Η κρίση της στέγης βαθαίνει: Το 72% των αστέγων έχασε το σπίτι του λόγω οικονομικών προβλημάτων – Ποιοι μένουν περισσότερο εκτεθειμένοι
Η αστεγία στην Αθήνα δεν αποτελεί πλέον μια παροδική κοινωνική συνέπεια της οικονομικής κρίσης, αλλά εξελίσσεται σε μια βαθιά παγιωμένη πραγματικότητα με έντονα χαρακτηριστικά χρονιότητας. Τα αποτελέσματα της νέας έρευνας που πραγματοποίησε ο Δήμος Αθηναίων, σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου, αποτυπώνουν με σαφήνεια ότι χιλιάδες άνθρωποι παραμένουν εγκλωβισμένοι σε συνθήκες ακραίας στεγαστικής επισφάλειας, χωρίς ουσιαστική προοπτική άμεσης επανένταξης.
Η καταγραφή πραγματοποιήθηκε με τη συμβολή 150 εθελοντών του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και πολιτών, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου ευρωπαϊκού προγράμματος αποτύπωσης της αστεγίας. Στόχος ήταν όχι μόνο η απογραφή των ανθρώπων που βρίσκονται χωρίς ασφαλή κατοικία, αλλά και η εξαγωγή αξιόπιστων στοιχείων που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για πιο αποτελεσματικές κοινωνικές πολιτικές.
Η αστεγία αποκτά μόνιμα χαρακτηριστικά στην πρωτεύουσα
Τα ευρήματα της έρευνας αποκαλύπτουν ότι η έλλειψη στέγης δεν είναι πλέον μια προσωρινή κατάσταση για μεγάλο μέρος των ανθρώπων που πλήττονται. Περισσότεροι από τους μισούς καταγεγραμμένους αστέγους παραμένουν χωρίς αυτόνομη κατοικία για περισσότερο από δύο χρόνια, ενώ σχεδόν ένας στους τρεις ζει σε αυτή την κατάσταση για διάστημα που ξεπερνά τα πέντε χρόνια.
Συγκεκριμένα, το 31,6% των συμμετεχόντων βρίσκεται χωρίς σταθερή στέγη για περισσότερα από πέντε χρόνια, ενώ άλλο ένα 24,9% παραμένει άστεγο από δύο έως πέντε χρόνια. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν ότι η αστεγία στην Αθήνα έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά κοινωνικού εγκλωβισμού, καθώς η επιστροφή σε μια αυτόνομη ζωή γίνεται ολοένα δυσκολότερη όσο παρατείνεται η παραμονή στον δρόμο ή σε επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης.
Η απογραφή κατέγραψε συνολικά 681 άτομα. Από αυτούς, οι 384 εντοπίστηκαν να διαβιούν στον δρόμο, ενώ οι υπόλοιποι 297 καταγράφηκαν μέσω κοινωνικών υπηρεσιών και δομών υποστήριξης. Στην έρευνα δεν συμπεριλήφθηκαν όσοι διαμένουν ήδη σε διαμερίσματα υποστηριζόμενης διαβίωσης ή σε αντίστοιχες στεγαστικές δομές.
Το προφίλ των ανθρώπων που βιώνουν την αστεγία παρουσιάζει επίσης ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι άνδρες αποτελούν το 71% του πληθυσμού που καταγράφηκε, ενώ οι γυναίκες το 29%. Σχεδόν επτά στους δέκα είναι Έλληνες πολίτες, ενώ ιδιαίτερα έντονη είναι η παρουσία ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς το 62% είναι άνω των 50 ετών. Αντίθετα, οι νέοι κάτω των 30 ετών αντιστοιχούν μόλις στο 8% του συνόλου.
Παράλληλα, σχεδόν δύο στους τρεις ανθρώπους που καταγράφηκαν ζουν εντελώς μόνοι, χωρίς οικογενειακή ή συντροφική υποστήριξη, γεγονός που καθιστά ακόμη δυσκολότερη την προσπάθεια επανένταξης.
Η οικονομική πίεση παραμένει η βασική αιτία απώλειας κατοικίας
Η έρευνα αποτυπώνει με ιδιαίτερη σαφήνεια ότι πίσω από τις περισσότερες περιπτώσεις αστεγίας βρίσκεται η οικονομική αδυναμία των νοικοκυριών να διατηρήσουν τη στέγη τους.
Το 72,2% των συμμετεχόντων δηλώνει ότι οδηγήθηκε στην απώλεια της κατοικίας του εξαιτίας οικονομικών προβλημάτων, όπως η ανεργία, η μείωση εισοδημάτων, τα χρέη ή η αδυναμία κάλυψης των αυξανόμενων εξόδων διαβίωσης.
Την ίδια στιγμή, η έρευνα αναδεικνύει ότι η αστεγία σπάνια οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Το 37,9% αναφέρει προβλήματα υγείας ή εξαρτήσεων ως σημαντική αιτία, ενώ το 30,2% συνδέει την απώλεια στέγης με οικογενειακές συγκρούσεις ή διάρρηξη του οικογενειακού περιβάλλοντος.
Οι αριθμοί αυτοί επιβεβαιώνουν ότι η αστεγία αποτελεί αποτέλεσμα πολλαπλών κοινωνικών και οικονομικών πιέσεων, οι οποίες συχνά λειτουργούν ταυτόχρονα, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την έξοδο από τον φαύλο κύκλο της κοινωνικής περιθωριοποίησης.
Η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Μίνα Φούντζουλα, υπογράμμισε ότι τα στοιχεία της έρευνας αποδεικνύουν την ανάγκη άμεσου σχεδιασμού πολιτικών που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των ευάλωτων πολιτών, επισημαίνοντας ότι κανείς δεν πρέπει να παραμένει «αόρατος» μέσα στην πόλη.
Από την πλευρά της, η αντιδήμαρχος Ισότητας, Δημοτικών Ιατρείων και Παιδικής Προστασίας, Μαρία Στρατηγάκη, σημείωσε ότι η επιστημονική καταγραφή αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διαμόρφωση στοχευμένων κοινωνικών παρεμβάσεων και αποτελεσματικών πολιτικών ένταξης.
Οι δράσεις του Δήμου Αθηναίων και η ευρωπαϊκή διάσταση της έρευνας
Η συγκεκριμένη καταγραφή εντάσσεται σε πανευρωπαϊκή πρωτοβουλία στην οποία συμμετέχουν 35 μεγάλες πόλεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πληθυσμό άνω των 200.000 κατοίκων. Το πρόγραμμα συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο του Λέβεν και εφαρμόζει κοινή μεθοδολογία, ώστε να δημιουργηθεί ένα αξιόπιστο σύστημα παρακολούθησης της αστεγίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στην Ελλάδα, την επιστημονική ευθύνη της έρευνας είχε ο καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου Κώστας Δημουλά, ενώ τα αναλυτικά αποτελέσματα πρόκειται να παρουσιαστούν σε ειδική εκδήλωση με θέμα τα νέα δεδομένα για την αστεγία στην Αθήνα.
Παράλληλα, ο Δήμος Αθηναίων συνεχίζει να αναπτύσσει ένα πλέγμα κοινωνικών υπηρεσιών για την υποστήριξη των ανθρώπων που βρίσκονται χωρίς ασφαλή κατοικία.
Η διεπιστημονική ομάδα Street Work του ΚΥΑΔΑ εξυπηρετεί σήμερα περίπου 1.400 άτομα, προσεγγίζοντας καθημερινά όσους διαμένουν στον δρόμο ή σε εξαιρετικά επισφαλείς συνθήκες. Λιγότεροι από τους μισούς ανήκουν στην κατηγορία των ανθρώπων που κοιμούνται κυριολεκτικά στον δρόμο, ενώ οι υπόλοιποι διαμένουν προσωρινά σε ακατάλληλα σπίτια ή φιλοξενούνται από συγγενείς και φίλους.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και το Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων στην πλατεία Βάθη. Περισσότερα από 150 άτομα επισκέπτονται καθημερινά το Ανοικτό Κέντρο Ημέρας για βασικές υπηρεσίες, όπως γεύμα, προσωπική υγιεινή και ψυχοκοινωνική υποστήριξη, ενώ περίπου 200 άτομα φιλοξενούνται στις στεγαστικές δομές του Κέντρου, ακολουθώντας εξατομικευμένα σχέδια κοινωνικής επανένταξης.
Παράλληλα, μέσω του προγράμματος «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους», το οποίο υλοποιείται με χρηματοδότηση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, εγκρίθηκε νέος κύκλος στήριξης για 46 νοικοκυριά στον Δήμο Αθηναίων. Συνολικά 58 ωφελούμενοι, μεταξύ των οποίων και 12 ανήλικοι, έχουν ήδη αποκτήσει ή βρίσκονται στη διαδικασία εξασφάλισης μόνιμης κατοικίας και αναζήτησης εργασίας, σε μια προσπάθεια να σπάσει ο κύκλος της αστεγίας και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια σταθερή και αυτόνομη καθημερινότητα.
Διαβάστε επίσης: Στέγη, άστεγοι και συγκοινωνίες στην ατζέντα της πρώτης συνάντησης της Δημάρχου Μόντρεαλ με τη νέα Πρωθυπουργό
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ