#Culture/Books
Γράφει ο Γιώργος Σταυρακίδης
Αυτά είναι κάποια νέα βιβλία που κυκλοφόρησαν στην Ελλάδα και σας προτείνουμε αυτόν τον μήνα!
«ΔΟΝ ΖΟΥΑΝ» – Πάνος Βλάχος & Λητω Τριανταφυλλίδου
Το «Δον Ζουάν» των Πάνου Βλάχου και Λητώς Τριανταφυλλίδου (Κάπα Εκδοτική) μεταφέρει τον κλασικό ήρωα στο σήμερα, επιχειρώντας μια τολμηρή επανερμηνεία του μύθου μέσα από το πρίσμα της σύγχρονης κοινωνίας. Ο Δον Ζουάν εδώ δεν είναι απλώς ένας γοητευτικός καρδιοκατακτητής, αλλά ένας αποτυχημένος καλλιτέχνης που, κυνηγημένος από τα προσωπικά του αδιέξοδα, βρίσκει καταφύγιο στο μπαρ του πατέρα του. Εκεί ανακαλύπτει πως το πραγματικό του «ταλέντο» δεν είναι η τέχνη, αλλά η ικανότητα να αποκτά ακολούθους, μετατρέποντας την επιθυμία και την ανάγκη των άλλων σε εμπόρευμα.
Η γραφή των δύο δημιουργών αξιοποιεί τη βαριά θεατρική και λογοτεχνική κληρονομιά του Δον Ζουάν για να χτίσει ένα αιχμηρό σχόλιο πάνω στην ανδρική ταυτότητα σήμερα. Σε αντίθεση με τον παραδοσιακό ήρωα που επαναστατεί απέναντι σε αξίες και θεσμούς, ο σύγχρονος Δον Ζουάν δεν αντιστέκεται, αλλά προσαρμόζεται. Αναπαράγει ιδέες και στάσεις που εξυπηρετούν τις προσωπικές του φιλοδοξίες, λειτουργώντας ως ένας «έμπορος ελπίδας» χωρίς ηθικό πυρήνα. Μέσα από αυτή τη διαστρέβλωση του μύθου, το έργο αναδεικνύει την ανδρική ταυτότητα ως μια διαρκή παράσταση, όπου η πόζα του αποπλανητή επιβιώνει, ακόμη κι αν έχει χάσει το αρχικό της νόημα.
Γεννημένο μέσα από τη θεατρική πράξη και τη συνεργασία των δημιουργών στη σκηνή, το κείμενο αποκτά στο βιβλίο μια δεύτερη, εξίσου δυναμική ζωή. Με αιχμηρή ματιά, σαρκασμό και έντονη δραματουργική ενέργεια, το «Δον Ζουάν» δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις, αλλά θέτει ερωτήματα για την εξουσία, την ευθύνη, την επιθυμία και το κενό που αφήνει η απουσία ουσιαστικών αξιών. Ένα έργο που λειτουργεί ταυτόχρονα ως καθρέφτης και ως πρόκληση για τον σύγχρονο αναγνώστη.
«ΑΠΟ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟΝ ΘΟΡΥΒΟ» – Χαρίκλεια Τσοκανή
Το «Από τη μουσική στον θόρυβο» της Χαρίκλειας Τσοκανή (εκδόσεις Πατάκη) είναι ένα βιβλίο που κινείται στο μεταίχμιο φιλοσοφίας, μουσικής και πολιτισμικής ανάλυσης, επιχειρώντας να φωτίσει τη λεπτή αλλά κρίσιμη γραμμή ανάμεσα στον οργανωμένο ήχο και στον θόρυβο. Τα κείμενα της έκδοσης εστιάζουν κυρίως στον δυτικό πολιτισμό του 20ού αιώνα, θέτοντας ως βασικό ερώτημα τη σχέση, αλλά και τη σύγκρουση, ανάμεσα στη μουσική ως τέχνη και στον θόρυβο ως κυρίαρχο στοιχείο της σύγχρονης καθημερινότητας.
Σε έναν κόσμο όπου ο θόρυβος επεκτείνεται διαρκώς, δημιουργώντας ένα σχεδόν δεσποτικό περιβάλλον, η Τσοκανή επισημαίνει τον κίνδυνο απώλειας της εσωτερικής σιωπής – εκείνης της αναγκαίας συνθήκης που επιτρέπει στον άνθρωπο να στοχάζεται και να αφουγκράζεται βαθύτερα τη ζωή και τα γεγονότα. Απέναντι σε αυτή την ακουστική και νοηματική σύγχυση, η μουσική προτείνεται ως αντίβαρο: μια γλώσσα που, μέσα από τη δομή και την εκφραστική της δύναμη, μπορεί να αφυπνίσει συναισθήματα και να φτάσει στα πιο μύχια επίπεδα της ανθρώπινης εμπειρίας.
Με αφετηρία τη μακρόχρονη ακαδημαϊκή της πορεία, η Τσοκανή, επίκουρη καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, συνθέτει ένα έργο με επιστημονική συνέπεια αλλά και στοχαστικό βάθος. Το βιβλίο δεν περιορίζεται σε μια θεωρητική προσέγγιση του ήχου, αλλά ανοίγει έναν ευρύτερο διάλογο για τη θέση της μουσικής, της ποίησης και της ακρόασης στον σύγχρονο πολιτισμό, καθιστώντας το μια σημαντική συμβολή για όσους ενδιαφέρονται να κατανοήσουν όχι μόνο τη μουσική, αλλά και τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε τον κόσμο.
«ΤΑΚΟΥΤΑΚ» – Ηρακλής Α. Σωτηράκης
Το «Τακουτάκ» του Ηρακλή Α. Σωτηράκη (εκδόσεις Κέδρος) είναι ένα βιβλίο λιτό και ουσιαστικό, που διαβάζεται γρήγορα αλλά αφήνει ένα βαθύ αποτύπωμα. Ανήκει σε εκείνη την κατηγορία των χαμηλόφωνων λογοτεχνικών έργων που δεν επιδιώκουν τον εντυπωσιασμό, αλλά τελικά συγκινούν ακριβώς λόγω της ειλικρίνειας και της αμεσότητάς τους. Ο τίτλος του, δανεισμένος από τον ήχο του ρόπτρου μιας πόρτας, λειτουργεί συμβολικά: ο αναγνώστης «χτυπά» το βιβλίο και εισέρχεται σε έναν κόσμο γεμάτο μνήμες, εικόνες και βιώματα.
Πρόκειται για το πρώτο λογοτεχνικό εγχείρημα του συγγραφέα, που υφαίνει έναν χάρτη διαδρομών από την Κωνσταντινούπολη και την Καλαμάτα μέχρι τον Ταύρο, τη Νέα Σμύρνη, τη Θεσσαλονίκη και τη Μυτιλήνη. Οι ιστορίες ξετυλίγονται γύρω από μικρά, καθημερινά αντικείμενα, φορείς μνήμης που κουβαλούν μέσα τους μεγάλες αφηγήσεις ζωής. Στο εναρκτήριο διήγημα, ένα παλιό ρόπτρο σε ένα παζάρι στο Αϊβαλί γίνεται γέφυρα ανάμεσα σε δύο πατρίδες, συμπυκνώνοντας τον πόνο του ξεριζωμού αλλά και την ανθεκτικότητα της ανθρώπινης εμπειρίας. Από εκεί και πέρα, το βιβλίο απλώνεται σε μικρές, αυτόνομες ιστορίες: παιδικές φιλίες, οικογενειακές μνήμες, πρώτοι έρωτες, μορφές που σημάδεψαν τη ζωή του αφηγητή.
Η γραφή του Σωτηράκη διακρίνεται για τη διακριτική της ευαισθησία και την προσήλωσή της στο αυθεντικό. Χωρίς μελοδραματισμούς, καταγράφει έναν κόσμο που μοιάζει να έχει χαθεί, αλλά επιμένει να επιβιώνει μέσα από τις αφηγήσεις και τις λεπτομέρειες. Το «Τακουτάκ» είναι, τελικά, ένα βιβλίο για τη μνήμη και τις ρίζες, για τις μικρές χειρονομίες που κρύβουν μεγάλες ιστορίες, και για εκείνο το άνοιγμα της πόρτας που, μόλις συμβεί, δεν επιτρέπει επιστροφή.
«ΠΑΤΗΜΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑ» – Μιχάλης Νταγγίνης
Το «Πατημένα τριάντα» του Μιχάλη Νταγγίνη (εκδόσεις Διόπτρα) είναι ένα σύγχρονο κοινωνικό μυθιστόρημα που επιχειρεί να αποτυπώσει τη διαδρομή μιας γενιάς που ενηλικιώθηκε μέσα σε διαδοχικές κρίσεις, αβεβαιότητα και διαψευσμένες προσδοκίες. Δύο άνδρες και τρεις γυναίκες βρίσκονται στο μεταίχμιο της «πραγματικής» ζωής, κουβαλώντας τραύματα, φιλοδοξίες και ανεκπλήρωτες επιθυμίες, σε μια εποχή όπου η αισιοδοξία μοιάζει να έχει ήδη χαθεί.
Αφετηρία της αφήγησης γίνεται μια απόφαση ανεξαρτητοποίησης που γρήγορα μετατρέπεται σε βουτιά σε έναν κόσμο σκοτεινό, όπου τα όρια ανάμεσα στη νομιμότητα και τη διαφθορά θολώνουν. Ο υπόκοσμος, η εξουσία και το οργανωμένο έγκλημα διαπλέκονται, ενώ γύρω από τους βασικούς ήρωες ξεδιπλώνεται ένα πολυφωνικό σύμπαν χαρακτήρων: γονείς, εραστές, επιχειρηματίες, δικηγόροι, μπράβοι, ακόμη και μοναχοί. Μέσα από αυτό το μωσαϊκό, ο συγγραφέας συνθέτει την εικόνα μιας ταραγμένης δεκαετίας, όπου η έλλειψη ευκαιριών, τα παιδικά τραύματα, ο φθόνος και οι σκοτεινές επιθυμίες καθορίζουν τις επιλογές και τις ζωές των ηρώων.
Με χιούμορ, σασπένς και έντονη ψυχογράφηση, ο Νταγγίνης δημιουργεί μια τοιχογραφία μιας γενιάς που παλεύει να βρει νόημα μέσα σε μια κατακερματισμένη πραγματικότητα. Το «Πατημένα τριάντα» δεν είναι μόνο μια ιστορία ενηλικίωσης, αλλά και μια στοχαστική ματιά πάνω στο αν –και κατά πόσο– μπορεί κανείς να ξεφύγει από τη μοίρα της εποχής του. Ένα βιβλίο επίκαιρο και άμεσα συνδεδεμένο με την εμπειρία της σύγχρονης ζωής.
«ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ ΜΟΥ ΟΙ ΦΙΛΕΝΑΔΕΣ» – Λίζα Μαμακούκα
Στο σπονδυλωτό ιστορικό της μυθιστόρημα, η Λίζα Μαμακούκα (εκδόσεις Επίκεντρο) συνθέτει ένα μωσαϊκό από δώδεκα γυναικεία πορτρέτα, αντλώντας υλικό από αφηγήσεις που πέρασαν από γενιά σε γενιά. Κοινός παρονομαστής των ηρωίδων είναι η σύνδεσή τους, στενή ή περιστασιακή, με τη γιαγιά της αφηγήτριας, τη Δέσποινα, γύρω από την οποία υφαίνεται ένα δίκτυο μνήμης, εμπειριών και βιωμάτων.
Πρόκειται για υπαρκτά πρόσωπα που έζησαν στον ταραγμένο 20ό αιώνα και βρέθηκαν, συχνά άθελά τους, μέσα στη δίνη μεγάλων ιστορικών γεγονότων: από τη Μικρασιατική Καταστροφή και τη ζωή των προσφύγων, μέχρι τη δικτατορία του Μεταξά, τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την Κατοχή, τον Εμφύλιο, τη χουντική Επταετία και τα γεγονότα του Πολυτεχνείου. Μέσα από άλλοτε δραματικές και άλλοτε ευτράπελες αφηγήσεις, ο αναγνώστης παρακολουθεί πώς αυτές οι «απλές» γυναίκες βίωσαν την Ιστορία όχι ως αφηρημένη έννοια, αλλά ως καθημερινή εμπειρία.
Η Μαμακούκα ισορροπεί ανάμεσα στη μνήμη και τη μυθοπλασία, δίνοντας στις ιστορίες μια διακριτική αφηγηματική επεξεργασία που ενισχύει τη ζωντάνια τους χωρίς να αλλοιώνει την αλήθεια τους. Κάθε κεφάλαιο, αφιερωμένο σε μία από τις γυναίκες, λειτουργεί ως αυτόνομη ψηφίδα, που μαζί με τις υπόλοιπες συγκροτεί μια συγκινητική τοιχογραφία για τη φιλία, την απώλεια, την επιβίωση και τη δύναμη των γυναικών μέσα στον χρόνο. Ένα βιβλίο που φέρνει την ιστορία πιο κοντά, μέσα από φωνές που συχνά μένουν εκτός των επίσημων αφηγήσεων.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ