Οι ΗΠΑ κλιμακώνουν την οικονομική πίεση προς το Ιράν, απειλώντας με κυρώσεις κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και χρηματοπιστωτικούς φορείς που συνεχίζουν να διευκολύνουν τις εμπορικές συναλλαγές με την Τεχεράνη.
Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να περιορίσει τις βασικές εμπορικές και ενεργειακές «γραμμές ζωής» του Ιράν, με στόχο να αποκόψει τη χώρα από την παγκόσμια οικονομία.
Ωστόσο, η εφαρμογή των νέων απειλών αναμένεται να δοκιμάσει τις σχέσεις των ΗΠΑ με χώρες που διατηρούν σημαντικούς οικονομικούς δεσμούς με την Τεχεράνη.
Κίνα: Ο σημαντικότερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου
Η Κίνα αποτελεί τον σημαντικότερο οικονομικό εταίρο του Ιράν και τον βασικό προορισμό του ιρανικού πετρελαίου.
Σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις, απορροφά περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου της Τεχεράνης.
Μεγάλο μέρος του ιρανικού αργού καταλήγει σε ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια, ενώ οι συναλλαγές πραγματοποιούνται συχνά μέσω ενδιάμεσων εταιρειών και μηχανισμών εκτός του δολαρίου, περιορίζοντας την έκθεση στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Το Πεκίνο έχει επανειλημμένα απορρίψει τις αμερικανικές μονομερείς κυρώσεις κατά του Ιράν.
Παράλληλα, όμως, η κινεζική κυβέρνηση έχει ισχυρό κίνητρο να αποφύγει μια μετωπική σύγκρουση με την Ουάσινγκτον, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την πρόσβαση των κινεζικών τραπεζών στο δολάριο και στην αμερικανική αγορά.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Κρίσιμος εμπορικός κόμβος
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν εδώ και χρόνια έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς και χρηματοπιστωτικούς κόμβους για το Ιράν.
Το διμερές εμπόριο ανήλθε σε περίπου 28 δισ. δολάρια το 2024, με τα Εμιράτα να αποτελούν τη μεγαλύτερη πηγή εισαγωγών για το Ιράν.
Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος του Ντουμπάι, μέσω του οποίου πραγματοποιείται σημαντικό μέρος των διαμετακομιστικών και χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων που συνδέουν την ιρανική οικονομία με τις διεθνείς αγορές.
Η κατάσταση, ωστόσο, έχει περιπλακεί από την ένταση στην περιοχή και τις πρόσφατες επιθέσεις που έχουν επηρεάσει τις σχέσεις των δύο χωρών, αυξάνοντας την πίεση προς τα ΗΑΕ να περιορίσουν τις συναλλαγές με την Τεχεράνη.
Τουρκία: Ενέργεια και εμπόριο στο επίκεντρο
Η Τουρκία διατηρεί επίσης σημαντικούς οικονομικούς δεσμούς με το Ιράν, ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα.
Το διμερές εμπόριο έφτασε τα 5,7 δισ. δολάρια το 2024, με την Άγκυρα να εξάγει κυρίως μηχανήματα, ανταλλακτικά, χημικά και αγροτικά προϊόντα και να εισάγει ενεργειακά προϊόντα από το Ιράν.
Η Τουρκία έχει επιχειρήσει να διαφοροποιήσει τις ενεργειακές της πηγές, αυξάνοντας τις εισαγωγές φυσικού αερίου από άλλους προμηθευτές, μεταξύ των οποίων το Αζερμπαϊτζάν και η Ρωσία.
Παρ’ όλα αυτά, δεν έχει μέχρι στιγμής δείξει διάθεση για πλήρη διακοπή των ενεργειακών και εμπορικών σχέσεων με την Τεχεράνη.
Ιράκ: Εξάρτηση από το ιρανικό φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια
Το Ιράκ βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση, καθώς εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το Ιράν για την ενεργειακή του τροφοδοσία.
Η Βαγδάτη εισάγει ιρανικό φυσικό αέριο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας από το Ιράν είχαν αντιστοιχήσει σε περισσότερο από 30% της ιρακινής παραγωγής ηλεκτρισμού το 2023.
Παράλληλα, το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών ξεπέρασε τα 10 δισ. δολάρια το 2025. Η επιβολή νέων αμερικανικών κυρώσεων θα μπορούσε να δυσκολέψει τις πληρωμές του Ιράκ προς την Τεχεράνη και να δημιουργήσει επιπλέον προβλήματα στην ενεργειακή επάρκεια της χώρας.
Ινδία: Νέο μέτωπο για την Ουάσινγκτον
Η Ινδία αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό εμπορικό εταίρο του Ιράν, αν και οι διμερείς συναλλαγές έχουν μειωθεί τα τελευταία χρόνια.
Το διμερές εμπόριο ανήλθε σε περίπου 1,6 δισ. δολάρια το οικονομικό έτος που ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του 2026. Η Ινδία εξάγει προς το Ιράν προϊόντα όπως ρύζι, τσάι, ζάχαρη και φαρμακευτικά σκευάσματα, ενώ εισάγει κυρίως αγροτικά προϊόντα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επανέναρξη των εισαγωγών ιρανικού αργού από την Ινδία, μετά από πολυετή διακοπή.
Εάν η Ουάσινγκτον προχωρήσει σε κυρώσεις κατά εταιρειών που αγοράζουν ιρανική ενέργεια, τα ινδικά διυλιστήρια θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπα με σημαντικές πιέσεις.
Ποιες χώρες βρίσκονται στο μεγαλύτερο ρίσκο
Η προσπάθεια των ΗΠΑ να περιορίσουν τις εμπορικές «γραμμές ζωής» του Ιράν δημιουργεί διαφορετικού βαθμού κινδύνους για τους βασικούς εταίρους της Τεχεράνης.
Η Κίνα βρίσκεται στο επίκεντρο λόγω του τεράστιου όγκου ιρανικού πετρελαίου που απορροφά.
Τα ΗΑΕ αποτελούν κρίσιμο χρηματοπιστωτικό και εμπορικό κόμβο, ενώ η Τουρκία και το Ιράκ έχουν σημαντική ενεργειακή εξάρτηση από το Ιράν.
Η Ινδία, τέλος, κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με νέες πιέσεις εάν συνεχιστούν οι αγορές ιρανικού πετρελαίου.
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι αν η Ουάσινγκτον θα μετατρέψει τις απειλές σε πλήρη εφαρμογή κυρώσεων.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ανοίξει νέο μέτωπο όχι μόνο απέναντι στην Τεχεράνη, αλλά και απέναντι σε ορισμένους από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της.
Διαβάστε επίσης:
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ