Τι συμβαίνει στη Γερμανία; Η AfD σαρώνει στην Ανατολική Γερμανία και ο Μερτς βρίσκεται υπό πίεση. Πού οδηγεί αυτή η πολιτική ανατροπή και πόσο μπορεί να αντέξει το γερμανικό πολιτικό κέντρο;
Στις πρόσφατες εκλογές στα γερμανικά κρατίδια, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κατέγραψε σημαντική νίκη στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, με ποσοστό 37%, αφήνοντας πίσω της το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) που κινήθηκε στο 35,5%.
Η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς σημείωσε δραματική πτώση, συγκεντρώνοντας μόλις 5,5%, το χαμηλότερο ποσοστό της μετά την επανένωση της Γερμανίας.
Στο Βερολίνο, το αριστερό κόμμα Die Linke αναδεικνύεται πρώτη δύναμη με 24,5%, ενώ η AfD ακολουθεί τρίτη με 16%.
Η σαρωτική άνοδος της AfD στα ανατολικά κρατίδια αναδεικνύει την αυξανόμενη επιρροή της ακροδεξιάς, η οποία κερδίζει έδαφος εκμεταλλευόμενη κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, ανησυχίες για μετανάστευση και αίσθημα αποξένωσης σε περιοχές με ιστορικά προβλήματα ανάπτυξης.
Πρόκειται για μια πολιτική στροφή που δυσκολεύει ιδιαίτερα την CDU, η οποία υπό την ηγεσία του Μερτς φαίνεται να χάνει πλήρως το εκλογικό έδαφος της στην ανατολική Γερμανία.
Η θέση του Φρίντριχ Μερτς γίνεται όλο και πιο επισφαλής, καθώς η κρίση εμπιστοσύνης προς το κόμμα του υπογραμμίζεται όχι μόνο από τα χαμηλά ποσοστά, αλλά και από την ενίσχυση των αντιπάλων στο πολιτικό φάσμα.
Η πολιτική στρατηγική της CDU πρέπει να αναθεωρηθεί, ειδάλλως η ακροδεξιά και η αριστερά θα συνεχίσουν να κερδίζουν μερίδιο σε βαριά πληγείσες περιοχές, ανατρέποντας τις παραδοσιακές ισορροπίες στη γερμανική πολιτική σκηνή.
Γιατί ανεβαίνει τόσο η AfD, ειδικά στην Ανατολική Γερμανία;
1. Δεν είναι μόνο το μεταναστευτικό.
Έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2026 βρίσκει ότι στην Ανατολική Γερμανία η πολιτική αποξένωση και οι αρνητικές στάσεις απέναντι στη μετανάστευση εξηγούν περισσότερο την υποστήριξη προς την AfD από ό,τι οι καθαρά οικονομικές δυσκολίες. Η οικονομική δυσαρέσκεια όμως λειτουργεί ως σημαντικό υπόβαθρο.
2. Υπάρχει ιδιαίτερη ανατολικογερμανική εμπειρία.
Μετά την επανένωση, πολλά τμήματα της Ανατολής αισθάνθηκαν ότι έχασαν οικονομικά, πληθυσμιακά και κοινωνικά σε σχέση με τη Δύση. Υπάρχει ακόμη η αντίληψη ότι οι Ανατολικογερμανοί αντιμετωπίζονται ως «δεύτερης κατηγορίας» πολίτες. Αυτό τροφοδοτεί την αποξένωση από τα παραδοσιακά κόμματα.
3. Η AfD έχει γίνει κόμμα διαμαρτυρίας απέναντι στο πολιτικό σύστημα.
Για ένα μέρος των ψηφοφόρων το μήνυμα δεν είναι απλώς «είμαι κατά της μετανάστευσης», αλλά «δεν εμπιστεύομαι πλέον CDU, SPD, Πράσινους και το Βερολίνο». Η ίδια έρευνα βρίσκει ότι αυτή η πολιτική αποξένωση αποτελεί ιδιαίτερα ισχυρό παράγοντα στην Ανατολή.
4. Η οικονομική ανασφάλεια ενισχύει το φαινόμενο.
Χαμηλότερα εισοδήματα, δημογραφική συρρίκνωση, ελλείψεις εργατικού δυναμικού, κόστος ενέργειας και αίσθηση εγκατάλειψης της περιφέρειας δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για κόμματα που παρουσιάζονται ως «αντισυστημικά».
Και γιατί ο Μερτς φαίνεται τόσο αδύναμος;
Εδώ υπάρχει ένα σημαντικό παράδοξο.
Ο Μερτς εξελέγη με την υπόσχεση ότι η CDU θα επαναφέρει οικονομική ανάπτυξη, αποτελεσματικό κράτος και πολιτική σταθερότητα.
Η κυβέρνησή του CDU/CSU–SPD έχει πράγματι παρουσιάσει σημαντικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων σε φορολογία, συντάξεις, υγεία και αγορά εργασίας.
Όμως μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων δεν έχει ακόμη δει τα αποτελέσματα που περίμενε. Παράλληλα, η κυβέρνηση είναι αναγκασμένη να κάνει δύσκολους συμβιβασμούς με το SPD. Αυτό δημιουργεί ένα πρόβλημα για τον Μερτς:
Η CDU κυβερνά, αλλά η AfD εισπράττει μεγάλο μέρος της δυσαρέσκειας από τη διακυβέρνηση.
Και υπάρχει και δεύτερο πρόβλημα: η CDU δεν μπορεί εύκολα να ανταγωνιστεί την AfD υιοθετώντας ολόκληρη την ατζέντα της, ενώ ταυτόχρονα η μετατόπιση της CDU προς αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική μπορεί να θολώσει τη διαφορά μεταξύ των δύο κομμάτων.
Το Βερολίνο δείχνει κάτι πολύ ενδιαφέρον
Η άνοδος της AfD δεν σημαίνει ότι όλη η Γερμανία κινείται προς τα δεξιά.
Στο Βερολίνο, για παράδειγμα, η Linke έχει ισχυροποιηθεί ιδιαίτερα γύρω από το κόστος στέγασης, τις ανισότητες και την ακρίβεια. Οι δημοσκοπήσεις πριν από την εκλογή έδειχναν έναν εξαιρετικά κλειστό ανταγωνισμό μεταξύ Linke, CDU, AfD και Πρασίνων.
Άρα βλέπουμε δύο διαφορετικές αντιδράσεις στην ίδια δυσαρέσκεια:
- στην Ανατολή → μεγάλο μέρος της διαμαρτυρίας πηγαίνει στην AfD,
- στο αστικό Βερολίνο → σημαντικό μέρος πηγαίνει στη Linke και στους Πράσινους.
Κοινός παρονομαστής δεν είναι απαραίτητα η ιδεολογία. Είναι σε μεγάλο βαθμό η δυσαρέσκεια με το πολιτικό κέντρο και η αίσθηση ότι το κράτος δεν λύνει αρκετά γρήγορα τα καθημερινά προβλήματα.
Γιατί λοιπόν ο Μερτς βρίσκεται σε κρίσιμη θέση;
Επειδή αντιμετωπίζει ένα τριπλό πρόβλημα:
CDU ← χάνει προς AfD από τη δεξιά
CDU ← δυσκολεύεται να πείσει οικονομικά στο κέντρο
CDU ← πρέπει να συγκυβερνά με SPD, άρα δεν μπορεί να εφαρμόσει μονομερώς όλη την πολιτική που θα ήθελε.
Και αυτό έχει αρχίσει να μετατρέπεται σε πρόβλημα ηγεσίας, όχι απλώς εκλογικών αποτελεσμάτων. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, το Reuters μετέδιδε ότι η CDU/CSU βρισκόταν σε εθνικές μετρήσεις περίπου στο 18–20%, πίσω από την AfD, ενώ υπήρχε αυξανόμενη αμφισβήτηση του Μερτς και μέσα στο κόμμα του.
Στο Βερολίνο η ίδια δυσαρέσκεια παίρνει άλλη μορφή
Το Βερολίνο έχει διαφορετική κοινωνική και οικονομική δομή. Εκεί ένα από τα κυρίαρχα προβλήματα είναι η στέγαση.
Η Linke έχει επενδύσει πολιτικά ακριβώς σε αυτό: ενοίκια, κόστος ζωής, κοινωνικές ανισότητες και προστασία των ενοικιαστών. Γι’ αυτό μπορεί να προσελκύσει ψηφοφόρους που είναι επίσης δυσαρεστημένοι με το κατεστημένο, αλλά δεν θεωρούν τη μετανάστευση το βασικό πρόβλημα.
Διαβάστε επίσης:
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ