Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου, 2026

Σι και Πούτιν χαράζουν κοινό μέτωπο απέναντι στη Δύση πριν από τη συνάντηση με τον Τραμπ

Με αιχμές κατά της αμερικανικής εμπορικής πολιτικής και των δυτικών κυρώσεων, οι πρόεδροι της Κίνας και της Ρωσίας επιχείρησαν να στείλουν ένα σαφές μήνυμα προς την Ουάσιγκτον και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Η επικείμενη τριμερής συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ, οι αναφορές σε έναν πολυπολικό κόσμο και οι συγκρίσεις με τη Διάσκεψη της Γιάλτας επαναφέρουν στο προσκήνιο το ερώτημα για το ποιος θα καθορίσει τη διεθνή τάξη των επόμενων δεκαετιών.

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς ισορροπίες δοκιμάζονται από πολεμικές συγκρούσεις, εμπορικούς ανταγωνισμούς και τεχνολογικές αντιπαραθέσεις, η κοινή παρουσία του Σι Τζινπίνγκ και του Βλαντίμιρ Πούτιν στη σύνοδο της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) αποκτά ιδιαίτερη πολιτική και διπλωματική σημασία.

Οι ηγέτες της Κίνας και της Ρωσίας επέλεξαν να αξιοποιήσουν το διεθνές βήμα για να ασκήσουν κριτική στην πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών και στις δυτικές οικονομικές πιέσεις, προβάλλοντας παράλληλα την ανάγκη διαμόρφωσης ενός διεθνούς συστήματος στο οποίο η ισχύς δεν θα συγκεντρώνεται αποκλειστικά στη Δύση.

Οι τοποθετήσεις τους πραγματοποιήθηκαν μία ημέρα πριν από την προγραμματισμένη τριμερή συνάντηση με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, η οποία αναμένεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες διπλωματικές στιγμές της συνόδου.

Το γεγονός ότι οι τρεις ηγέτες των μεγαλύτερων γεωπολιτικών και στρατιωτικών κέντρων ισχύος θα βρεθούν στο ίδιο τραπέζι δημιουργεί προσδοκίες για πιθανές συνεννοήσεις σε ζητήματα που ξεπερνούν κατά πολύ τις διμερείς σχέσεις των χωρών τους.

Το μήνυμα του Σι προς την Ουάσιγκτον: Ελεύθερο εμπόριο και αντίσταση στον προστατευτισμό

Ο Σι Τζινπίνγκ επιχείρησε να παρουσιάσει την Κίνα ως δύναμη που υποστηρίζει την οικονομική σταθερότητα, το ελεύθερο εμπόριο και την πολυμερή συνεργασία, σε μια περίοδο κατά την οποία η εμπορική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ προκαλεί νέες εντάσεις στις διεθνείς αγορές.

Από το βήμα της APEC, ο Κινέζος πρόεδρος κάλεσε τις χώρες να υπερασπιστούν το διεθνές εμπορικό σύστημα, με επίκεντρο τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, και να αντισταθούν στις μονομερείς πρακτικές, στους περιορισμούς και στον προστατευτισμό.

Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη διατήρησης ανοικτών αγορών και σταθερών εφοδιαστικών αλυσίδων, υποστηρίζοντας ότι η διεθνής οικονομία δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά μέσα από διαρκείς εμπορικές αντιπαραθέσεις.

Η παρέμβαση του Σι έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Πεκίνου εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από έντονο ανταγωνισμό σε κρίσιμους τομείς, όπως οι ημιαγωγοί, η τεχνητή νοημοσύνη, οι νέες τεχνολογίες και η βιομηχανική παραγωγή.

Οι αμερικανικοί περιορισμοί στην πρόσβαση κινεζικών επιχειρήσεων σε προηγμένα μικροτσίπ αποτελούν ένα από τα βασικά σημεία τριβής. Για την Ουάσιγκτον, οι περιορισμοί αυτοί συνδέονται με ζητήματα εθνικής ασφάλειας και τεχνολογικής υπεροχής. Για το Πεκίνο, αντίθετα, συνιστούν προσπάθεια περιορισμού της οικονομικής και τεχνολογικής του ανάπτυξης.

Η Κίνα επιδιώκει να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή προηγμένων τεχνολογιών, μειώνοντας την εξάρτησή της από ξένους προμηθευτές. Ταυτόχρονα, προσπαθεί να διευρύνει τις εμπορικές και επενδυτικές της σχέσεις με χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής.

Η κινεζική στρατηγική και η προσπάθεια προσέγγισης του Παγκόσμιου Νότου

Πίσω από τις δηλώσεις του Σι βρίσκεται μια ευρύτερη γεωπολιτική στρατηγική. Το Πεκίνο δεν επιδιώκει απλώς να διατηρήσει τις εμπορικές του σχέσεις με τη Δύση, αλλά και να ενισχύσει την επιρροή του στις αναδυόμενες οικονομίες.

Οι χώρες του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου αποτελούν σημαντικό πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών. Πρόκειται για κράτη που επιδιώκουν να αξιοποιήσουν τις σχέσεις τους με διαφορετικά διεθνή κέντρα ισχύος, χωρίς απαραίτητα να εντάσσονται αποκλειστικά σε ένα γεωπολιτικό στρατόπεδο.

Η Κίνα επιχειρεί να προβάλει ένα μοντέλο διεθνούς συνεργασίας που βασίζεται στις επενδύσεις, στις υποδομές, στην τεχνολογική ανάπτυξη και στις εμπορικές συμφωνίες.

Ωστόσο, η κινεζική οικονομική πολιτική δεν μένει χωρίς αντιδράσεις. Οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση κατηγορούν το Πεκίνο ότι ενισχύει υπέρμετρα τη βιομηχανική του παραγωγή μέσω κρατικών παρεμβάσεων και επιδοτήσεων, δημιουργώντας ανισορροπίες στο παγκόσμιο εμπόριο.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί επίσης η συγκέντρωση της κινεζικής παραγωγικής ισχύος σε κρίσιμους τομείς, όπως οι μπαταρίες, τα ηλεκτρικά οχήματα, οι σπάνιες γαίες και τα φωτοβολταϊκά.

Έτσι, ενώ ο Σι υπερασπίζεται δημόσια το ελεύθερο εμπόριο, οι εμπορικοί εταίροι της Κίνας ζητούν μεγαλύτερη διαφάνεια και πιο ισορροπημένους όρους ανταγωνισμού.

Πούτιν: Οι κυρώσεις δεν κατάφεραν να αποδυναμώσουν τη Ρωσία

Ακόμη πιο επιθετική ήταν η ρητορική του Βλαντίμιρ Πούτιν απέναντι στις δυτικές κυβερνήσεις.

Ο Ρώσος πρόεδρος υποστήριξε ότι οι οικονομικές κυρώσεις, οι εμπορικοί περιορισμοί και οι απαγορεύσεις εξαγωγών δεν έχουν επιτύχει τον βασικό στόχο τους, δηλαδή την αποδυνάμωση της ρωσικής οικονομίας.

Μάλιστα, παρουσίασε τις κυρώσεις ως εργαλεία οικονομικής πίεσης που έχουν χάσει σημαντικό μέρος της αποτελεσματικότητάς τους, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορούν να ανακόψουν την ανάπτυξη μεγάλων οικονομιών.

Παράλληλα, χρησιμοποίησε ιδιαίτερα αιχμηρή γλώσσα για τις δυτικές δυνάμεις, χαρακτηρίζοντάς τες «πρώην ηγεμόνες» και περιγράφοντας την Ευρώπη ως περιοχή που βρίσκεται σε παρακμή.

Οι δηλώσεις αυτές εντάσσονται στη σταθερή προσπάθεια της Μόσχας να παρουσιάσει τη διεθνή πολιτική ως μια διαδικασία μετάβασης από τη δυτική κυριαρχία σε ένα σύστημα περισσότερων κέντρων ισχύος.

Ωστόσο, η εικόνα της ρωσικής οικονομίας είναι πιο σύνθετη από αυτήν που παρουσιάζει το Κρεμλίνο. Η Ρωσία έχει καταφέρει να προσαρμόσει σημαντικό μέρος του εμπορίου της στις νέες συνθήκες, ενισχύοντας τις σχέσεις της με την Κίνα, την Ινδία και άλλες χώρες.

Την ίδια στιγμή, όμως, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πιέσεις από τους περιορισμούς στην πρόσβαση σε τεχνολογία, στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και σε κρίσιμες εισαγωγές.

Η εξάρτηση από τις εξαγωγές ενέργειας και η αυξανόμενη σημασία της κινεζικής αγοράς δημιουργούν επίσης νέες οικονομικές και στρατηγικές εξαρτήσεις για τη Μόσχα.

Η στρατηγική συνεργασία Μόσχας και Πεκίνου

Η διμερής συνάντηση Σι και Πούτιν επιβεβαίωσε τη βούληση των δύο πλευρών να διατηρήσουν και να ενισχύσουν τη στρατηγική συνεργασία τους.

Η σχέση των δύο χωρών έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 και την επιδείνωση των σχέσεων της Μόσχας με τις δυτικές πρωτεύουσες.

Για τη Ρωσία, η Κίνα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς και εμπορικούς εταίρους της, καθώς προσφέρει πρόσβαση σε μια τεράστια αγορά και σε κρίσιμες εμπορικές διαδρομές.

Για την Κίνα, η συνεργασία με τη Ρωσία εξασφαλίζει πρόσβαση σε ενεργειακούς πόρους, ενισχύει τη στρατηγική της παρουσία στην Ευρασία και προσφέρει ένα σημαντικό διπλωματικό αντίβαρο στην αμερικανική επιρροή.

Παρά τις συγκλίσεις, οι δύο χώρες δεν έχουν ταυτόσημα συμφέροντα σε όλα τα ζητήματα. Η Κίνα εξακολουθεί να έχει ισχυρούς λόγους να διατηρεί λειτουργικές οικονομικές σχέσεις με τις δυτικές αγορές, ενώ η Ρωσία βρίσκεται σε πολύ πιο βαθιά αντιπαράθεση με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Η συνεργασία τους, επομένως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχουν διαμορφώσει μια ενιαία συμμαχία με κοινή στρατηγική σε κάθε διεθνές ζήτημα. Δείχνει, ωστόσο, ότι η μεταξύ τους συνεννόηση αποτελεί σημαντικό παράγοντα στη διαμόρφωση των νέων διεθνών ισορροπιών.

Γιατί γίνεται λόγος για μια νέα Γιάλτα

Η επικείμενη συνάντηση των Τραμπ, Σι και Πούτιν έχει ήδη προκαλέσει συγκρίσεις με τη Διάσκεψη της Γιάλτας, τον Φεβρουάριο του 1945.

Τότε, ο Φράνκλιν Ρούζβελτ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν συναντήθηκαν για να συζητήσουν τη μεταπολεμική ευρωπαϊκή τάξη, το μέλλον της Γερμανίας και τους νέους συσχετισμούς ισχύος μετά την ήττα της ναζιστικής Γερμανίας.

Η ιστορική εκείνη συνάντηση έμεινε συνδεδεμένη με τη διαμόρφωση των μεταπολεμικών σφαιρών επιρροής και με αποφάσεις που επηρέασαν άμεσα την πορεία πολλών κρατών.

Σήμερα, οι συνθήκες είναι διαφορετικές, όμως η αναλογία επανέρχεται εξαιτίας του φόβου ότι οι μεγάλες δυνάμεις μπορεί να επιχειρήσουν να διαμορφώσουν μεταξύ τους νέους κανόνες διεθνούς συμπεριφοράς, χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή των μικρότερων κρατών.

Στην Ευρώπη, το ενδεχόμενο αυτό προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, κυρίως εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.

Το Κίεβο έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι καμία συμφωνία για το μέλλον της χώρας δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή της ίδιας της Ουκρανίας.

Ανάλογες ανησυχίες υπάρχουν και σε ασιατικές πρωτεύουσες, όπου αρκετές χώρες επιθυμούν να διατηρήσουν την ανεξαρτησία των στρατηγικών τους επιλογών και να αποφύγουν την υπαγωγή σε συμφωνίες που θα καθορίζουν οι ισχυρότεροι.

Το Κρεμλίνο, πάντως, απορρίπτει τις συγκρίσεις με τη Γιάλτα, χαρακτηρίζοντάς τες πολιτικές υπερβολές, ενώ το Πεκίνο υποστηρίζει ότι η τριμερής συνάντηση μπορεί να συμβάλει στη διεθνή ειρήνη και σταθερότητα.

Ουκρανία, Ιράν, τεχνητή νοημοσύνη και πυρηνικά στο επίκεντρο

Η ατζέντα της συνάντησης αναμένεται να περιλαμβάνει ζητήματα με άμεσες επιπτώσεις στην παγκόσμια ασφάλεια.

Πρώτο και ιδιαίτερα κρίσιμο θέμα είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η Ρωσία επιδιώκει να διαμορφώσει ευνοϊκότερους όρους για τη θέση της στη διεθνή σκηνή, ενώ οι ΗΠΑ διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στις προσπάθειες διαμόρφωσης μιας πιθανής διπλωματικής λύσης.

Η Κίνα, από την πλευρά της, επιχειρεί να διατηρήσει τον ρόλο του διεθνούς συνομιλητή, χωρίς να απομακρυνθεί από τη στρατηγική συνεργασία της με τη Μόσχα.

Δεύτερο κρίσιμο ζήτημα είναι το Ιράν και η ευρύτερη αστάθεια στη Μέση Ανατολή. Η αντιπαράθεση γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, οι περιφερειακές ισορροπίες και οι ενεργειακές επιπτώσεις των συγκρούσεων αποτελούν παράγοντες που ενδιαφέρουν άμεσα και τις τρεις δυνάμεις.

Σημαντική θέση στην ατζέντα αναμένεται να έχει και η τεχνητή νοημοσύνη. Η τεχνολογική υπεροχή αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο της οικονομικής και στρατιωτικής ισχύος, με τις ΗΠΑ και την Κίνα να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του ανταγωνισμού.

Τέλος, ο έλεγχος των πυρηνικών όπλων και η διεθνής ασφάλεια αποκτούν νέα σημασία, σε μια περίοδο κατά την οποία οι παραδοσιακοί μηχανισμοί περιορισμού των εξοπλισμών αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις.

Τι επιδιώκει ο Τραμπ από τη συνάντηση

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η συνάντηση με τον Σι και τον Πούτιν αποτελεί ευκαιρία να ενισχύσει τη διπλωματική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών και να διαχειριστεί ταυτόχρονα δύο διαφορετικές αλλά αλληλένδετες στρατηγικές προκλήσεις.

Στην περίπτωση της Κίνας, βασικό ζητούμενο είναι η διατήρηση μιας λειτουργικής εμπορικής σχέσης, παρά τις διαφωνίες για τους δασμούς, την τεχνολογία και την πρόσβαση στις αγορές.

Στην περίπτωση της Ρωσίας, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στον πόλεμο στην Ουκρανία, στις κυρώσεις και στις δυνατότητες επανέναρξης μιας ευρύτερης διπλωματικής διαδικασίας.

Η αμερικανική πλευρά καλείται να διαχειριστεί μια σύνθετη πραγματικότητα: από τη μία επιδιώκει να περιορίσει την κινεζική επιρροή και από την άλλη χρειάζεται να διατηρήσει ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τις δύο χώρες.

Το κατά πόσο θα υπάρξει ουσιαστική πρόοδος θα εξαρτηθεί από το εάν οι τρεις ηγέτες θα περιοριστούν σε γενικές διακηρύξεις ή θα προχωρήσουν σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις.

Η Ευρώπη μπροστά σε μια νέα γεωπολιτική πρόκληση

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι εξελίξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Η πιθανότητα σημαντικών συνεννοήσεων μεταξύ Ουάσιγκτον, Μόσχας και Πεκίνου χωρίς ουσιαστική ευρωπαϊκή συμμετοχή δημιουργεί προβληματισμό για τη θέση της Ευρώπης στο νέο διεθνές περιβάλλον.

Η ευρωπαϊκή ασφάλεια συνδέεται άμεσα με την έκβαση του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ η οικονομική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης επηρεάζεται από τον ανταγωνισμό ΗΠΑ και Κίνας.

Παράλληλα, η ΕΕ καλείται να διαχειριστεί την ενεργειακή ασφάλεια, την αμυντική της θωράκιση και την ανάγκη διατήρησης ισχυρών εμπορικών δεσμών με τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου.

Το βασικό ερώτημα είναι εάν η Ευρώπη θα μπορέσει να διαμορφώσει μια πιο ενιαία και αυτόνομη στρατηγική ή εάν θα εξακολουθήσει να επηρεάζεται καθοριστικά από αποφάσεις που λαμβάνονται εκτός των ευρωπαϊκών θεσμών.

Το μεγάλο ερώτημα: Μια νέα διεθνής τάξη ή μια προσωρινή διπλωματική ισορροπία;

Η συνάντηση Τραμπ, Σι και Πούτιν δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο κόσμος εισέρχεται σε μια νέα εποχή συμφωνιών μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Οι αντιθέσεις μεταξύ των τριών χωρών παραμένουν σημαντικές και αφορούν ζητήματα στρατηγικής ασφάλειας, οικονομίας, τεχνολογίας και περιφερειακής επιρροής.

Ωστόσο, το γεγονός ότι οι τρεις ηγέτες επιδιώκουν να διατηρήσουν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας δείχνει ότι ακόμη και μέσα σε ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού υπάρχει περιθώριο διαπραγμάτευσης.

Η Κίνα επιδιώκει να ενισχύσει τον διεθνή της ρόλο, η Ρωσία να περιορίσει τη διπλωματική και οικονομική απομόνωσή της και οι Ηνωμένες Πολιτείες να διατηρήσουν την επιρροή τους σε ένα ολοένα πιο σύνθετο διεθνές σύστημα.

Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο τι θα συμφωνήσουν οι τρεις ηγέτες, αλλά και ποιες συνέπειες θα έχουν οι ενδεχόμενες αποφάσεις τους για τις υπόλοιπες χώρες.

Η αναφορά σε μια νέα Γιάλτα μπορεί να αποτελεί υπερβολική ιστορική αναλογία. Αντανακλά, ωστόσο, έναν υπαρκτό προβληματισμό: σε έναν κόσμο όπου οι μεγάλες δυνάμεις ανταγωνίζονται για επιρροή, η θέση των μικρότερων κρατών και η δυνατότητά τους να καθορίζουν ανεξάρτητα το μέλλον τους αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία.


Διαβάστε επίσης:

Don't Miss