Η πολιτική αντιπαράθεση ανάμεσα στον Αντώνη Σαμαρά και την κυβέρνηση Μητσοτάκη φαίνεται πως έχει περάσει πλέον σε διαφορετική φάση.
Δεν πρόκειται απλώς για μια σειρά δημόσιων διαφωνιών ή για τις συνηθισμένες αποστάσεις ενός πρώην πρωθυπουργού από την εκάστοτε κυβερνητική πολιτική.
Όλα δείχνουν ότι διαμορφώνεται ένα νέο πολιτικό μέτωπο, το οποίο μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τις ισορροπίες μέχρι τις εκλογές του 2027.
Ο Αντώνης Σαμαράς επιλέγει να παρεμβαίνει όλο και συχνότερα σε ζητήματα που αγγίζουν τον πυρήνα της πολιτικής ταυτότητας της Νέας Δημοκρατίας.
Εθνικά θέματα, ελληνοτουρκικές σχέσεις, δημογραφικό, οικογένεια, ιδεολογική φυσιογνωμία του κόμματος και ζητήματα κοινωνικής πολιτικής βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο των δημόσιων παρεμβάσεών του.
Το μήνυμα είναι σαφές. Ο πρώην πρωθυπουργός δεν επιχειρεί απλώς να ασκήσει κριτική στην κυβέρνηση.
Επιχειρεί να πείσει ένα συγκεκριμένο κομμάτι της κοινωνίας ότι υπάρχει πολιτικός χώρος για μια διαφορετική έκφραση της δεξιάς.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της υπόθεσης.
Δεν είναι μόνο ο Σαμαράς. Είναι ο χώρος που έχει ανοίξει.
Τα τελευταία χρόνια η Νέα Δημοκρατία έχει μετακινηθεί πολιτικά προς το κέντρο, διευρύνοντας την εκλογική της βάση και επιχειρώντας να απευθυνθεί σε ένα πολύ μεγαλύτερο ακροατήριο. Η στρατηγική αυτή της επέτρεψε να κυριαρχήσει εκλογικά, όμως παράλληλα δημιούργησε έναν χώρο στα δεξιά της.
Αυτόν τον χώρο επιχειρούν σήμερα να διεκδικήσουν διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις.
Η Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου έχει ήδη αποκτήσει σταθερή παρουσία. Η Φωνή Λογικής της Αφροδίτης Λατινοπούλου έχει επίσης καταφέρει να συγκροτήσει ένα διακριτό ακροατήριο.
Και τώρα, εφόσον ο Αντώνης Σαμαράς προχωρήσει τελικά στη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα, εμφανίζεται ένας ακόμη διεκδικητής.
Το ενδιαφέρον είναι ότι όλοι απευθύνονται, σε διαφορετικό βαθμό, σε ψηφοφόρους που κάποτε θεωρούνταν μέρος της ευρύτερης εκλογικής δεξαμενής της Νέας Δημοκρατίας.
Άρα η επόμενη μάχη δεν θα είναι απαραίτητα μεταξύ ενός μεγάλου κόμματος και ενός μικρού αντιπάλου.
Μπορεί να είναι μάχη για το ποιος θα εκφράσει καλύτερα τη δεξιά ψήφο.
Το μεγάλο στοίχημα του Σαμαρά
Ένα νέο κόμμα δεν αρκεί να διαθέτει έναν πρώην πρωθυπουργό ως αρχηγό. Χρειάζεται κοινωνική βάση, στελέχη, οργανωτική παρουσία και κυρίως έναν λόγο που να μπορεί να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια σε εκλογική επιλογή.
Ο Σαμαράς διαθέτει αναγνωρισιμότητα, πολιτικό παρελθόν και ένα κοινό που εξακολουθεί να τον αντιμετωπίζει ως σημείο αναφοράς της παραδοσιακής δεξιάς.
Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μπορεί να μετατρέψει αυτή την επιρροή σε ένα ισχυρό εκλογικό ποσοστό.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιον ακριβώς ψηφοφόρο θέλει να προσεγγίσει.
Τον δυσαρεστημένο νεοδημοκράτη;
Τον συντηρητικό ψηφοφόρο που θεωρεί ότι η Νέα Δημοκρατία έχει απομακρυνθεί από τις παραδοσιακές της θέσεις;
Τον ψηφοφόρο που δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στα εθνικά ζητήματα;
Ή ακόμη και πολίτες που σήμερα επιλέγουν άλλα δεξιά κόμματα, αλλά θα μπορούσαν να μετακινηθούν σε έναν νέο σχηματισμό με ισχυρότερο πολιτικό και κυβερνητικό παρελθόν;
Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό την επιτυχία ή την αποτυχία του εγχειρήματος.
Η κυβέρνηση αλλάζει στάση
Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η αντίδραση της κυβέρνησης.
Για μεγάλο διάστημα υπήρχε μια σχετική απροθυμία να δοθεί πολιτικό βάρος στις παρεμβάσεις πρώην πρωθυπουργών και κορυφαίων στελεχών. Σήμερα, όμως, η εικόνα μοιάζει διαφορετική.
Κυβερνητικά στελέχη απαντούν πλέον δημόσια στις αιχμές του Σαμαρά, επιχειρώντας να αποδομήσουν όχι μόνο τις θέσεις του αλλά και την πολιτική λογική που βρίσκεται πίσω από αυτές.
Αυτό από μόνο του δείχνει ότι στην κυβέρνηση αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου φορέα ως μια εξέλιξη που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Άλλωστε, στις εκλογές δεν έχει σημασία μόνο πόσο ψηλά βρίσκεται ένα κόμμα. Έχει σημασία και από πού προέρχονται οι ψήφοι που χάνει.
Μια περιορισμένη απώλεια προς τα δεξιά μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να έχει πολύ μεγαλύτερες συνέπειες από το απόλυτο ποσοστό που θα συγκεντρώσει ένα νέο κόμμα.
Το 2027 μπορεί να κριθεί και από τις διαρροές
Η συζήτηση για την αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας δεν θα εξαρτηθεί μόνο από το αν η κυβέρνηση θα διατηρήσει υψηλά ποσοστά αποδοχής.
Θα εξαρτηθεί και από το πόσο κατακερματισμένη θα είναι η αντιπολίτευση.
Εάν δημιουργηθούν πολλοί ισχυροί πόλοι στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας, η εκλογική εξίσωση γίνεται πιο σύνθετη.
Ένα νέο κόμμα Σαμαρά θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης. Είτε απορροφώντας ψηφοφόρους από την Ελληνική Λύση και τη Φωνή Λογικής είτε επαναφέροντας στη Νέα Δημοκρατία πολίτες που σήμερα επιλέγουν την αποχή ή άλλες πολιτικές δυνάμεις.
Υπάρχει όμως και η αντίστροφη ανάγνωση.
Εάν ο Σαμαράς καταφέρει να δημιουργήσει έναν σοβαρό και αξιόπιστο πολιτικό πόλο, μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις δυνατότητες της Νέας Δημοκρατίας να διατηρήσει την πρωτοκαθεδρία της στον δεξιό χώρο.
Και τότε η συζήτηση δεν θα αφορά απλώς το ποσοστό ενός νέου κόμματος.
Θα αφορά το αν αλλάζει συνολικά ο χάρτης της ελληνικής δεξιάς.
Η «πολυκατοικία» δεν είναι πια ενιαία
Η εποχή κατά την οποία ένας μεγάλος κομματικός σχηματισμός μπορούσε να θεωρεί ότι εκφράζει σχεδόν ολόκληρο το δεξιό ακροατήριο φαίνεται να απομακρύνεται.
Σήμερα υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές της δεξιάς, με διαφορετικές προτεραιότητες, διαφορετικές κοινωνικές αναφορές και διαφορετικούς πολιτικούς εκπροσώπους.
Η Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη επιχειρεί να παραμείνει ένα μεγάλο, πολυσυλλεκτικό κόμμα.
Ο Σαμαράς φαίνεται να επενδύει περισσότερο στην παραδοσιακή δεξιά ταυτότητα.
Ο Βελόπουλος διατηρεί τη δική του έντονα αντισυστημική και εθνικά προσανατολισμένη ρητορική.
Η Λατινοπούλου διεκδικεί ένα διαφορετικό, περισσότερο προσωποκεντρικό και κοινωνικά συντηρητικό ακροατήριο.
Το αποτέλεσμα αυτής της συνύπαρξης μπορεί να είναι μια πρωτόγνωρη πολυδιάσπαση.
Και όσο πλησιάζουμε προς την κάλπη, το ερώτημα δεν θα είναι μόνο «ποιος θα κερδίσει».
Θα είναι και ποιος θα καταφέρει να πείσει ότι αποτελεί τη γνήσια έκφραση του χώρου που διεκδικεί.
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα του Αντώνη Σαμαρά.
Και ταυτόχρονα, ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης μέσα από τον ίδιο τον χώρο της Νέας Δημοκρατίας.
Διαβάστε επίσης:
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ