Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να εγκαταλείπει βασικές «κόκκινες γραμμές» που ο ίδιος είχε θέσει για το Ιράν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, η νέα συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν φέρνει σημαντική μεταστροφή.
Θέματα όπως ο εμπλουτισμός ουρανίου, οι βαλλιστικοί πύραυλοι και τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια μπαίνουν ξανά στο τραπέζι.
Η στάση αυτή προκαλεί έντονες πολιτικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ.
Η νέα προσωρινή συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, που παρουσιάζεται ως προσπάθεια αποκλιμάκωσης της πολεμικής σύγκρουσης και σταδιακής επανέναρξης διαπραγματεύσεων, φαίνεται –σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg– να φέρνει τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ σε ευθεία αντίθεση με βασικές θέσεις που ο ίδιος είχε θέσει τα προηγούμενα χρόνια ως «αδιαπραγμάτευτες κόκκινες γραμμές».
Σύμφωνα με την ανάλυση, η νέα στάση του Τραμπ σηματοδοτεί μια εντυπωσιακή μεταστροφή σε τρία κρίσιμα ζητήματα: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το βαλλιστικό του οπλοστάσιο και τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό.
Η πιο αμφιλεγόμενη αλλαγή: Ο εμπλουτισμός ουρανίου
Ένα από τα βασικά σημεία τριβής τα τελευταία χρόνια ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη ήταν το δικαίωμα του Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο.
Ο Τραμπ στο παρελθόν είχε επανειλημμένα δηλώσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία με το Ιράν θα έπρεπε να αποκλείει πλήρως τον εμπλουτισμό, θέση που υιοθετούσαν και στελέχη της κυβέρνησής του.
Ωστόσο, στην τελευταία του τοποθέτηση, ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο το Ιράν να συνεχίσει τον εμπλουτισμό για ενεργειακούς σκοπούς, υποστηρίζοντας ότι «είναι δύσκολο να μην το επιτρέπεις όταν άλλες χώρες το διαθέτουν» και ότι απαιτείται «κοινή λογική» στην προσέγγιση του ζητήματος.
Η μετατόπιση αυτή, σύμφωνα με το Bloomberg, αποτελεί σαφή απόκλιση από την προηγούμενη σκληρή γραμμή της Ουάσινγκτον.
Τα βαλλιστικά όπλα: Από «κεντρική απειλή» σε δευτερεύον ζήτημα
Εξίσου αξιοσημείωτη είναι η αλλαγή στάσης στο ζήτημα του βαλλιστικού προγράμματος του Ιράν.
Η αμερικανική πλευρά είχε επανειλημμένα χαρακτηρίσει τους πυραύλους ως βασική απειλή για τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή, με τον τότε υπουργό Άμυνας να κάνει λόγο για ανάγκη «καταστροφής της πυραυλικής απειλής».
Ωστόσο, ο Τραμπ υποβάθμισε τη σημασία του θέματος, δηλώνοντας ότι «οι πύραυλοι δεν είναι το πρόβλημα» και ότι πολλές χώρες διαθέτουν τέτοιες δυνατότητες χωρίς αυτό να θεωρείται αποσταθεροποιητικό.
Η θέση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις ακόμη και στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού κόμματος, με στελέχη της σκληρής γραμμής να κατηγορούν τον πρόεδρο ότι εγκαταλείπει θεμελιώδεις στόχους της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στο Ιράν.
Τα παγωμένα δισεκατομμύρια: Πιθανή επιστροφή στην Τεχεράνη
Η τρίτη «κόκκινη γραμμή» που φαίνεται να αμφισβητείται αφορά τα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία που έχουν παγώσει σε διεθνείς τράπεζες λόγω κυρώσεων.
Παραδοσιακά, η Ουάσινγκτον υποστήριζε ότι η αποδέσμευση αυτών των κεφαλαίων θα ενίσχυε ένα καθεστώς που θεωρείται υποστηρικτής τρομοκρατικών οργανώσεων.
Ο Τραμπ, ωστόσο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής τους στο Ιράν, δηλώνοντας ότι πρόκειται για «χρήματα που ανήκουν στην Τεχεράνη» και ότι η επιστροφή τους θα μπορούσε να ενισχύσει τη διεθνή εμπιστοσύνη στο δολάριο.
Η πρόθεση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις ακόμη και από παραδοσιακούς συμμάχους του, όπως ο γερουσιαστής Τεντ Κρουζ, ο οποίος προειδοποίησε ότι η χρηματοδότηση της ιρανικής ηγεσίας ενέχει σοβαρούς κινδύνους.
Πολιτική στροφή ή τακτικός ελιγμός;
Το Bloomberg σημειώνει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ιστορικό απότομων αλλαγών στάσης σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, ξεκινώντας συχνά με σκληρή ρητορική και καταλήγοντας σε πιο ευέλικτες συμφωνίες.
Η νέα προσωρινή συμφωνία με το Ιράν προβλέπει 60 ημέρες διαπραγματεύσεων για μια πιο μόνιμη λύση, χωρίς όμως να έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως κρίσιμα ζητήματα όπως το πυρηνικό πρόγραμμα και η άρση κυρώσεων.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι η στρατιωτική και οικονομική πίεση έχει ήδη αποδυναμώσει σημαντικά την Τεχεράνη, επιτρέποντας μεγαλύτερη ευελιξία στις διαπραγματεύσεις.
Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν φαίνεται να αποτελεί ένα μείγμα αποκλιμάκωσης και στρατηγικού συμβιβασμού. Ωστόσο, σύμφωνα με το Bloomberg, φέρνει τον Τραμπ σε θέση να επαναδιαπραγματεύεται –ή ακόμη και να αναιρεί– βασικές θέσεις που ο ίδιος είχε προβάλλει ως αδιαπραγμάτευτες.
Το αν πρόκειται για ρεαλιστική διπλωματική στροφή ή για τακτική κίνηση προσωρινού χαρακτήρα, παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Διαβάστε επίσης:
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ