Το μεγάλο στοίχημα της Συρίας, από κράτος-παρίας σε διεθνή κόμβο ενέργειας και logistics που θα συνδέει Ασία, Κόλπο και Ευρώπη… παρακάμπτοντας το Στενό του Ορμούζ
Μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από πολεμικές συγκρούσεις, ενεργειακή αβεβαιότητα και διαρκείς απειλές για τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, η Συρία επιχειρεί να επανατοποθετηθεί στον γεωπολιτικό χάρτη με ένα φιλόδοξο σχέδιο που φιλοδοξεί να μετατρέψει τη χώρα σε στρατηγικό κόμβο ενέργειας, εμπορίου και logistics.
Πρόκειται για το λεγόμενο σχέδιο των «Τεσσάρων Θαλασσών», ένα γεωοικονομικό όραμα που συνδέεται πλέον στενά με τη μεταβατική ηγεσία του Άχμεντ αλ Σαράα και στοχεύει στη δημιουργία ενός χερσαίου διαδρόμου που θα ενώνει τη Μεσόγειο, τη Μαύρη Θάλασσα, την Κασπία και τον Περσικό Κόλπο.
Η φιλοδοξία είναι τεράστια: η Συρία να εξελιχθεί σε βασική εναλλακτική διαδρομή για τη μεταφορά ενέργειας και εμπορευμάτων μεταξύ Ασίας και Ευρώπης, μειώνοντας παράλληλα την εξάρτηση από θαλάσσια σημεία στρατηγικής ευπάθειας, όπως το Στενό του Ορμούζ και η Ερυθρά Θάλασσα.
Το σχέδιο δεν είναι καινούργιο. Η αρχική του σύλληψη χρονολογείται από το 2009, όταν η Τουρκία και η κυβέρνηση Άσαντ επιδίωκαν να δημιουργήσουν έναν ευρασιατικό διάδρομο μεταφορών και ενέργειας. Ο εμφύλιος πόλεμος, η κατάρρευση των υποδομών και η διεθνής απομόνωση της Δαμασκού έβαλαν τότε τέλος στις φιλοδοξίες αυτές.
Σήμερα όμως οι συνθήκες δείχνουν διαφορετικές.
Η ενεργειακή κρίση επαναφέρει τη Συρία στο επίκεντρο
Οι συνεχιζόμενες εντάσεις στη Μέση Ανατολή και οι κίνδυνοι διακοπής της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχουν ενισχύσει το ενδιαφέρον για εναλλακτικούς διαδρόμους μεταφοράς ενέργειας.
Το Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία διέλευσης παγκοσμίως. Πριν από την πρόσφατη κρίση, από το στενό διέρχονταν περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου, το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου, το 30% των παγκόσμιων μεταφορών λιπασμάτων και δεκάδες εκατομμύρια εμπορευματοκιβώτια κάθε χρόνο.
Η παρατεταμένη αβεβαιότητα έχει οδηγήσει κυβερνήσεις και επενδυτές στην αναζήτηση νέων ασφαλών διαδρομών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Συρία προβάλλει τη γεωγραφική της θέση ως στρατηγικό πλεονέκτημα. Η Δαμασκός υποστηρίζει ότι μπορεί να λειτουργήσει ως ο φυσικός χερσαίος σύνδεσμος ανάμεσα στις αγορές της Κεντρικής Ασίας, του Κόλπου και της Ευρώπης.
Κατά την παρουσία του σε ευρωπαϊκές συναντήσεις το τελευταίο διάστημα, ο Άχμεντ αλ Σαράα έχει επανειλημμένα παρουσιάσει τη χώρα ως μια νέα «ασφαλή αρτηρία» μεταφορών και ενεργειακών ροών, ικανή να προσφέρει σταθερότητα σε μια περιοχή που χαρακτηρίζεται από αυξημένη γεωπολιτική αστάθεια.
Αγωγοί, σιδηρόδρομοι και επενδύσεις δισεκατομμυρίων
Η υλοποίηση του σχεδίου προϋποθέτει τεράστιες επενδύσεις σε υποδομές, μεταφορές και ενέργεια.
Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς που εξετάζονται, προβλέπεται η ανάπτυξη ή η αναβάθμιση δικτύων που θα μπορούν να διακινούν καθημερινά έως 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και περίπου 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για επενδύσεις τουλάχιστον 10 δισ. δολαρίων μόνο για τις βασικές υποδομές του σχεδίου, ενώ η συνολική ανοικοδόμηση της Συρίας έχει ήδη προσελκύσει επενδυτικά κεφάλαια δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Παράλληλα, βρίσκονται υπό αξιολόγηση τέσσερις μεγάλοι ενεργειακοί διάδρομοι που διέρχονται από το συριακό έδαφος. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο Αραβικός Αγωγός Φυσικού Αερίου, ο αγωγός Κιρκούκ–Μπανιγιάς, ο αγωγός Κατάρ–Τουρκίας και ο ιστορικός Tapline από τη Σαουδική Αραβία.
Ταυτόχρονα, η Συρία, η Ιορδανία και η Τουρκία προωθούν σχέδια για τη δημιουργία νέων εμπορικών διαδρόμων, την αναβάθμιση του σιδηροδρομικού δικτύου και τη σύνδεση των λιμανιών της Ανατολικής Μεσογείου με τις αγορές της Μέσης Ανατολής.
Στόχος είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου δικτύου που θα μεταφέρει όχι μόνο ενέργεια αλλά και εμπορεύματα, τρόφιμα και βιομηχανικά προϊόντα.
Η αμερικανική στήριξη και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι
Καθοριστικό ρόλο για την προώθηση του σχεδίου φαίνεται να διαδραματίζει η υποστήριξη της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ.
Η Ουάσιγκτον έχει προχωρήσει σε κινήσεις επαναπροσέγγισης με τη νέα συριακή ηγεσία, υποστηρίζοντας την άρση κυρώσεων και ενθαρρύνοντας την είσοδο αμερικανικών ενεργειακών ομίλων στη χώρα.
Η παρουσία εταιρειών όπως η Chevron και η ConocoPhillips θεωρείται από πολλούς κρίσιμο στοιχείο για την προσέλκυση διεθνών επενδυτικών κεφαλαίων και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς τη συριακή οικονομία.
Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν τεράστιες.
Η Συρία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, κατεστραμμένες υποδομές και σημαντικές ελλείψεις δημόσιων πόρων. Παράλληλα, η περιφερειακή αστάθεια εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό αποτρεπτικό παράγοντα για επενδυτές και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Επιπλέον, οι συνεχιζόμενες στρατιωτικές εντάσεις στην περιοχή και οι συγκρούσεις που επηρεάζουν το συριακό έδαφος δημιουργούν ερωτήματα σχετικά με τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια των υποδομών.
Μπορεί η Συρία να γίνει ο νέος κόμβος της Ευρασίας;
Το σχέδιο των «Τεσσάρων Θαλασσών» παραμένει σήμερα περισσότερο ένα στρατηγικό όραμα παρά μια ώριμη επενδυτική πραγματικότητα. Η υλοποίησή του θα απαιτήσει πολλά χρόνια, τεράστιες χρηματοδοτήσεις και σταθερό πολιτικό περιβάλλον.
Ωστόσο, η αυξανόμενη αβεβαιότητα στις παραδοσιακές θαλάσσιες οδούς μεταφοράς και η ανάγκη διαφοροποίησης των ενεργειακών διαδρομών δημιουργούν νέες ευκαιρίες για χώρες που διαθέτουν κρίσιμη γεωγραφική θέση.
Για τη Συρία, το διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο από ένα δίκτυο αγωγών ή σιδηροδρόμων. Είναι η προσπάθεια να μετατραπεί από πεδίο συγκρούσεων σε κόμβο διασύνδεσης ηπείρων, ενέργειας και εμπορίου. Αν το σχέδιο προχωρήσει, θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει όχι μόνο την οικονομία της χώρας, αλλά και ολόκληρο τον γεωπολιτικό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.
Διαβάστε επίσης: Μερτς: Το 80% των Σύρων στη Γερμανία πρέπει να επιστρέψει – Συμφωνία με αλ-Σαράα για επενδύσεις στη Συρία
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ