπενθύμισα ότι υπήρξαν πρωτοβουλίες που ανέδειξαν έναν διαφορετικό δρόμο, όπως η κοινή προσπάθεια έξι χωρών — της Ινδίας, της Ελλάδας, της Σουηδίας, της Αργεντινής, της Τανζανίας και του Μεξικού — για τον περιορισμό της πυρηνικής διάδοσης. Όπως σημείωσα, η πρωτοβουλία αυτή συνέβαλε στην κινητοποίηση της διεθνούς κοινής γνώμης και στην πορεία αποκλιμάκωσης, επισημαίνοντας ότι αντίστοιχες συνεργασίες μπορούν και σήμερα να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο.
Επισήμανα ότι κάθε πόλεμος οδηγεί, αργά ή γρήγορα, σε κάποια μορφή συμφωνίας, με το κρίσιμο ερώτημα να αφορά το πότε και υπό ποιους όρους αυτή θα επιτευχθεί, τονίζοντας τη σημασία των άτυπων διαύλων επικοινωνίας.
Αναφερόμενος στην Ευρώπη, σημείωσα ότι δεν συμμετείχε στην απόφαση για τον πόλεμο, ενώ ήδη αντιμετωπίζει τη σύγκρουση στην Ουκρανία, γεγονός που τη φέρνει σε δύσκολη θέση και δοκιμάζει τη συνοχή της. Εκτίμησα ότι η κατάσταση αυτή θα οδηγήσει την Ευρώπη σε επιδίωξη μεγαλύτερης αυτονομίας σε τομείς όπως η άμυνα, η ενέργεια, η τεχνολογία και η οικονομία, καθώς και στην αναζήτηση νέων συνεργασιών σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τόνισα, τέλος, ότι η Ευρώπη δεν αποτελεί απλώς μια γεωγραφική ένωση, αλλά ένα πολιτικό εγχείρημα βασισμένο σε κανόνες και συνεργασία, προειδοποιώντας ότι η κατάρρευση του πολυμερούς συστήματος θέτει σε κίνδυνο την ίδια της την υπόσταση.
Καταλήγοντας, ανέφερα ότι ο κόσμος βρίσκεται σε μια βαθιά μετάβαση: από τη συνεργασία στην αντιπαράθεση, από τους κανόνες στην ισχύ, και από τη σταθερότητα στην αβεβαιότητα, υπογραμμίζοντας ότι η έκβαση αυτής της μετάβασης θα καθορίσει τη μορφή της διεθνούς τάξης για τις επόμενες δεκαετίες”.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ