Στον Λευκό Οίκο στρέφεται το ενδιαφέρον της διεθνούς διπλωματίας την Τρίτη, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συναντάται με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου.
Η συνάντηση αυτή πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, καθώς είναι η πρώτη κατ’ ιδίαν επαφή των δύο ηγετών μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν και αναδεικνύει τις διαφορετικές προσεγγίσεις τους για την επόμενη ημέρα της σύγκρουσης.
Παρά το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ παραμένουν στρατηγικοί σύμμαχοι, οι διαφωνίες σχετικά με τη διάρκεια και τους στόχους των στρατιωτικών επιχειρήσεων έχουν γίνει πιο εμφανείς.
Ο Τραμπ εμφανίζεται να επιδιώκει μια διπλωματική λύση και αποκλιμάκωση της έντασης, ενώ ο Νετανιάχου επιμένει ότι η πίεση προς την Τεχεράνη πρέπει να συνεχιστεί, ώστε το Ιράν να μην μπορέσει να ανασυγκροτήσει τις πυρηνικές και στρατιωτικές του δυνατότητες.
Το Ιράν στο επίκεντρο των συνομιλιών
Κεντρικό θέμα της συζήτησης Τραμπ – Νετανιάχου είναι η στρατηγική απέναντι στο Ιράν.
Η ισραηλινή κυβέρνηση θεωρεί ότι η απειλή από την Τεχεράνη παραμένει ενεργή και ότι απαιτούνται αυστηρά μέτρα για την αποτροπή νέων κινδύνων.
Ο Νετανιάχου επιδιώκει να παρουσιάσει στον Αμερικανό πρόεδρο πληροφορίες σχετικά με τις δυνατότητες του Ιράν, ζητώντας τη διατήρηση μιας σκληρής αμερικανικής στάσης.
Από την άλλη πλευρά, ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι επιθυμεί τον τερματισμό της πολεμικής αντιπαράθεσης και την επιστροφή στις διαπραγματεύσεις.
Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι υπάρχει «μια μικρή διαφορά» στις απόψεις των δύο πλευρών για το Ιράν, υποστηρίζοντας όμως ότι παραμένουν κοντά στους βασικούς στόχους.
Η διαφορά αυτή έγινε πιο έντονη μετά την κατάπαυση του πυρός, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να άσκησε πιέσεις για περιορισμό των στρατιωτικών ενεργειών, ενώ η ισραηλινή πλευρά υποστήριζε τη συνέχιση της πίεσης απέναντι στο Ιράν και τους συμμάχους του στην περιοχή.
Μια σχέση που έχει γνωρίσει συνεργασία και εντάσεις
Η σχέση μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου έχει περάσει από διαφορετικές φάσεις. Κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, οι δύο ηγέτες είχαν αναπτύξει στενή συνεργασία σε ζητήματα όπως η αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ και οι Συμφωνίες του Αβραάμ, οι οποίες στόχευαν στη διεύρυνση των σχέσεων του Ισραήλ με αραβικές χώρες.
Με την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η συνεργασία τους ενισχύθηκε αρχικά, ιδιαίτερα λόγω της κοινής στάσης απέναντι στο Ιράν.
Ωστόσο, η εξέλιξη του πολέμου αποκάλυψε διαφορετικές προτεραιότητες. Ο Τραμπ φαίνεται να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην αποφυγή μιας παρατεταμένης στρατιωτικής εμπλοκής, ενώ ο Νετανιάχου θέλει να εξασφαλίσει ότι το Ιράν δεν θα επιστρέψει σε θέση ισχύος.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός χαρακτηρίζει τις διαφωνίες «τακτικές», υποστηρίζοντας ότι οι δύο χώρες παραμένουν ενωμένες στους βασικούς στρατηγικούς στόχους.
Ωστόσο, η συνάντηση στον Λευκό Οίκο αποτελεί δοκιμασία για το κατά πόσο αυτή η κοινή γραμμή μπορεί να διατηρηθεί.
Γάζα, Λίβανος και η ανησυχία για τα F-35 στην Τουρκία
Πέρα από το Ιράν, στην ατζέντα των συνομιλιών βρέθηκαν και άλλα κρίσιμα ζητήματα της Μέσης Ανατολής.
Ένα από αυτά είναι η κατάσταση στη Γάζα, όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες πιέζουν για αποκλιμάκωση και δημιουργία συνθηκών ανοικοδόμησης, ενώ το Ισραήλ επιμένει ότι βασική προϋπόθεση είναι η εξάλειψη των απειλών από τη Χαμάς.
Οι δύο ηγέτες συζήτησαν επίσης την εφαρμογή της συμφωνίας Ισραήλ – Λιβάνου και το ζήτημα της παρουσίας ισραηλινών δυνάμεων στην περιοχή. Η σταθερότητα στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ παραμένει σημαντική προτεραιότητα, ιδιαίτερα λόγω της δράσης της Χεζμπολάχ.
Παράλληλα, το Ισραήλ εκφράζει ανησυχία για την πιθανή πώληση αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία, καθώς και για την ενίσχυση της αμερικανικής πυρηνικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία. Τα ζητήματα αυτά συνδέονται με την ευρύτερη ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.
Εσωτερικές πολιτικές πιέσεις
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία και οι δύο ηγέτες αντιμετωπίζουν σημαντικές πολιτικές πιέσεις.
Ο Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με κριτική για τη διαχείριση του πολέμου στη Γάζα και για την αποτυχία αποτροπής της επίθεσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Παράλληλα, ενόψει πολιτικών εξελίξεων στο Ισραήλ, χρειάζεται να εμφανιστεί ως ηγέτης με ισχυρή διεθνή επιρροή.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, δέχεται πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ να περιορίσει τη στρατιωτική παρουσία της χώρας στη Μέση Ανατολή και να δώσει προτεραιότητα στη διπλωματία.
Η επιθυμία του για μια συμφωνία με το Ιράν φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με τη σκληρότερη προσέγγιση της ισραηλινής κυβέρνησης.
Η επόμενη ημέρα για τη Μέση Ανατολή
Η συνάντηση Τραμπ – Νετανιάχου αποτελεί ένα σημαντικό τεστ για το μέλλον της αμερικανοϊσραηλινής σχέσης. Παρά τις δημόσιες προσπάθειες να παρουσιαστεί η συμμαχία ως ισχυρή και σταθερή, οι διαφορές για τον τρόπο αντιμετώπισης του Ιράν αποκαλύπτουν διαφορετικές στρατηγικές επιδιώξεις.
Το βασικό ερώτημα είναι αν οι διαφωνίες αυτές θα παραμείνουν περιορισμένες σε επίπεδο τακτικής ή αν αποτελούν ένδειξη μιας βαθύτερης αλλαγής στη σχέση Ουάσινγκτον – Τελ Αβίβ και στη συνολική αμερικανική πολιτική στη Μέση Ανατολή.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ