Ο πόλεμος στο Ιράν δεν αποτελεί απλά μια περιφερειακή σύγκρουση· έχει εξελιχθεί σε ένα σοκ που διαπερνά τις παγκόσμιες αγορές, τις εθνικές οικονομίες και την εύθραυστη αρχιτεκτονική της διεθνούς διπλωματίας.
Της Ιουστίνης Φραγκούλη-Αργύρη
Σε έναν κόσμο ήδη επιβαρυμένο από πληθωριστικές πιέσεις, διαταραγμένες εφοδιαστικές αλυσίδες και γεωπολιτική πόλωση, η σύγκρουση προσθέτει ένα νέο επίπεδο αστάθειας — ένα επίπεδο από το οποίο καμία χώρα, ούτε ο Καναδάς, μπορεί να προστατευθεί πλήρως.
Στον πυρήνα αυτής της οικονομικής αναταραχής βρίσκεται μια απλή γεωγραφική πραγματικότητα: ένα σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ.
Όταν ξεσπά σύγκρουση στο Ιράν, η παγκόσμια οικονομία το αισθάνεται άμεσα. Οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύονται όχι μόνο λόγω διαταραχής της προσφοράς, αλλά και λόγω του φόβου για το τι μπορεί να ακολουθήσει.
Οι αγορές τιμολογούν τον κίνδυνο πολύ πριν οι πύραυλοι ή τα drones χτυπήσουν στόχους. Το αποτέλεσμα είναι ένα γεωπολιτικό «καπέλο» σε κάθε βαρέλι πετρελαίου και σε κάθε φορτίο LNG – ένα κόστος που πληρώνουν νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο.
Αυτή η πληθωριστική πίεση δεν είναι θεωρητική. Αποτυπώνεται στο κόστος μεταφοράς αγαθών, στα αεροπορικά εισιτήρια, στις τιμές των τροφίμων, στον λογαριασμό θέρμανσης μιας οικογένειας στο Μόντρεαλ, το Τορόντο ή στο Βανκούβερ.
Ακόμη και χώρες που παράγουν ενέργεια, όπως ο Καναδάς, δεν μπορούν να ξεφύγουν από τις παρενέργειες. Ναι, οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου μπορεί προσωρινά να ωφελήσουν ορισμένες επαρχίες και κλάδους, αλλά η ευρύτερη οικονομία απορροφά το πλήγμα μέσω υψηλότερων τιμών για τους καταναλωτές και ενός πιο επιφυλακτικού επενδυτικού κλίματος.
Η Τράπεζα του Καναδά, ήδη εγκλωβισμένη ανάμεσα στην ανάγκη συγκράτησης του πληθωρισμού και τη στήριξη της ανάπτυξης, βρίσκεται τώρα μπροστά σε ένα ακόμη πιο περίπλοκο περιβάλλον, καθώς ανέβηκε σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία ο πληθωρισμός κατά το μήνα Μάιο στο επώδυνο για την οικονομία 3%.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό οικονομικής αβεβαιότητας, ο κόσμος παρακολουθεί τις διπλωματικές κινήσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης με ένα μείγμα ελπίδας και σκεπτικισμού.
Η πρόσφατη συμφωνία κατανόησης που ανακοινώθηκε μεταξύ του Προέδρου Τραμπ και του Ιράν παρουσιάστηκε ως βήμα αποκλιμάκωσης. Όμως το ερώτημα παραμένει: πόσο πραγματική, πόσο ανθεκτική και πόσο ουσιαστική μπορεί να είναι μια τέτοια συμφωνία; Η ιστορία δεν αστειεύεται, έχει μνήμη.
Η σχέση ΗΠΑ – Ιράν είναι διαποτισμένη από δεκαετίες δυσπιστίας, ακυρωμένων συμφωνιών και αντικρουόμενων περιφερειακών συμφερόντων. Οποιαδήποτε συμφωνία σε αυτό το περιβάλλον είναι απίθανο να είναι σαφής και τετελεσμένη – μια τακτική παύση και όχι μια στρατηγική ανατροπή.
Μπορεί να μειώσει την ένταση, να ηρεμήσει τις αγορές και να δημιουργήσει χώρο για διάλογο, αλλά στηρίζεται σε κινούμενο πολιτικό έδαφος, όπως λέμε σε κινούμενη άμμο. Οι εσωτερικοί σκληροπυρηνικοί πρωταγωνιστές και στις δύο χώρες, οι περιφερειακοί παίκτες με δικές τους ατζέντες και ο διαρκής κίνδυνος λανθασμένων υπολογισμών απειλούν τη διάρκειά της.
Και εδώ εισέρχεται ο ρόλος του Ισραήλ – ενός κράτους που δεν είναι απλός παρατηρητής, αλλά κεντρικός παράγοντας και η αιτία της Αμερικανικής επίθεσης στο Ιράν.
Το Ισραήλ εκλαμβάνει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το δίκτυο των περιφερειακών του συμμάχων ως υπαρξιακή απειλή. Οι στρατιωτικές του επιχειρήσεις, οι μυστικές δράσεις και η διπλωματική του πίεση διαμορφώνουν τη σύγκρουση όσο και οι αποφάσεις της Ουάσιγκτον.
Καμία συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν δεν μπορεί να αξιολογηθεί χωρίς να ληφθεί υπόψη η ισραηλινή οπτική. Οι ανησυχίες του Ισραήλ είναι πραγματικές, η επιρροή του στην αμερικανική πολιτική είναι σημαντική και η προθυμία του να ενεργήσει μονομερώς είναι γνωστή.
Το αν το Ισραήλ θα δει την συμφωνία κατανόησης Τραμπ – Ιράν ως σταθεροποιητικό βήμα ή ως επικίνδυνη παραχώρηση θα καθορίσει, εν μέρει, αν η περιοχή θα κινηθεί προς την αποκλιμάκωση ή προς νέα κλιμάκωση.
Τελικά, ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι απλώς μια γεωπολιτική κρίση· είναι ένα τεστ αντοχής για την παγκόσμια οικονομία, για τα καναδικά νοικοκυριά και για την αξιοπιστία της διπλωματίας σε έναν ολοένα πιο κατακερματισμένο κόσμο. Οι ενεργειακές αγορές θα παραμείνουν ευάλωτες.
Η τιμή θα ανεβοκατεβαίνει ταράζοντας τον επενδυτικό κόσμο. Ο πληθωρισμός θα συνεχίσει να αντιδρά σε κάθε μεταβολή της σύγκρουσης. Και η λεγόμενη συμφωνία κατανόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης θα παραμείνει εύθραυστη μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο κόσμος δεν αντέχει άλλη μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή – ούτε οικονομικά, ούτε πολιτικά, ούτε σε ανθρώπινο επίπεδο. Το αν οι σημερινές διπλωματικές κινήσεις θα εξελιχθούν σε κάτι ουσιαστικό ή θα χαθούν μέσα σε έναν ακόμη κύκλο αντιπαράθεσης θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον της περιοχής, αλλά και τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ