Μία από τις σημαντικότερες διπλωματικές εξελίξεις των τελευταίων ετών στη Μέση Ανατολή ανακοίνωσε ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ.
Παρουσίασε μια συμφωνία-πλαίσιο που, σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, ανοίγει τον δρόμο για τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και των υπόλοιπων ένοπλων οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στη Λωρίδα της Γάζας.
Η ανακοίνωση χαρακτηρίστηκε από την Ουάσιγκτον ως «ιστορική», καθώς για πρώτη φορά η Χαμάς φέρεται να αποδέχεται επί της αρχής ένα οργανωμένο σχέδιο αποστρατιωτικοποίησης, το οποίο συνδέεται με μια ευρύτερη πολιτική και διοικητική μετάβαση στη Γάζα, την αποχώρηση των ισραηλινών στρατιωτικών δυνάμεων, τη δημιουργία νέων παλαιστινιακών θεσμών ασφαλείας και την έναρξη ενός εκτεταμένου προγράμματος ανοικοδόμησης.
Παρότι οι ανακοινώσεις δημιουργούν αισιοδοξία για πιθανή αποκλιμάκωση μιας σύγκρουσης που έχει προκαλέσει τεράστιες ανθρώπινες και υλικές απώλειες, η εφαρμογή του σχεδίου παραμένει εξαιρετικά δύσκολη, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες ανάμεσα στις εμπλεκόμενες πλευρές σχετικά με τη σειρά υλοποίησης των δεσμεύσεων.
Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε μέσω της πλατφόρμας Truth Social ότι το λεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» ολοκλήρωσε πολύμηνες διαπραγματεύσεις, καταλήγοντας σε συμφωνία-πλαίσιο που αποσκοπεί στον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πρόκειται για μια εξέλιξη που μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής για την ασφάλεια της περιοχής, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία θέτει τις βάσεις για μια πιο σταθερή και ειρηνική Μέση Ανατολή.
Ένα σχέδιο που θα εξελιχθεί σε διάστημα έως 250 ημερών
Το προτεινόμενο πλαίσιο προβλέπει σταδιακή εφαρμογή, διάρκειας περίπου 200 έως 250 ημερών.
Κάθε στάδιο θα τίθεται σε εφαρμογή μόνο όταν ανεξάρτητοι διεθνείς παρατηρητές πιστοποιούν ότι όλες οι πλευρές έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που προβλέπονται.
Οι δέκα βασικοί άξονες της συμφωνίας
1. Πλήρης και σταδιακός αφοπλισμός της Χαμάς
Κεντρικός στόχος του σχεδίου είναι η πλήρης παράδοση του οπλισμού της Χαμάς.
Η διαδικασία θα πραγματοποιηθεί σε διαδοχικές φάσεις, υπό τη συνεχή εποπτεία διεθνών παρατηρητών, ώστε να διασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή της συμφωνίας.
2. Αποχώρηση της Χαμάς από τη διακυβέρνηση
Η οργάνωση προβλέπεται να αποχωρήσει πλήρως από τον πολιτικό και διοικητικό έλεγχο της Λωρίδας της Γάζας.
Τη διακυβέρνηση θα αναλάβει μια μεταβατική τεχνοκρατική παλαιστινιακή διοίκηση, η οποία θα έχει ως αποστολή τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών και την προετοιμασία της επόμενης πολιτικής φάσης.
3. Δημιουργία νέας δύναμης ασφαλείας
Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία νέου παλαιστινιακού αστυνομικού σώματος.
Η νέα δύναμη θα αντικαταστήσει τις υπάρχουσες δομές ασφαλείας της Χαμάς, θα λειτουργεί υπό τη νέα διοίκηση και θα εκπαιδευτεί με διεθνή υποστήριξη.
4. Καταστροφή στρατιωτικών υποδομών
Σημαντικό μέρος της συμφωνίας αφορά την εξουδετέρωση της στρατιωτικής υποδομής της Χαμάς.
Οι υπόγειες σήραγγες, οι αποθήκες πυρομαχικών, οι εκτοξευτές ρουκετών και οι εγκαταστάσεις παραγωγής οπλισμού προβλέπεται να καταστραφούν ή να τεθούν οριστικά εκτός λειτουργίας.
5. Παράδοση του ατομικού οπλισμού
Στο τελικό στάδιο του σχεδίου προβλέπεται η συγκέντρωση και παράδοση όλων των ατομικών όπλων που βρίσκονται στην κατοχή των ενόπλων μελών της Χαμάς.
Η διαδικασία θα πραγματοποιηθεί σύμφωνα με νέο νομικό πλαίσιο που θα εφαρμόζει η μεταβατική παλαιστινιακή διοίκηση.
6. Αφοπλισμός όλων των ένοπλων οργανώσεων
Το σχέδιο δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη Χαμάς.
Περιλαμβάνει και όλες τις υπόλοιπες ένοπλες οργανώσεις ή πολιτοφυλακές που δραστηριοποιούνται στη Γάζα, ώστε να υπάρξει πλήρης αποστρατιωτικοποίηση της περιοχής.
7. Ανάπτυξη Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης
Προβλέπεται η ανάπτυξη διεθνούς στρατιωτικής δύναμης περίπου 5.000 ανδρών.
Αποστολή της θα είναι η υποστήριξη της διαδικασίας αφοπλισμού, η εκπαίδευση της νέας παλαιστινιακής αστυνομίας και η διατήρηση της ασφάλειας κατά τη μεταβατική περίοδο.
8. Σταδιακή αποχώρηση του ισραηλινού στρατού
Η αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων δεν θα πραγματοποιηθεί άμεσα.
Θα γίνεται σταδιακά, μόνο όταν ολοκληρώνεται ο αφοπλισμός κάθε περιοχής και πιστοποιείται από τη Διεθνή Επιτροπή Επαλήθευσης.
9. Διεθνής εποπτεία
Ολόκληρη η διαδικασία θα βρίσκεται υπό συνεχή διεθνή παρακολούθηση.
Ανεξάρτητοι παρατηρητές θα αξιολογούν κάθε στάδιο πριν δοθεί η έγκριση για την επόμενη φάση εφαρμογής.
10. Ανοικοδόμηση της Γάζας
Η τελευταία φάση αφορά την οικονομική και κοινωνική ανασυγκρότηση της Λωρίδας της Γάζας.
Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, έχουν ήδη εξασφαλιστεί δεσμεύσεις χρηματοδότησης ύψους περίπου 16 δισεκατομμυρίων δολαρίων, κυρίως από κράτη του Κόλπου, ενώ τα πρώτα μεγάλα έργα προβλέπεται να ξεκινήσουν στη Ράφα στις αρχές του 2027.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο στην εφαρμογή
Παρά τις θετικές ανακοινώσεις, το σημαντικότερο πρόβλημα αφορά τη σειρά με την οποία θα εφαρμοστούν οι δεσμεύσεις.
Η Χαμάς έχει ξεκαθαρίσει ότι θεωρεί απαραίτητη προϋπόθεση την έναρξη της αποχώρησης των ισραηλινών στρατευμάτων και την πλήρη εφαρμογή της εκεχειρίας πριν προχωρήσει στον αφοπλισμό της.
Αντίθετα, το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει ότι η αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων θα πραγματοποιείται μόνο αφού έχει ολοκληρωθεί ο αφοπλισμός κάθε περιοχής.
Επιφυλάξεις από το Ισραήλ
Παρά τη συμμετοχή του στις πολύμηνες διαβουλεύσεις, το Ισραήλ εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτικό.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκφράζουν αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο η Χαμάς θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της, ενώ εκτιμούν ότι το προτεινόμενο πλαίσιο δεν καλύπτει πλήρως τις απαιτήσεις ασφαλείας του Ισραήλ.
Ο ρόλος των διαμεσολαβητών
Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η συμβολή της Αιγύπτου, του Κατάρ και της Τουρκίας στις διαπραγματεύσεις.
Οι τρεις χώρες λειτούργησαν ως βασικοί δίαυλοι επικοινωνίας ανάμεσα στις αντιμαχόμενες πλευρές, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση του τελικού πλαισίου.
Η επόμενη ημέρα στη Γάζα
Εφόσον το σχέδιο εφαρμοστεί πλήρως, θα είναι η πρώτη φορά από το 2007 που η Χαμάς θα αποχωρήσει από τη διακυβέρνηση της Λωρίδας της Γάζας.
Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από τη συνέπεια όλων των εμπλεκόμενων πλευρών στην εφαρμογή των δεσμεύσεών τους.
Μέχρι να ξεκινήσει η πρακτική υλοποίηση των πρώτων σταδίων, η συμφωνία παραμένει ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο διπλωματικό πλαίσιο, το οποίο καλείται να αποδείξει στην πράξη ότι μπορεί να μετατραπεί σε μια βιώσιμη και διαρκή ειρηνευτική λύση για τη Λωρίδα της Γάζας και συνολικά για τη Μέση Ανατολή.
Διαβάστε επίσης:
Ολοκληρώθηκε η συνάντηση Τραμπ – Νετανιάχου: “Ηταν παραγωγική”, λέει ο Λευκός Οίκος

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ