Η αποκάλυψη New York Times ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, προτίθεται να ενημερώσει τον πρόεδρο της Τουρκίας Ερντογάν, για την πρόθεσή του να επανεντάξει την Άγκυρα στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών Lockheed Martin F-35 Lightning II, συνιστά μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αν και προς το παρόν δεν υπάρχει οριστική απόφαση και παραμένουν σημαντικά νομικά και πολιτικά εμπόδια στις Ηνωμένες Πολιτείες, η ίδια η πρόθεση της αμερικανικής κυβέρνησης να αναζητήσει λύση υπέρ της Τουρκίας αποτελεί εξέλιξη με ιδιαίτερα αρνητικές προεκτάσεις για την ελληνική εξωτερική πολιτική και την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.
Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια είχε επενδύσει σημαντικό διπλωματικό κεφάλαιο στην ενίσχυση των στρατηγικών της σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, προβάλλοντας τον ρόλο της ως αξιόπιστου συμμάχου του ΝΑΤΟ και ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, η αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, λόγω της αγοράς των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, θεωρήθηκε σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα για την Αθήνα, καθώς περιόριζε τις δυνατότητες της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας να αποκτήσει αεροσκάφη πέμπτης γενιάς.
Η πιθανή ανατροπή αυτής της πολιτικής θα μπορούσε να μεταβάλει εκ νέου τις στρατιωτικές ισορροπίες στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Τουρκία θα αποκτούσε πρόσβαση σε μία από τις πλέον προηγμένες αεροπορικές πλατφόρμες παγκοσμίως, γεγονός που θα ενίσχυε σημαντικά τις επιχειρησιακές της δυνατότητες και θα δημιουργούσε νέα δεδομένα στον σχεδιασμό της ελληνικής αποτρεπτικής στρατηγικής.
Παράλληλα, η εξέλιξη αυτή εκπέμπει και ένα ευρύτερο πολιτικό μήνυμα. Εφόσον η Ουάσιγκτον αποφασίσει να αποκαταστήσει πλήρως τη συνεργασία της με την Άγκυρα, παρά την παραμονή σημαντικών ζητημάτων που είχαν οδηγήσει στις κυρώσεις του 2019, θα σηματοδοτήσει ότι η γεωστρατηγική σημασία της Τουρκίας υπερισχύει των προηγούμενων ενστάσεων σχετικά με την προμήθεια των S-400.
Αυτό αναδεικνύει για ακόμη μία φορά ότι οι αμερικανικές αποφάσεις καθορίζονται πρωτίστως από τα ευρύτερα στρατηγικά τους συμφέροντα και όχι αποκλειστικά από τις θέσεις των συμμάχων τους στην περιοχή.
Βεβαίως, πρέπει να επισημανθεί ότι μέχρι στιγμής πρόκειται για πληροφορίες που βασίζονται σε δημοσίευμα των New York Times και όχι για επίσημη κυβερνητική ανακοίνωση.
Επιπλέον, η υλοποίηση μιας τέτοιας απόφασης εξακολουθεί να εξαρτάται από τη στάση του αμερικανικού Κογκρέσου, καθώς ισχύει νομοθεσία που συνδέει την πώληση των F-35 με την απομάκρυνση ή την πλήρη απενεργοποίηση των ρωσικών S-400 από την Τουρκία.
Ωστόσο, ακόμη και σε αυτό το στάδιο, η διαφαινόμενη μεταστροφή της αμερικανικής πολιτικής προκαλεί εύλογο προβληματισμό στην Αθήνα.
Η ελληνική διπλωματία καλείται να αξιολογήσει τα νέα δεδομένα και να ενισχύσει τις πρωτοβουλίες της τόσο στις διμερείς σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να διασφαλιστεί ότι οποιαδήποτε αλλαγή στην αμερικανική πολιτική δεν θα οδηγήσει σε αποσταθεροποίηση της ισορροπίας ασφαλείας στην περιοχή.
Σε κάθε περίπτωση, εάν η Τουρκία επιστρέψει τελικά στο πρόγραμμα των F-35, η εξέλιξη αυτή θα αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η ελληνική εξωτερική πολιτική τα επόμενα χρόνια, καθώς θα απαιτήσει αναπροσαρμογή του αμυντικού σχεδιασμού, εντατικοποίηση της διπλωματικής δραστηριότητας και περαιτέρω ενίσχυση των στρατηγικών συμμαχιών της χώρας.
Τι αναφέρει το δημοσίευμα
Η σχετική αποκάλυψη από τους New York Times, δημοσιεύθηκε λίγη ώρα πριν από την αναχώρηση του προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump, για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Η αμερικανική εφημερίδα, επικαλούμενη τέσσερις ανώτερους αξιωματούχους της αμερικανικής κυβέρνησης, αναφέρει ότι τις τελευταίες εβδομάδες πραγματοποιήθηκαν εντατικές διαβουλεύσεις μεταξύ στελεχών της εθνικής ασφάλειας, με στόχο να βρεθεί τρόπος υπέρβασης των νομικών και πολιτικών εμποδίων που εξακολουθούν να ισχύουν για την Τουρκία.
Παρότι δεν υπάρχει ακόμη οριστική απόφαση ούτε σαφές χρονοδιάγραμμα, οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα σηματοδοτήσει την πρόθεσή του να διευκολύνει την παράδοση των F-35 στην Άγκυρα.
Οι New York Times επισημαίνουν ότι η προσπάθεια αυτή ενδέχεται να συναντήσει ισχυρές αντιδράσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο, καθώς από το 2020 ισχύει νομοθεσία που απαγορεύει την πώληση των F-35 στην Τουρκία, εκτός εάν διαπιστωθεί ότι η χώρα δεν διαθέτει πλέον τα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα S-400.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι η μεταβίβαση των S-400 σε τρίτη χώρα ή η πλήρης απενεργοποίησή τους μέσω της αφαίρεσης κρίσιμων εξαρτημάτων.
Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, καθώς η Ουάσιγκτον εκτίμησε ότι η συνύπαρξη των αμερικανικών μαχητικών με τους ρωσικούς S-400 θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο ευαίσθητα τεχνολογικά δεδομένα των αεροσκαφών.
Παρά ταύτα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Ντόναλντ Τραμπ ουδέποτε συμφώνησε πλήρως με την απόφαση αυτή και, μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, φέρεται να έχει δώσει εντολή στους συνεργάτες του να αναζητήσουν τρόπο για την αποκατάσταση της αμυντικής συνεργασίας με την Τουρκία.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ