Η πλήρης εφαρμογή του θεωρείται κομβική για χώρες πρώτης υποδοχής όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Κύπρος.
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στη μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης τίθεται σε εφαρμογή από τις 12 Ιουνίου, καθώς ξεκινά η υλοποίηση του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα ενιαίο και αυστηρότερο πλαίσιο διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.
Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, που εγκρίθηκε το 2024 και προετοιμαζόταν τα τελευταία δύο χρόνια, εισάγει κοινές διαδικασίες για την καταγραφή, την εξέταση αιτημάτων ασύλου, τις επιστροφές και την κατανομή ευθυνών μεταξύ των κρατών-μελών. Η πλήρης εφαρμογή του θεωρείται κομβική για χώρες πρώτης υποδοχής όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Κύπρος.
Υποχρεωτικός προέλεγχος στα σύνορα
Μία από τις βασικότερες αλλαγές είναι η καθιέρωση υποχρεωτικής διαδικασίας προελέγχου (screening) για όλους όσοι εισέρχονται παράτυπα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατά τον προέλεγχο θα πραγματοποιείται ταυτοποίηση, λήψη βιομετρικών στοιχείων, έλεγχος ασφαλείας και αξιολόγηση της διαδικασίας που θα ακολουθήσει κάθε περίπτωση.
Παράλληλα, επεκτείνεται η χρήση του συστήματος Eurodac, το οποίο θα περιλαμβάνει περισσότερα βιομετρικά δεδομένα και θα επιτρέπει ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών-μελών.
Ταχύτερες διαδικασίες ασύλου και επιστροφών
Το Σύμφωνο προβλέπει νέες συνοριακές διαδικασίες fast-track για συγκεκριμένες κατηγορίες αιτούντων άσυλο, με στόχο να μειωθούν σημαντικά οι χρόνοι εξέτασης των αιτήσεων. Όσοι προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης διεθνούς προστασίας θα εξετάζονται με επιταχυνόμενες διαδικασίες στα σύνορα.
Παράλληλα, ενισχύεται το ευρωπαϊκό πλαίσιο επιστροφών για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία, με κοινές διαδικασίες και μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών.
Νέο σύστημα αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών
Ένα ακόμη βασικό στοιχείο του Συμφώνου είναι ο νέος μηχανισμός υποχρεωτικής αλληλεγγύης. Τα κράτη-μέλη θα καλούνται να συμβάλλουν είτε μέσω μετεγκαταστάσεων αιτούντων άσυλο είτε μέσω οικονομικής και επιχειρησιακής υποστήριξης προς τις χώρες που δέχονται τις μεγαλύτερες πιέσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι το νέο μοντέλο επιχειρεί να διορθώσει αδυναμίες του προηγούμενου συστήματος, το οποίο επιβάρυνε δυσανάλογα τα κράτη πρώτης εισόδου.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η εφαρμογή του Συμφώνου συνεπάγεται σημαντικές αλλαγές στις διαδικασίες υποδοχής, καταγραφής και εξέτασης αιτημάτων ασύλου. Ήδη το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου έχει προχωρήσει στις απαραίτητες νομοθετικές πρωτοβουλίες για την προσαρμογή του εθνικού πλαισίου στις νέες ευρωπαϊκές απαιτήσεις.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι το νέο πλαίσιο θα συμβάλει στην καλύτερη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, στην επιτάχυνση των διαδικασιών και στην ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια περίοδο κατά την οποία οι μεταναστευτικές πιέσεις παραμένουν υψηλές σε αρκετές περιοχές της Μεσογείου.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ