ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται ένα βήμα πριν από συμφωνία, με το τελικό «ναι» του Ντόναλντ Τραμπ να θεωρείται καθοριστικό για την έκβαση της διαδικασίας
Σε προχωρημένο στάδιο φαίνεται πως βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για την παράταση της εκεχειρίας και την επαναφορά της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αποτελέσει τη σημαντικότερη διπλωματική πρόοδο από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδουν αμερικανικά και βρετανικά μέσα ενημέρωσης, οι δύο πλευρές έχουν επεξεργαστεί σχέδιο Μνημονίου Κατανόησης διάρκειας 60 ημερών, το οποίο προβλέπει παράταση της εκεχειρίας, επανεκκίνηση διαπραγματεύσεων για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και σταδιακή αποκλιμάκωση στην περιοχή του Περσικού Κόλπου.
Και το διεθνές πρακτορείο ειδήσεων Reuters, επιβεβαιώνει την πρόοδο των συνομιλιών ότι δηλαδή Ουάσιγκτον και Τεχεράνη κατέληξαν την Πέμπτη σε προσχέδιο συμφωνίας για επέκταση της κατάπαυσης του πυρός κατά 60 ημέρες, με βασικό στόχο να διατηρηθεί ανοιχτός ο δίαυλος αποκλιμάκωσης όσο συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για τα πλέον δύσκολα ζητήματα, για την σταδιακή άρση των αμερικανικών κυρώσεων.
Παρά την πρόοδο, η συμφωνία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει δώσει μέχρι στιγμής την τελική του έγκριση, ενώ και η ιρανική πλευρά αποφεύγει να επιβεβαιώσει επίσημα ότι το κείμενο έχει κλείσει.
Το ιρανικό πρακτορείο Tasnim, επικαλούμενο πηγή κοντά στην ομάδα διαπραγμάτευσης, υποστήριξε ότι το τελικό κείμενο «δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί ούτε επιβεβαιωθεί», επιβεβαιώνοντας ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ανοιχτά ζητήματα.
Την ίδια στιγμή, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς εμφανίστηκε πιο αισιόδοξος, δηλώνοντας πως οι δύο πλευρές βρίσκονται «πολύ κοντά» σε συμφωνία, αν και απέφυγε να εγγυηθεί την επιτυχή κατάληξη των συνομιλιών.
Το Ορμούζ, οι κυρώσεις και το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο
Το προσχέδιο της συμφωνίας προβλέπει την πλήρη αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, χωρίς περιορισμούς, παρενοχλήσεις ή επιβολή διοδίων, εξέλιξη που θεωρείται κρίσιμη για τη σταθερότητα της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας.
Η συμφωνία φέρεται να περιλαμβάνει επίσης σταδιακή άρση του αμερικανικού αποκλεισμού σε ιρανικά λιμάνια, καθώς και χαλάρωση ορισμένων περιορισμών στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου.
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί στρατηγικό πέρασμα για περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, γεγονός που εξηγεί γιατί κάθε εξέλιξη στην περιοχή επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς αγορές.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η επόμενη φάση των συνομιλιών θα επικεντρωθεί στα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, στον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος και στις αμερικανικές απαιτήσεις για αυστηρότερους ελέγχους.
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να ζητά άρση κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων και περιορισμό της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή, ενώ η Ουάσιγκτον επιμένει ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει ουσιαστική αποδυνάμωση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Παράλληλα, το Ιράν συνδέει οποιαδήποτε μόνιμη διευθέτηση με τον τερματισμό των ισραηλινών επιχειρήσεων στον Λίβανο, όπου οι συγκρούσεις με τη Hezbollah συνεχίζονται χωρίς σημάδια αποκλιμάκωσης.
Νέα επεισόδια σκιάζουν τις συνομιλίες
Το εύθραυστο των διαπραγματεύσεων αποτυπώθηκε και στα νέα στρατιωτικά επεισόδια που καταγράφηκαν τις τελευταίες ώρες στην περιοχή.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν πέντε ιρανικά drones και έπληξαν σταθμό ελέγχου κοντά στο λιμάνι του Μπαντάρ Αμπάς, ο οποίος φερόταν να προετοίμαζε νέα επίθεση.
Λίγο αργότερα, οι δυνάμεις του Κουβέιτ ανέφεραν ότι αναχαίτισαν βαλλιστικό πύραυλο που είχε κατεύθυνση προς τη χώρα, όπου βρίσκεται μεγάλη αμερικανική στρατιωτική βάση.
Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν ότι στόχευσαν αμερικανική βάση που συνδεόταν με τις επιχειρήσεις κατά του Μπαντάρ Αμπάς, προειδοποιώντας για «ακόμη πιο αποφασιστική απάντηση» σε περίπτωση νέων επιθέσεων.
Το Κουβέιτ καταδίκασε έντονα το περιστατικό, κάνοντας λόγο για σοβαρή κλιμάκωση που απειλεί τη σταθερότητα της περιοχής.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι ΗΠΑ προειδοποίησαν το Ομάν να μην εμπλακεί σε οποιοδήποτε σχέδιο επιβολής διοδίων στο Στενό του Ορμούζ σε συνεργασία με το Ιράν. Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται μάλιστα να απείλησε με στρατιωτική απάντηση, παρά τις παραδοσιακά στενές οικονομικές και αμυντικές σχέσεις Ουάσιγκτον και Μουσκάτ.
Το Ομάν, από την πλευρά του, ξεκαθάρισε ότι δεν εξετάζει κοινό έλεγχο του Στενού με την Τεχεράνη, επισημαίνοντας ότι οι συνομιλίες με το Ιράν αφορούν αποκλειστικά την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Αγορές και πετρέλαιο αντιδρούν στις πληροφορίες για συμφωνία
Οι πληροφορίες περί προόδου στις διαπραγματεύσεις επηρέασαν άμεσα τις διεθνείς αγορές, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν λόγω των προσδοκιών ότι θα αποκατασταθεί η ομαλή ροή φορτίων μέσω του Ορμούζ.
Οι επενδυτές εκτιμούν ότι ενδεχόμενη συμφωνία θα μειώσει τον κίνδυνο σοβαρής διαταραχής στην παγκόσμια προσφορά ενέργειας, αν και η νευρικότητα παραμένει ισχυρή εξαιτίας των συνεχιζόμενων στρατιωτικών επεισοδίων.
Την ίδια στιγμή, η Wall Street διατήρησε την ανοδική της πορεία, καθώς οι αγορές ερμηνεύουν την πιθανότητα παράτασης της εκεχειρίας ως παράγοντα σταθεροποίησης της διεθνούς οικονομίας και αποκλιμάκωσης του γεωπολιτικού ρίσκου.
Διαβάστε επίσης: ΗΠΑ – Ιράν: Συμφωνία διαπραγματευτών για 60ήμερη εκεχειρία και συζητήσεις για τα πυρηνικά
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ