Πολιτικός κατακερματισμός στην Κύπρο: Οι βουλευτικές εκλογές σηματοδοτούν μια βαθιά πολιτική αναδιάταξη – Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις
Λίγες ημέρες πριν από τις βουλευτικές εκλογές της 24ης Μαΐου στην Κύπρο, το πολιτικό σύστημα του νησιού μοιάζει να εισέρχεται σε μια από τις πιο κρίσιμες και απρόβλεπτες φάσεις της σύγχρονης ιστορίας του.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις καταγράφουν μια πρωτοφανή αποδυνάμωση των κομμάτων που κυριάρχησαν πολιτικά επί δεκαετίες, ενώ νέοι σχηματισμοί, με εντελώς διαφορετικά πολιτικά χαρακτηριστικά, διεκδικούν πλέον ρόλο πρωταγωνιστή στη νέα Βουλή.
Ο Δημοκρατικός Συναγερμός, το ΑΚΕΛ, το Δημοκρατικό Κόμμα και η ΕΔΕΚ εμφανίζονται αθροιστικά κάτω από το 45%, στοιχείο που αποτυπώνει τη βαθιά φθορά του παραδοσιακού κομματικού μοντέλου στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Η εικόνα αυτή δεν θεωρείται συγκυριακή, αλλά αποτέλεσμα μιας μακράς περιόδου κοινωνικής δυσαρέσκειας, πολιτικής κόπωσης και συσσωρευμένης δυσπιστίας απέναντι στο πολιτικό προσωπικό του νησιού.
Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Γιάννος Κατσουρίδης, περιγράφει ένα πολιτικό περιβάλλον που αλλάζει ριζικά, με τους πολίτες να απομακρύνονται σταδιακά από τα κόμματα εξουσίας και να αναζητούν εναλλακτικές πολιτικές εκφράσεις.
Όπως εξηγεί, η φθορά των παραδοσιακών κομμάτων δεν προέκυψε ξαφνικά. Η δυσαρέσκεια απέναντι σε κυβερνητικές πρακτικές, φαινόμενα διαφθοράς και αίσθημα ατιμωρησίας άρχισε να συσσωρεύεται εδώ και χρόνια, με την πρώτη σοβαρή προειδοποίηση προς το πολιτικό σύστημα να καταγράφεται ήδη από τις εκλογές του 2021.
Τα νέα κόμματα χτίζουν πάνω στη φθορά του παλιού πολιτικού συστήματος
Η διαφορά των φετινών εκλογών είναι ότι η ψήφος διαμαρτυρίας δεν κατευθύνεται προς μία μόνο πολιτική δύναμη. Αντίθετα, διαχέεται σε διαφορετικούς σχηματισμούς που εκφράζουν διαφορετικές κοινωνικές και πολιτικές τάσεις.
Το «Άλμα» του πρώην Γενικού Ελεγκτή Οδυσσέα Μιχαηλίδη επιχειρεί να εκφράσει τη γενικευμένη απαίτηση για διαφάνεια και σύγκρουση με τη διαφθορά. Τα συνεχόμενα σκάνδαλα των τελευταίων ετών έχουν ενισχύσει ένα έντονα αντικαθεστωτικό ρεύμα, κυρίως στον χώρο της Κεντροδεξιάς, από όπου φαίνεται να αντλεί σημαντική δυναμική.
Την ίδια στιγμή, ο Φειδίας Παναγιώτου εμφανίζεται να εκφράζει μια τελείως διαφορετική πολιτική λογική. Με αντισυμβατικό λόγο και έντονη παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επιχειρεί να κινητοποιήσει πολίτες που μέχρι σήμερα βρίσκονταν εκτός πολιτικής διαδικασίας, κυρίως νεότερες ηλικίες και ψηφοφόρους που απορρίπτουν συνολικά το παραδοσιακό κομματικό σύστημα.
Παράλληλα, το ΕΛΑΜ συνεχίζει να ενισχύει τη θέση του, αξιοποιώντας τη σκληρή ρητορική γύρω από το μεταναστευτικό αλλά και τη δυσαρέσκεια μέρους της παραδοσιακής δεξιάς βάσης απέναντι στη μετατόπιση του Δημοκρατικού Συναγερμού προς πιο κεντρώες πολιτικές επιλογές.
Σε διαφορετικό πολιτικό ακροατήριο απευθύνεται και το Volt Κύπρου, το οποίο διεκδικεί είσοδο στη Βουλή προσεγγίζοντας κυρίως μορφωμένα μεσαία στρώματα, φιλελεύθερους ψηφοφόρους και πολίτες με πιο θετική στάση απέναντι στην ευρωπαϊκή προοπτική και στην επίλυση του Κυπριακού.
Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των σχηματισμών είναι ότι αναπτύσσονται πολιτικά πάνω στην πεποίθηση μεγάλου μέρους της κοινωνίας πως το παραδοσιακό κομματικό μοντέλο έχει πλέον εξαντλήσει τα όριά του.
Το Κυπριακό παραμένει κρίσιμο, αλλά δεν καθορίζει μόνο του την ψήφο
Μία από τις σημαντικότερες μεταβολές στο κυπριακό πολιτικό σκηνικό αφορά και τις προτεραιότητες των ψηφοφόρων. Το Κυπριακό εξακολουθεί να αποτελεί υπαρξιακό ζήτημα για την Κυπριακή Δημοκρατία, ωστόσο δεν κυριαρχεί πλέον απόλυτα στην εκλογική ατζέντα όπως συνέβαινε επί δεκαετίες.
Η οικονομία και η καθημερινότητα βρίσκονται πλέον στην κορυφή των ανησυχιών των πολιτών. Η ακρίβεια, το αυξημένο ενεργειακό κόστος, ο πληθωρισμός και συνολικά η πίεση στο κόστος ζωής επηρεάζουν πλέον περισσότερο την εκλογική συμπεριφορά.
Παράλληλα, η διαφθορά εξελίσσεται σε κεντρικό πολιτικό ζήτημα, επηρεάζοντας καθοριστικά τη σχέση πολιτών και κομμάτων εξουσίας. Αντίθετα, το μεταναστευτικό, αν και εξακολουθεί να απασχολεί την κοινή γνώμη, εμφανίζεται να υποχωρεί σε σχέση με προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις.
Ο Γιάννος Κατσουρίδης επισημαίνει ότι ήδη από το 2004 είχε αρχίσει να καταγράφεται μια σταδιακή κοινωνική κόπωση γύρω από το Κυπριακό. Το θέμα εξακολουθεί να επανέρχεται δυναμικά σε περιόδους έντασης ή κρίσιμων εξελίξεων, χωρίς όμως να λειτουργεί πλέον ως ο μοναδικός και απόλυτος παράγοντας που καθορίζει την ψήφο.
Αυτό ακριβώς είναι ίσως και το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο των φετινών εκλογών. Η Κύπρος φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα πολιτική εποχή, όπου η ψήφος δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τις ιστορικές διαχωριστικές γραμμές του παρελθόντος, αλλά όλο και περισσότερο από ζητήματα καθημερινότητας, αξιοπιστίας, θεσμικής φθοράς και ανάγκης πολιτικής ανανέωσης.
Διαβάστε επίσης: Κύπρος: Νέα ένταση στη Νεκρή Ζώνη ανάμεσα σε Κυανόκρανους και δυνάμεις κατοχής
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ