Το μεγάλο γεωπολιτικό παζάρι των F-35: Γιατί Ελλάδα και Ισραήλ παρακολουθούν με ανησυχία

Deal με παγκόσμιες προεκτάσεις: Πώς η Τουρκία επιχειρεί να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35 – Η νέα στρατηγική των ΗΠΑ ανακατεύει «επικίνδυνα» την… «τράπουλα»

Ένα νέο γεωπολιτικό σενάριο, που μέχρι πριν από λίγους μήνες έμοιαζε εξαιρετικά δύσκολο να υλοποιηθεί, φαίνεται να αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη δυναμική. Η πιθανότητα επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 επανέρχεται στο προσκήνιο, προκαλώντας έντονο προβληματισμό στην Αθήνα και το Τελ Αβίβ, καθώς θα μπορούσε να μεταβάλει ουσιαστικά τις στρατιωτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το θέμα επανήλθε δυναμικά μετά από δημοσίευμα του Euractiv, σύμφωνα με το οποίο βρίσκονται σε εξέλιξη διεργασίες που ενδέχεται να ανοίξουν τον δρόμο για μια συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ και της Άγκυρας. Στο επίκεντρο βρίσκεται η τύχη των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, τα οποία αποτέλεσαν το 2019 την αιτία αποβολής της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35.

Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ ενίσχυσε τα σχετικά σενάρια, δηλώνοντας ότι στη διάρκεια της επόμενης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ «πιθανότατα θα κάνω κάτι που θα τους καταστήσει πολύ χαρούμενους», αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο μιας σημαντικής εξέλιξης στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.

Οι S-400 στο επίκεντρο του νέου γεωπολιτικού παζαριού

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Euractiv, η αμερικανική πλευρά εξετάζει μια φόρμουλα που θα επέτρεπε στην Τουρκία να απαλλαγεί από τους S-400 χωρίς να τους επιστρέψει στη Ρωσία. Το βασικό σενάριο προβλέπει τη μεταβίβαση των πυραυλικών συστημάτων σε τρίτη χώρα, εξέλιξη που θα μπορούσε να άρει το βασικό εμπόδιο για την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35.

Κατά καιρούς έχουν ακουστεί διάφορα ονόματα πιθανών αποδεκτών των συστημάτων, μεταξύ αυτών η Νότια Κορέα αλλά και η Ινδία, η οποία ήδη διαθέτει αντίστοιχους S-400 στο οπλοστάσιό της.

Ο αναλυτής διεθνών σχέσεων Άντριου Κορύμπκο εκτιμά ότι οι εξελίξεις εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη συνολική εικόνα των σχέσεων Ουάσιγκτον – Νέου Δελχί. Όπως επισημαίνει, μια μεταβίβαση προς την Ινδία θα μπορούσε να θεωρηθεί πιο διαχειρίσιμη από τη Μόσχα, ενώ οποιαδήποτε άλλη επιλογή θα επιβάρυνε σημαντικά τις σχέσεις Ρωσίας και Τουρκίας, καθώς η ρωσική πλευρά ουδέποτε επιθυμούσε τη διάδοση της συγκεκριμένης τεχνολογίας σε άλλες χώρες.

Η συζήτηση αυτή υπερβαίνει την καθαρά αμυντική διάσταση και μετατρέπεται σε ευρύτερο γεωπολιτικό παζάρι, στο οποίο εμπλέκονται οι ισορροπίες μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας, Τουρκίας και των περιφερειακών συμμάχων της Ουάσιγκτον.

Γιατί Ελλάδα και Ισραήλ παρακολουθούν με ανησυχία

Η προοπτική απόκτησης F-35 από την Τουρκία προκαλεί εύλογη ανησυχία τόσο στην Ελλάδα όσο και στο Ισραήλ, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ανατρέψει τα σημερινά δεδομένα στρατιωτικής ισχύος στην περιοχή.

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ενίσχυση της τουρκικής αεροπορίας με αεροσκάφη τεχνολογίας stealth, αλλά και το πολιτικό μήνυμα μιας συνολικής επαναπροσέγγισης Ουάσιγκτον και Άγκυρας. Μια νέα περίοδος στενότερης στρατηγικής συνεργασίας θα μπορούσε να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση της Τουρκίας στις περιφερειακές της διεκδικήσεις, αυξάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο εντάσεων ή λανθασμένων υπολογισμών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Κορύμπκο, η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να αντιμετωπίζει πλέον την Τουρκία ως ιδιαίτερα κρίσιμο κρίκο της αμερικανικής στρατηγικής, εξαιτίας του σχεδίου διασύνδεσης της Κεντρικής Ασίας με τη Δύση μέσω του λεγόμενου διαδρόμου TRIPP, ο οποίος διέρχεται από τον Νότιο Καύκασο και την Τουρκία.

Υπό αυτή την οπτική, η Άγκυρα αποκτά αυξημένη γεωστρατηγική αξία για τις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που, σύμφωνα με τον αναλυτή, ενδέχεται να οδηγήσει την Ουάσιγκτον στην ιεράρχηση των τουρκικών στρατηγικών συμφερόντων υψηλότερα από εκείνα άλλων περιφερειακών συμμάχων.

Η μεγάλη εικόνα των αμερικανοτουρκικών σχέσεων

Η υπόθεση των F-35 δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα εξοπλισμών. Αντίθετα, εξελίσσεται σε έναν κρίσιμο δείκτη της νέας αμερικανικής στρατηγικής απέναντι στην Τουρκία και συνολικά στην ευρύτερη περιοχή.

Εάν τελικά προχωρήσει μια συμφωνία που θα επιτρέψει στην Άγκυρα να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35, θα πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές ανατροπές των τελευταίων ετών, με επιπτώσεις που θα ξεπερνούν κατά πολύ το επίπεδο της αμυντικής συνεργασίας.

Προς το παρόν δεν υπάρχει επίσημη συμφωνία ούτε επιβεβαίωση από τις εμπλεκόμενες κυβερνήσεις. Ωστόσο, οι δημόσιες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, οι πληροφορίες που διακινούνται από ευρωπαϊκές πηγές και η κινητικότητα γύρω από το ζήτημα των S-400 δείχνουν ότι το ενδεχόμενο ενός νέου αμερικανοτουρκικού συμβιβασμού βρίσκεται πλέον πολύ πιο κοντά απ’ ό,τι στο πρόσφατο παρελθόν.

Διαβάστε επίσης: Επιστολή του Μάικ Λόλερ στον Τραμπ: Όχι F-35 στην Τουρκία
Τραμπ για Ερντογάν και F-35: «Θα κάνω κάτι που θα τον χαροποιήσει»