Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου, 2026

Ορμούζ: Ο «αόρατος» κίνδυνος των ναρκών κρατά σε ομηρία πετρέλαιο και ναυτιλία

Αβέβαιη η επιστροφή στην κανονικότητα για τα Στενά του Ορμούζ παρά τη συμφωνία – Οι επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκών μπορεί να διαρκέσουν έως 50 ημέρες

Η συμφωνία για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ μπορεί να έφερε ανακούφιση στις αγορές, όμως δεν λύνει αυτομάτως τον μεγαλύτερο γρίφο της επόμενης ημέρας. Υπάρχουν πράγματι νάρκες στη θαλάσσια δίοδο και, αν ναι, πού ακριβώς βρίσκονται;

Το ερώτημα αυτό κρατά σε συναγερμό τη διεθνή ναυτιλία, τις ασφαλιστικές εταιρείες, τους πετρελαϊκούς ομίλους και τις κυβερνήσεις, καθώς το Ορμούζ παραμένει μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη. Πριν από την πολεμική κλιμάκωση, από το στενό περνούσε περίπου το 20% της παγκόσμιας ημερήσιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Παρά την πολιτική συμφωνία για άνοιγμα του περάσματος, η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας ενδέχεται να καθυστερήσει για εβδομάδες. Σύμφωνα με δυτικούς εμπειρογνώμονες που επικαλείται το Reuters, ο εντοπισμός και η εξουδετέρωση πιθανών ναρκών μπορεί να απαιτήσει 40 έως 50 ημέρες, ακόμη και με τη χρήση σύγχρονων ναρκαλιευτικών και υποβρύχιων drones.

Οι νάρκες που κανείς δεν επιβεβαιώνει, αλλά όλοι φοβούνται

Η βασική αβεβαιότητα είναι ότι καμία πλευρά δεν δίνει καθαρές απαντήσεις.

Το Ιράν είχε απειλήσει κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ναυτικές νάρκες για να επιβάλει έλεγχο στο Στενό του Ορμούζ. Δεν έχει επιβεβαιώσει όμως αν προχώρησε πράγματι σε ναρκοθέτηση.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, από την άλλη, μιλούν για υπαρκτό κίνδυνο. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν αναφέρει ότι επλήγησαν ιρανικά σκάφη ναρκοθέτησης, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε στη Γερουσία ότι το Ιράν έχει τοποθετήσει νάρκες σε μεγάλα τμήματα των διεθνών υδάτων του Ορμούζ.

Ωστόσο, ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η CENTCOM δίνουν δημόσια στοιχεία για αριθμό και ακριβείς τοποθεσίες. Η επίσημη εξήγηση είναι η ασφάλεια των επιχειρήσεων. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η ναυτιλία καλείται να κινηθεί σε ένα περιβάλλον όπου ο κίνδυνος δεν μπορεί ούτε να επιβεβαιωθεί πλήρως ούτε να αποκλειστεί.

Γιατί η ναυτιλία δεν βιάζεται να επιστρέψει

Για τις ναυτιλιακές εταιρείες, το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό.

Ένα υπερδεξαμενόπλοιο μαζί με το φορτίο του μπορεί να αξίζει περίπου 300 εκατ. δολάρια. Μία και μόνο νάρκη αρκεί για να προκαλέσει ανθρώπινες απώλειες, τεράστια περιβαλλοντική καταστροφή και σοκ στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Αυτός είναι ο λόγος που ασφαλιστές κινδύνου πολέμου, πετρελαϊκές εταιρείες και πλοιοκτήτες ζητούν σαφείς εγγυήσεις πριν επιτρέψουν τη διέλευση πλοίων από την περιοχή.

Η προειδοποίηση του BIMCO είναι ενδεικτική του κλίματος που επικρατεί. Ο επικεφαλής ασφάλειας του ναυτιλιακού συνδέσμου, Γιάκομπ Λάρσεν, υπογράμμισε ότι η μετακίνηση πλοίων παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη σε αυτή τη φάση και ότι απαιτείται η δημιουργία ασφαλών διαδρόμων.

Το μήνυμα της αγοράς είναι καθαρό: άλλο η πολιτική συμφωνία και άλλο η επιχειρησιακή ασφάλεια στη θάλασσα.

Πετρέλαιο σε αναμονή και παγκόσμια αποθέματα υπό πίεση

Η καθυστέρηση στην πλήρη επαναλειτουργία του Ορμούζ μπορεί να εγκλωβίσει δεκάδες εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο, σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια αγορά δεν έχει μεγάλα περιθώρια εφησυχασμού.

Σύμφωνα με ανάλυση της αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας, τα αποθέματα πετρελαίου στις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου κινούνται προς τα χαμηλότερα επίπεδα από το 2003.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε βαρέλι που καθυστερεί να βγει από τον Κόλπο αποκτά μεγαλύτερη σημασία για τις τιμές, τις αλυσίδες εφοδιασμού και τον πληθωρισμό.

Η αγορά πετρελαίου μπορεί να αντέδρασε αρχικά θετικά στην είδηση της συμφωνίας, όμως η αβεβαιότητα για τις νάρκες λειτουργεί ως νέο ασφάλιστρο κινδύνου. Αν οι επιχειρήσεις εκκαθάρισης διαρκέσουν εβδομάδες, η αποκλιμάκωση των τιμών μπορεί να αποδειχθεί προσωρινή.

Οι ασφαλείς διάδρομοι και το στοίχημα της εμπιστοσύνης

Το κρίσιμο επιχειρησιακό ζητούμενο είναι η δημιουργία ασφαλών θαλάσσιων διαδρόμων.

Αυτό απαιτεί συντονισμό στρατιωτικών δυνάμεων, ναυτιλιακών αρχών, ασφαλιστικών φορέων και διεθνών οργανισμών. Απαιτεί επίσης χρόνο, καθώς οι επιχειρήσεις εντοπισμού ναρκών είναι αργές, τεχνικά δύσκολες και επικίνδυνες.

Το γερμανικό ναυτικό, επικαλούμενο πληροφορίες από αμερικανικές και βρετανικές πηγές, έκανε λόγο για πιθανή ύπαρξη ναρκών σε τέσσερις περιοχές γύρω από το στενό. Την ίδια ώρα, παραδέχθηκε ότι οι συγκεκριμένες πληροφορίες δεν έχουν επαληθευτεί από τη Γερμανία.

Η αβεβαιότητα αυτή είναι αρκετή για να παγώσει αποφάσεις. Για τη ναυτιλία, η απουσία επιβεβαίωσης δεν ισοδυναμεί με ασφάλεια. Ισοδυναμεί με ρίσκο.

Το Ορμούζ ξανανοίγει, αλλά η κανονικότητα αργεί

Ο γενικός γραμματέας του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, Αρσένιο Ντομίνγκες, χαρακτήρισε τη συμφωνία για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ σημαντικό βήμα προς την αποκατάσταση της ασφάλειας σε μια θαλάσσια δίοδο ζωτικής σημασίας για ναυτικούς και πλοία.

Η προειδοποίησή του όμως ήταν εξίσου σαφής: η εφαρμογή της συμφωνίας θα χρειαστεί χρόνο, μέχρι να υπάρξουν όλες οι απαραίτητες εγγυήσεις.

Το Στενό του Ορμούζ δεν επιστρέφει στην κανονικότητα με μια υπογραφή. Επιστρέφει μόνο όταν οι ναυτιλιακές εταιρείες, οι ασφαλιστές και οι κυβερνήσεις πειστούν ότι τα πλοία μπορούν να περάσουν χωρίς να μετατραπούν σε στόχους ενός αόρατου πολέμου κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Μέχρι τότε, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την παγκόσμια ενέργεια δεν είναι αυτό που φαίνεται. Είναι αυτό που μπορεί να βρίσκεται κρυμμένο στον βυθό.


Διαβάστε επίσης: Το Ιράν απειλεί να τοποθετήσει νάρκες θαλάσσης σε «ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο»

Don't Miss