ΑΕΠ σε άνοδο, πολίτες σε πίεση: Η κρυφή πλευρά του καναδικού οικονομικού θαύματος – Γιατί η χώρα πληρώνει τώρα το τίμημα της μεταναστευτικής έκρηξης
Η επιβράδυνση της καναδικής οικονομίας επαναφέρει στο προσκήνιο μια συζήτηση που μέχρι πρόσφατα παρέμενε στο περιθώριο. Το κατά πόσο δηλαδή η πρωτοφανής αύξηση της μετανάστευσης μετά την πανδημία ενίσχυσε πραγματικά την οικονομία ή απλώς έκρυψε βαθύτερες διαρθρωτικές αδυναμίες.
Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Mark Carney αναγνωρίζει ότι η απότομη επιβράδυνση της πληθυσμιακής αύξησης επηρεάζει πλέον αρνητικά τους ρυθμούς ανάπτυξης, καθώς η οικονομία συρρικνώθηκε για δεύτερο συνεχόμενο τρίμηνο. Παρότι η κυβέρνηση αποφεύγει τον όρο «ύφεση», η συζήτηση γύρω από την πραγματική κατάσταση της οικονομίας έχει ανοίξει με ένταση.
Οι επικριτές της προηγούμενης μεταναστευτικής πολιτικής υποστηρίζουν ότι η μαζική εισροή εργαζομένων και προσωρινών κατοίκων διατήρησε τεχνητά υψηλούς τους δείκτες του ΑΕΠ και της απασχόλησης, αποκρύπτοντας την επιδείνωση των συνθηκών που αντιμετώπιζαν τα νοικοκυριά.
Ανάπτυξη στα χαρτιά, πίεση στην καθημερινότητα
Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο πληθυσμός του Καναδά αυξήθηκε με πρωτοφανείς ρυθμούς τα χρόνια μετά την πανδημία. Η ετήσια αύξηση έφτασε το 2,4% το 2022, το 3,1% το 2023 και το 2,21% το 2024, ποσοστά υπερδιπλάσια σε σχέση με τον ιστορικό μέσο όρο που κυμαινόταν κοντά στο 1%.
Η αύξηση αυτή τροφοδοτήθηκε σχεδόν αποκλειστικά από την άνοδο της μόνιμης και προσωρινής μετανάστευσης, δημιουργώντας εκατομμύρια νέους καταναλωτές που στήριξαν την κατανάλωση, την αγορά κατοικίας και τη συνολική οικονομική δραστηριότητα.
Ωστόσο, πίσω από τους θετικούς μακροοικονομικούς δείκτες, η εικόνα ήταν πολύ διαφορετική για τους πολίτες. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ υποχωρούσε, η ανεργία αυξανόταν και τα υψηλά επιτόκια που επέβαλε η Τράπεζα του Καναδά για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού συμπίεζαν το διαθέσιμο εισόδημα.
Ο οικονομολόγος της RBC, Nathan Janzen, επισημαίνει ότι οι συνθήκες που επικρατούσαν σε ατομικό επίπεδο θύμιζαν περισσότερο περίοδο ύφεσης παρά οικονομικής ανάπτυξης. Με άλλα λόγια, η οικονομία μεγάλωνε λόγω της αύξησης του πληθυσμού, αλλά η ευημερία ανά πολίτη ακολουθούσε αντίθετη πορεία.
Η αντίφαση αυτή εξηγεί γιατί η καναδική οικονομία εμφάνιζε ανθεκτικότητα στα συνολικά μεγέθη, ενώ ταυτόχρονα αυξανόταν η δυσαρέσκεια των πολιτών για το κόστος ζωής, την πρόσβαση στη στέγαση και τις ευκαιρίες απασχόλησης.
Λιγότεροι μετανάστες σήμερα, ελλείψεις εργαζομένων αύριο
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει ήδη αλλάξει πορεία. Οι στόχοι για τη μετανάστευση μειώνονται αισθητά, με τις νέες εισδοχές μόνιμων κατοίκων να περιορίζονται στις 380.000 ετησίως έως το 2028, ενώ μειώνονται και οι εισροές προσωρινών εργαζομένων και διεθνών φοιτητών.
Η αλλαγή αυτή έχει αρχίσει να αποτυπώνεται στα δημογραφικά στοιχεία. Το 2025 ο πληθυσμός ουσιαστικά σταθεροποιήθηκε, ενώ οι πρώτες ενδείξεις για το 2026 δείχνουν ακόμη και ελαφρά συρρίκνωση.
Παρότι η επιβράδυνση της πληθυσμιακής αύξησης μπορεί να ανακουφίσει την αγορά κατοικίας και να βελτιώσει τις προοπτικές απασχόλησης για τους νέους, δημιουργεί έναν νέο πονοκέφαλο για την οικονομία. Ο Καναδάς γερνά με ταχείς ρυθμούς και κάθε μήνα περίπου 25.500 εργαζόμενοι αποχωρούν λόγω συνταξιοδότησης, αριθμός διπλάσιος σε σχέση με πριν από μία δεκαετία.
Η συνδυασμένη επίδραση των χαμηλότερων γεννήσεων και της αυστηρότερης μεταναστευτικής πολιτικής ενδέχεται να οδηγήσει σε σημαντικές ελλείψεις εργατικού δυναμικού τα επόμενα χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα πιθανότατα θα πρέπει να συνηθίσει σε χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, ακόμη και σε περιόδους οικονομικής σταθερότητας.
Το μεγάλο ερώτημα για την κυβέρνηση Carney είναι αν μπορεί να οικοδομήσει ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης που θα βασίζεται περισσότερο στην παραγωγικότητα και λιγότερο στη συνεχή αύξηση του πληθυσμού. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει όχι μόνο την πορεία της καναδικής οικονομίας, αλλά και τη μελλοντική μεταναστευτική στρατηγική της χώρας.
Διαβάστε επίσης: Η καναδική οικονομία «φρενάρει»: Στασιμότητα στο ΑΕΠ και ανησυχία για ύφεση
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ