Από το πετρέλαιο στο ράφι: Πώς η κρίση στη Μέση Ανατολή ακριβαίνει τα τρόφιμα – Κρέας, δημητριακά και φυτικά έλαια τραβούν την ανηφόρα
Ένα νέο κύμα παγκόσμιας ακρίβειας στα τρόφιμα φαίνεται να διαμορφώνεται, καθώς οι διεθνείς τιμές βασικών αγροτικών προϊόντων εκτινάσσονται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών ετών, επαναφέροντας τον φόβο για νέα πίεση στα νοικοκυριά και νέα αναζωπύρωση του πληθωρισμού.
Η τελευταία έκθεση του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (Food and Agriculture Organization FAO), καταγράφει σαφή επιδείνωση της κατάστασης, με τον παγκόσμιο δείκτη τιμών τροφίμων να αυξάνεται κατά 1,6% μόνο τον Απρίλιο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, ενώ σε ετήσια βάση η αύξηση φτάνει ήδη το 2,5%.
Πίσω από τη νέα εκρηκτική άνοδο βρίσκεται κυρίως ο πόλεμος στο Ιράν και η βαθιά αναστάτωση που προκαλεί στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται τεράστιο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής και εμπορικής κίνησης, έχει δημιουργήσει ασφυκτικές πιέσεις στο κόστος μεταφορών, στα καύσιμα και στα λιπάσματα, επηρεάζοντας άμεσα την παγκόσμια αγροτική παραγωγή.
Και αυτό είναι το σημείο που ανησυχεί περισσότερο τις αγορές.
Γιατί η νέα άνοδος δεν αφορά μόνο προσωρινές διακυμάνσεις σε χρηματιστηριακά εμπορεύματα. Αφορά τις ίδιες τις συνθήκες παραγωγής τροφίμων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το ντίζελ, τα λιπάσματα και το ενεργειακό κόστος αποτελούν πλέον τον καθοριστικό παράγοντα πίσω από τη νέα πίεση στις τιμές, με τους αγρότες σε πολλές χώρες να προειδοποιούν ήδη ότι μειώνουν καλλιέργειες υψηλού κόστους ή προετοιμάζονται για μικρότερες σοδειές το 2026.
Ο πόλεμος στο Ιράν χτυπά την παγκόσμια αλυσίδα τροφίμων
Η πολεμική κρίση στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται σταδιακά σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αναταραχής για την παγκόσμια οικονομία και ιδιαίτερα για τον αγροδιατροφικό τομέα.
Ο αποκλεισμός της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ έχει προκαλέσει σοβαρές δυσκολίες στις μεταφορές προϊόντων και πρώτων υλών που θεωρούνται κρίσιμες για τη γεωργία, όπως καύσιμα, χημικά και λιπάσματα. Το αποτέλεσμα είναι μια αλυσιδωτή αύξηση του κόστους παραγωγής σχεδόν σε ολόκληρη την αγροτική οικονομία.
Ταυτόχρονα, η εκτίναξη των διεθνών τιμών πετρελαίου ενισχύει τη ζήτηση για βιοκαύσιμα, προκαλώντας νέο άλμα στις τιμές φυτικών ελαίων. Ο σχετικός δείκτης των Ηνωμένων Εθνών αυξήθηκε κατά 5,9% μέσα σε έναν μήνα, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2022.
Η εικόνα αυτή δημιουργεί ήδη φόβους ότι η ενεργειακή κρίση περνά πλέον άμεσα στο διατροφικό κόστος.
Οι διεθνείς αγορές ανησυχούν ότι η κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί σε έναν νέο «τροφικό πληθωρισμό», ανάλογο με εκείνον που ακολούθησε την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι η πίεση δεν φαίνεται προσωρινή.
Οι γεωργοί σε πολλές περιοχές του κόσμου δηλώνουν ότι δυσκολεύονται πλέον να αντέξουν το αυξημένο κόστος καλλιεργειών που απαιτούν μεγάλες ποσότητες λιπασμάτων και καυσίμων, με αποτέλεσμα να εξετάζουν περιορισμό παραγωγής.
Ήδη μεγάλες εξαγωγικές χώρες όπως η Γαλλία και η Ρουμανία έχουν προειδοποιήσει για πιθανή μείωση παραγωγής τους επόμενους μήνες.
Κρέας και δημητριακά οδηγούν την άνοδο – Ο φόβος νέου πληθωρισμού στα ράφια
Η ανοδική πίεση καταγράφεται πλέον σε σχεδόν όλες τις βασικές κατηγορίες τροφίμων.
Ο δείκτης για το κρέας αυξήθηκε κατά 1,2%, φτάνοντας σε ιστορικό υψηλό, ενώ οι τιμές των δημητριακών ενισχύθηκαν κατά 0,8%, κυρίως λόγω φόβων για μειωμένες σοδειές σιταριού και αυξημένου κόστους παραγωγής.
Οι ανησυχίες για το κλίμα, η ενεργειακή αβεβαιότητα και η άνοδος των αγροτικών εισροών συνδυάζονται πλέον σε ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο μείγμα για τη διεθνή αγορά τροφίμων.
Παρότι ο δείκτης του ΟΗΕ παρακολουθεί κυρίως τιμές εμπορευμάτων και όχι άμεσα τις λιανικές τιμές στα ράφια, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι ιστορικά τέτοιες αυξήσεις περνούν αργά ή γρήγορα στους καταναλωτές.
Αυτό σημαίνει ότι το νέο κύμα ακρίβειας μπορεί να εμφανιστεί με καθυστέρηση τους επόμενους μήνες στις τιμές βασικών προϊόντων διατροφής.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία την κατάσταση, καθώς ο πληθωρισμός τροφίμων θεωρείται από τους πιο πολιτικά και κοινωνικά ευαίσθητους δείκτες της οικονομίας.
Η μόνη κατηγορία που εμφάνισε αποκλιμάκωση ήταν η ζάχαρη, με πτώση 4,7% μετά το απότομο ράλι του Μαρτίου. Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν ήταν αρκετή για να αλλάξει τη συνολική εικόνα πίεσης στις αγορές τροφίμων.
Και όσο ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζεται και η ενεργειακή αβεβαιότητα παραμένει, οι φόβοι για νέα παγκόσμια έκρηξη τιμών στην τροφή δύσκολα θα υποχωρήσουν.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ