Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής ένδειξη τουρκικής επιχειρησιακής κίνησης. Η ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο οι μονομερείς χαράξεις να συνοδευτούν αργότερα από παρουσία πλοίων.
Σε αυξημένη διπλωματική και επιχειρησιακή ετοιμότητα βρίσκεται η Αθήνα μετά τις διαδοχικές κινήσεις της Άγκυρας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.
Η Τουρκία ανακήρυξε με προεδρικές αποφάσεις της 15ης Αυγούστου δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα», τα οποία εκτείνονται πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα. Το ένα βρίσκεται στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, ενώ το δεύτερο καλύπτει περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου προς το Καστελλόριζο.
Λίγες ημέρες αργότερα, η Άγκυρα αντέδρασε και στο νέο ελληνικό Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, επαναφέροντας τον ισχυρισμό περί γεωγραφικών σχηματισμών των οποίων η κυριαρχία «δεν παραχωρήθηκε στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών».
Η Αθήνα αντιμετωπίζει τις κινήσεις αυτές ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας αποτύπωσης των τουρκικών διεκδικήσεων σε επίσημους χάρτες και κανονιστικά κείμενα.
Τι έχει συμβεί πραγματικά
Μέχρι στιγμής, η Τουρκία έχει δημοσιεύσει τις συντεταγμένες των δύο θαλάσσιων πάρκων, χωρίς όμως να παρουσιάσει συγκεκριμένους περιορισμούς, κανόνες εφαρμογής ή σχέδιο επιτήρησής τους.
Δεν έχει καταγραφεί ανάπτυξη τουρκικών πλοίων στις επίμαχες περιοχές με αποστολή την επιβολή των αποφάσεων, ούτε έχει ανακοινωθεί η επέκταση των πάρκων σε άλλες περιοχές του Αιγαίου.
Αυτό σημαίνει ότι, στην παρούσα φάση, πρόκειται κυρίως για μονομερή χαρτογραφική και πολιτική ενέργεια. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι οι τουρκικές αποφάσεις δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα ούτε δημιουργούν τετελεσμένα.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του ΥΠΕΞ, οι επίμαχες χαράξεις είναι παράνομες στον βαθμό που καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα και περιοχές ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Ποιο είναι το «δύσκολο σενάριο»
Η ανησυχία της Αθήνας αφορά το ενδεχόμενο η Άγκυρα να επιχειρήσει σε δεύτερο χρόνο να μεταφέρει τις διεκδικήσεις από τους χάρτες στη θάλασσα.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να περιλαμβάνει την αποστολή πλοίων για επιτήρηση των περιοχών που η Τουρκία ενέταξε στα «εθνικά θαλάσσια πάρκα» ή την παρεμπόδιση δραστηριοτήτων τις οποίες θα επιχειρήσει να παρουσιάσει ως παραβίαση των νέων τουρκικών κανονισμών.
Πρέπει, ωστόσο, να υπογραμμιστεί ότι αυτό αποτελεί ελληνική εκτίμηση κινδύνου και όχι επιβεβαιωμένο τουρκικό σχέδιο. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει σχετική επίσημη ανακοίνωση από την Άγκυρα ούτε τουρκική παρουσία επί του πεδίου που να συνδέεται με την εφαρμογή των πάρκων.
Το κρίσιμο τεστ του ηλεκτρικού καλωδίου
Πιο άμεσο πεδίο δοκιμής θεωρείται η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, το έργο Great Sea Interconnector.
Για την τοποθέτηση του υποθαλάσσιου καλωδίου χρειάζεται να πραγματοποιηθούν έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές όπου έχει καταγραφεί τουρκική αντίδραση και στο παρελθόν. Η παρουσία ερευνητικών πλοίων θα δείξει εάν η Άγκυρα σκοπεύει να περιοριστεί σε διπλωματικές ενστάσεις ή να κινηθεί επιχειρησιακά.
Το έργο έχει αποκτήσει νέα δυναμική μετά την είσοδο της γαλλικής Meridiam στο επενδυτικό σχήμα ως πλειοψηφικού μετόχου. Ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στρατηγικός μέτοχος και τεχνικός υπεύθυνος του έργου.
Το σκέλος Κρήτης–Κύπρου έχει μήκος 898 χιλιόμετρα και έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση 657 εκατ. ευρώ από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό Connecting Europe Facility. Πρόκειται, επομένως, για ευρωπαϊκό έργο στο οποίο εμπλέκονται πλέον άμεσα ελληνικά, κυπριακά και γαλλικά συμφέροντα. ΑΔΜΗΕ
Το κενό ανάμεσα στα δύο πάρκα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η γεωγραφική επιλογή της Άγκυρας. Τα δύο πάρκα βρίσκονται στα άκρα του ελληνικού θαλάσσιου χώρου: το ένα στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και το άλλο προς το Καστελλόριζο.
Ανάμεσά τους παραμένει μια μεγάλη περιοχή εκτός των σημερινών τουρκικών αποφάσεων. Στην Αθήνα εξετάζεται εάν αυτό σημαίνει ότι ο σχεδιασμός ολοκληρώθηκε ή εάν μπορεί να ακολουθήσει νέα τουρκική κίνηση σε περιοχές γύρω από άλλα ελληνικά νησιωτικά συμπλέγματα.
Και σε αυτή την περίπτωση, πάντως, δεν υπάρχει επίσημη τουρκική ανακοίνωση που να προαναγγέλλει νέα θαλάσσια πάρκα. Συνεπώς, πρόκειται για σενάριο που παρακολουθείται και όχι για επιβεβαιωμένη εξέλιξη.
Διπλωματικές κινήσεις χωρίς επιλογή κλιμάκωσης
Σύμφωνα με το Πρώτο Θέμα, η Αθήνα προετοιμάζει διάβημα προς την Τουρκία και κινήσεις σε ΟΗΕ και Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να καταγραφούν θεσμικά οι ελληνικές θέσεις.
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να αποτρέψει τη δημιουργία τετελεσμένων χωρίς να οδηγήσει, στην παρούσα φάση, τις σχέσεις με την Τουρκία σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Το επόμενο διάστημα, επομένως, το κρίσιμο στοιχείο δεν θα είναι κάποια νέα δήλωση, αλλά το εάν η Άγκυρα θα επιχειρήσει να μετατρέψει τις χαράξεις της σε πραγματική παρουσία και έλεγχο στη θάλασσα.
Διαβάστε επίσης:
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ