Ορισμένοι από τους στενότερους συμμάχους των ΗΠΑ, όπως ο Καναδάς και το Ηνωμένο Βασίλειο, προειδοποιούν ότι το διεθνές σύστημα ασφάλειας και εμπορίου που υποστήριξαν οι δυτικές δυνάμεις για περισσότερα από 70 χρόνια έχει καταρρεύσει ανεπανόρθωτα και ότι εναπόκειται πλέον στην Ευρώπη να διαμορφώσει μια νέα παγκόσμια τάξη.
Ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος νωρίτερα φέτος είχε προειδοποιήσει ότι η διεθνής τάξη βασισμένη σε κανόνες έχει πεθάνει, κάλεσε δεκάδες ηγέτες που συναντήθηκαν τη Δευτέρα στην Αρμενία να μην υποκύψουν σε έναν πιο «συναλλακτικό, εσωστρεφή και βίαιο κόσμο».
«Είναι βαθιά προσωπική μου πεποίθηση ότι η διεθνής τάξη θα αναδομηθεί, αλλά θα αναδομηθεί από την Ευρώπη», δήλωσε ο Κάρνεϊ στη σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στο Ερεβάν.
Οι παγκόσμιοι ηγέτες επανεξετάζουν τις σχέσεις τους με τις ΗΠΑ, καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ακολουθεί μια επιθετική πολιτική «America First» που έχει επιβαρύνει τις παραδοσιακές συμμαχίες που διαμορφώθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Επέβαλε ευρείς δασμούς στον υπόλοιπο κόσμο, υπονόμευσε επανειλημμένα τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ και απείλησε ακόμη και με κατάληψη της Γροιλανδίας, εδάφους της Δανίας.
«Υπάρχει μια ηθική επιταγή να οικοδομήσουμε έναν πιο ευημερούντα και δίκαιο κόσμο», δήλωσε ο Κάρνεϊ. «Οι κανόνες δεν περιορίζουν πλέον τις ηγεμονικές δυνάμεις».
Βεβαίως, οι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να εξαρτώνται από τις ΗΠΑ για την ασφάλειά τους και μπορεί να χρειαστούν πάνω από 10 χρόνια ώστε τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ να ενισχύσουν ουσιαστικά τον αμυντικό τους τομέα, σύμφωνα με ανάλυση της Bloomberg Intelligence.
Επιπλέον, τα 15 μεγαλύτερα ευρωπαϊκά μέλη της Συμμαχίας ίσως χρειαστεί να αυξήσουν τις επενδύσεις τους κατά 340 έως 720 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Πολλοί σύμμαχοι των ΗΠΑ αναζητούν πλέον τρόπους σύμπραξης, προκειμένου να ενισχύσουν τη θέση τους και να απορρίψουν τη στροφή προς την πολιτική ισχύος τόσο των ΗΠΑ όσο και της Κίνας, καθώς η υφιστάμενη διεθνής τάξη αποδομείται σταδιακά.
Ο Κάρνεϊ συμμετείχε μαζί με σχεδόν 50 ηγέτες – κυρίως ευρωπαϊκών χωρών – στη σύνοδο, όπου κυριάρχησαν ζητήματα όπως η ανθεκτικότητα των δημοκρατιών και η οικονομική ασφάλεια.
Ήταν η πρώτη φορά που προσκλήθηκε ηγέτης από μη ευρωπαϊκή χώρα.
Ο Καναδός πρωθυπουργός έχει ταχθεί υπέρ της δημιουργίας νέων συμμαχιών μεταξύ χωρών μεσαίου μεγέθους, ώστε να αντιμετωπιστούν οι πιέσεις και οι τακτικές εκφοβισμού των μεγάλων δυνάμεων. Εντάσσεται έτσι σε έναν αυξανόμενο αριθμό ευρωπαίων ηγετών που εκφράζονται πλέον πιο έντονα κατά του Τραμπ.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ υπήρξε ο πιο έντονος επικριτής του Τραμπ εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χαρακτηρίζοντας τον πόλεμο με το Ιράν παράνομο και απαγορεύοντας τη χρήση του ισπανικού εναέριου χώρου και των δύο αμερικανικών βάσεων στη χώρα για επιχειρήσεις που σχετίζονται με τα πλήγματα κατά του Ιράν.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε πρόσφατα ότι οι ΗΠΑ «ταπεινώνονται» από την ηγεσία του Ιράν και ότι δεν διακρίνει «ποια στρατηγική έξοδο επιλέγουν οι Αμερικανοί».
Η κριτική αυτή είχε συνέπειες. Το Σαββατοκύριακο, ο Τραμπ δήλωσε ότι θα αποσύρει χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες από τη Γερμανία, κατηγορώντας τις ευρωπαϊκές χώρες ότι αγνοούν τα αιτήματά του για συνδρομή στον πόλεμο με το Ιράν και για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, ενός κρίσιμου περάσματος για την παγκόσμια ενέργεια.
Στο ΝΑΤΟ επικρατεί η εκτίμηση ότι οι σχέσεις με τις ΗΠΑ ενδέχεται να επιδεινωθούν περαιτέρω πριν βελτιωθούν, ενώ δεν αποκλείονται και νέες αποσύρσεις στρατευμάτων, σύμφωνα με πηγή με γνώση του θέματος.
Ο Τραμπ δεσμεύτηκε επίσης να αυξήσει τους δασμούς στα αυτοκίνητα και τα φορτηγά από την ΕΕ στο 25%, υποστηρίζοντας ότι η Ένωση δεν συμμορφώθηκε πλήρως με εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ.
«Δεν μπορούμε να αρνηθούμε ότι ορισμένες από τις συμμαχίες στις οποίες βασιζόμαστε δεν βρίσκονται στο σημείο που θα θέλαμε», δήλωσε ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ στην Αρμενία. «Υπάρχει περισσότερη ένταση από όση θα έπρεπε. Είναι πολύ σημαντικό να το αντιμετωπίσουμε συλλογικά».
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν συμφώνησε ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο έλεγχο της άμυνάς της.
«Βιώνουμε το κόστος της υπερβολικής εξάρτησης όταν μιλάμε για την αμερικανική “ομπρέλα” ασφάλειας», δήλωσε. «Ας είμαστε ειλικρινείς, αυτό είναι το ελέφαντας στο δωμάτιο».
Ο Τραμπ κατηγορεί εδώ και καιρό τους Ευρωπαίους συμμάχους στο ΝΑΤΟ ότι «επωφελούνται δωρεάν» από την αμερικανική προστασία χωρίς να συνεισφέρουν επαρκώς στην άμυνά τους.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προειδοποίησε τη Δευτέρα τους Ευρωπαίους ηγέτες ότι ο Τραμπ είναι απογοητευμένος από την απροθυμία τους να συμβάλουν στον πόλεμο με το Ιράν.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ