Ο Ηλίας Κασιδιάρης αποφυλακίζεται σήμερα, έπειτα από σχεδόν επτά χρόνια κράτησης, όμως η έξοδός του από τις φυλακές δεν σημαίνει αυτομάτως και επιστροφή του στην ενεργό πολιτική σκηνή.
Η πρόθεσή του να επανέλθει στην πολιτική και να διεκδικήσει συμμετοχή στις επόμενες εθνικές εκλογές έχει ήδη προκαλέσει έντονη συζήτηση στους πολιτικούς και νομικούς κύκλους.
Το βασικό ερώτημα είναι εάν μπορεί να συμμετάσχει σε εκλογικό συνδυασμό ή να ηγηθεί πολιτικού φορέα, δεδομένης της αμετάκλητης δικαστικής κρίσης σε βάρος του για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης.
Ο Κασιδιάρης είχε καταδικαστεί πρωτοδίκως το 2020 σε κάθειρξη 13 ετών και 6 μηνών για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης και παράνομη οπλοκατοχή. Σε δεύτερο βαθμό, το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων διατήρησε την καταδίκη του για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης, επιβάλλοντας ποινή κάθειρξης 13 ετών.
Η εφετειακή απόφαση επιβεβαίωσε, παράλληλα, τον βασικό πυρήνα της πρωτόδικης κρίσης για τη Χρυσή Αυγή, η οποία κρίθηκε εγκληματική οργάνωση.
Το εκλογικό κώλυμα
Το ισχύον εκλογικό πλαίσιο προβλέπει περιορισμούς για πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί για συγκεκριμένα βαριά αδικήματα.
Η κρίσιμη παράμετρος στην περίπτωση Κασιδιάρη είναι ότι η απαγόρευση συνδέεται με τη διάρκεια της επιβληθείσας ποινής και όχι με τον πραγματικό χρόνο παραμονής του κρατουμένου στη φυλακή.
Με βάση την ερμηνεία του σχετικού νομοθετικού πλαισίου από συνταγματολόγους, το εκλογικό κώλυμα που τέθηκε σε ισχύ μετά την καταδίκη του το 2020 εξακολουθεί να ισχύει και αναμένεται να διαρκέσει έως το 2033.
Με άλλα λόγια, η αποφυλάκιση δεν εξαλείφει αυτομάτως το εκλογικό κώλυμα.
Τι σημαίνει αυτό για τη συμμετοχή του στις εκλογές
Η βασική συνέπεια είναι ότι ο Κασιδιάρης δεν μπορεί, σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία, να συμμετάσχει σε εκλογικό συνδυασμό πολιτικού κόμματος κατά το διάστημα ισχύος του κωλύματος.
Υπάρχει, ωστόσο, μια διαφορετική περίπτωση: η υποψηφιότητα ως ανεξάρτητος σε συγκεκριμένη εκλογική περιφέρεια, καθώς εκεί δεν απαιτείται η κατάρτιση εκλογικού συνδυασμού με τον ίδιο τρόπο.
Ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, όμως, η εκλογή στη Βουλή συνδέεται με τις προϋποθέσεις που προβλέπει το Σύνταγμα και η εκλογική νομοθεσία, μεταξύ των οποίων και το απαιτούμενο εκλογικό ποσοστό.
Ο ρόλος του Αρείου Πάγου
Το τελικό θεσμικό βάρος δεν ανήκει ούτε στην κυβέρνηση ούτε στα πολιτικά κόμματα, αλλά στο αρμόδιο τμήμα του Αρείου Πάγου.
Όταν προκηρυχθούν οι εθνικές εκλογές, το αρμόδιο δικαστήριο θα κληθεί να εξετάσει τα καταστατικά των κομμάτων και τους εκλογικούς συνδυασμούς και να αποφασίσει εάν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις συμμετοχής στην εκλογική διαδικασία.
Επομένως, η τελική κρίση για το εάν ένας πολιτικός φορέας που συνδέεται με τον Κασιδιάρη μπορεί να συμμετάσχει στις εκλογές θα δοθεί από τη δικαστική διαδικασία ανακήρυξης των συνδυασμών.
Τι λένε οι συνταγματολόγοι
Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Νίκος Αλιβιζάτος έχει επισημάνει ότι η αποφυλάκιση δεν σημαίνει και αυτόματη άρση του εκλογικού κωλύματος.
Η θέση του βασίζεται στη διάκριση μεταξύ της ποινής που επέβαλε το δικαστήριο και του πραγματικού χρόνου που τελικά εκτίει ο καταδικασθείς. Όπως έχει υποστηρίξει, για τον υπολογισμό του εκλογικού κωλύματος λαμβάνεται υπόψη η ποινή που επιβλήθηκε και όχι τα χρόνια που παρέμεινε στη φυλακή.
Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και η νομική συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από την πιθανή πολιτική επιστροφή του Κασιδιάρη, με τον αναπληρωτή καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου του ΕΚΠΑ Νίκο Παπασπύρου να έχει επίσης τοποθετηθεί για το ζήτημα.
Η αποφυλάκιση δεν σημαίνει επιστροφή στις κάλπες
Έτσι, η σημερινή αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη σηματοδοτεί μεν το τέλος της κράτησής του, δεν σημαίνει όμως ότι αίρονται αυτομάτως οι περιορισμοί που συνδέονται με την εκλογική του δραστηριότητα.
Με βάση το ισχύον πλαίσιο και την ερμηνεία που δίνουν οι συγκεκριμένοι συνταγματολόγοι, το εκλογικό κώλυμα παραμένει σε ισχύ για αρκετά ακόμη χρόνια, με ορίζοντα το 2033.
Σε κάθε περίπτωση, η οριστική απάντηση θα δοθεί όταν προκηρυχθούν οι εκλογές και ο Άρειος Πάγος κληθεί να κρίνει τη νομιμότητα των υποψηφιοτήτων και των εκλογικών συνδυασμών.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ