Δύο επιστολές της Λάουρα Κοβέσι προς τον Γιώργο Φλωρίδη αποκαλύπτουν σκληρή σύγκρουση EPPO-κυβέρνησης για τις έρευνες πολιτικών προσώπων
Σε μείζον πολιτικό και θεσμικό ζήτημα εξελίσσεται η σύγκρουση ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και το υπουργείο Δικαιοσύνης, μετά τη δημοσιοποίηση των δύο επιστολών που απέστειλε η επικεφαλής της EPPO, Λάουρα Κοβέσι, προς τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης.
Το περιεχόμενο των επιστολών συνιστά ευθεία αμφισβήτηση κρίσιμων πτυχών της ελληνικής νομοθεσίας και αφήνει σαφείς αιχμές για παρεμβάσεις που -κατά την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία- υπονομεύουν την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητα των ερευνών που αφορούν ευρωπαϊκά κονδύλια και πολιτικά πρόσωπα.
Η πρώτη επιστολή, που εστάλη στις 24 Απριλίου, μετά τη συνάντηση Κοβέσι-Φλωρίδη στην Αθήνα, αποτυπώνει μια συνολική αμφισβήτηση του τρόπου με τον οποίο η Ελλάδα έχει ενσωματώσει τον κανονισμό της EPPO στο εθνικό δίκαιο. Η Ευρωπαία εισαγγελέας υποστηρίζει ότι ελληνικές διατάξεις δημιουργούν πολυπλοκότητα, καθυστερήσεις και αλληλοεπικαλύψεις στις έρευνες, οδηγώντας ακόμη και σε εμπλοκή περισσότερων εισαγγελέων για την ίδια υπόθεση.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η διαφοροποίηση των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων ανάλογα με τον βαθμό που είχαν στο ελληνικό δικαστικό σύστημα πριν ενταχθούν στην EPPO. Σύμφωνα με την Κοβέσι, αυτή η πρακτική είναι ασύμβατη με τον ευρωπαϊκό κανονισμό, καθώς δημιουργεί «εισαγγελείς πολλών ταχυτήτων» και μπλοκάρει τη συνέχεια των ερευνών από την αρχή έως το τέλος της ποινικής διαδικασίας.
Η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στέκεται ιδιαίτερα και στον ρόλο του ανακριτή, υποστηρίζοντας ότι το ελληνικό μοντέλο επιτρέπει σε εθνικές δικαστικές αρχές να παρεμβαίνουν σε έρευνες που, βάσει του ευρωπαϊκού δικαίου, θα έπρεπε να διενεργούνται αποκλειστικά από την EPPO και τους εντεταλμένους εισαγγελείς της. Η αναφορά της σε χώρες όπως η Ισπανία και η Γαλλία μόνο τυχαία δεν θεωρείται, καθώς χρησιμοποιείται ως παράδειγμα για το πώς άλλα κράτη-μέλη προσαρμόστηκαν χωρίς να περιορίζουν τις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Στο στόχαστρο και το άρθρο 86 για την ευθύνη υπουργών
Η πιο πολιτικά φορτισμένη παρέμβαση της Κοβέσι αφορά το άρθρο 86 του Συντάγματος περί ευθύνης υπουργών. Η Ευρωπαία εισαγγελέας επαναφέρει ανοιχτά το αίτημα αλλαγής του πλαισίου, σημειώνοντας ότι η αποκλειστική αρμοδιότητα της Βουλής να κινεί διαδικασίες κατά υπουργών και πρώην υπουργών περιορίζει ουσιαστικά τη δράση της EPPO.
Η διατύπωση της επιστολής είναι ιδιαίτερα αιχμηρή, καθώς η Κοβέσι υποστηρίζει ότι το ισχύον καθεστώς αντιβαίνει στην αρχή υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου και δημιουργεί «ειδική προνομιακή μεταχείριση» για πολιτικά πρόσωπα, κάτι που -όπως τονίζει- δεν προβλέπεται ούτε από τον κανονισμό της EPPO ούτε από την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ε.Ε.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θέτει ζήτημα ακόμη και για τη διαδικασία αρχειοθέτησης υποθέσεων. Η απαίτηση να εγκρίνεται αρχειοθέτηση από εισαγγελέα Εφετών χαρακτηρίζεται από την Κοβέσι ως αδικαιολόγητη παρέμβαση στις αρμοδιότητες της EPPO.
Η δεύτερη επιστολή, που εστάλη στις 19 Μαΐου, ανεβάζει ακόμη περισσότερο τους τόνους. Αφορμή αποτέλεσε η αιφνιδιαστική τροπολογία για την επιτάχυνση της εκδίκασης υποθέσεων που αφορούν βουλευτές. Η Κοβέσι εκφράζει ανοιχτα «έντονη δυσαρέσκεια» τόσο για το περιεχόμενο όσο και για τη διαδικασία κατάθεσης και ψήφισης της ρύθμισης.
Κατά την EPPO, η τροπολογία επιχειρούσε να αφαιρέσει από τους Ευρωπαίους εντεταλμένους εισαγγελείς τον κεντρικό ρόλο στις έρευνες που αφορούν πολιτικά πρόσωπα, μεταφέροντας ουσιαστικά την κύρια ανάκριση σε ειδικό ανακριτή του Εφετείου. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θεωρεί ότι αυτή η πρόβλεψη παραβιάζει ευθέως τόσο τον κανονισμό λειτουργίας της όσο και τον ελληνικό νόμο 4786/2021.
«Σοβαρές ανησυχίες για το κράτος δικαίου»
Η πιο βαριά πολιτική φράση της επιστολής αφορά το κράτος δικαίου. Η Κοβέσι προειδοποιεί ότι οι αλλαγές που προωθήθηκαν «θέτουν σε κίνδυνο την αποτελεσματική προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης στην Ελλάδα» και δημιουργούν «σοβαρές ανησυχίες» ως προς τον σεβασμό των θεμελιωδών αρχών του κράτους δικαίου.
Εξίσου αιχμηρή είναι η αναφορά της στη διαδικασία ψήφισης της τροπολογίας, η οποία -όπως σημειώνει- κατατέθηκε λίγες ώρες πριν από την ψήφισή της, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα διαβούλευσης ή σοβαρής θεσμικής συζήτησης.
Η πολιτική πίεση που προκάλεσαν οι αποκαλύψεις και οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης οδήγησαν τελικά το υπουργείο Δικαιοσύνης σε διορθωτική προσθήκη στη διάταξη. Ο Γιώργος Φλωρίδης υποστήριξε ότι στόχος ήταν να αποσαφηνιστεί πως οι ανακριτικές αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας παραμένουν ανεπηρέαστες.
Ωστόσο, οι δύο επιστολές αποτυπώνουν ότι η σύγκρουση ανάμεσα στην EPPO και την ελληνική κυβέρνηση δεν αφορά μια απλή τεχνική διαφωνία. Αγγίζει τον πυρήνα της δικαστικής ανεξαρτησίας, τη διαχείριση υποθέσεων που αφορούν πολιτικά πρόσωπα και, κυρίως, το κατά πόσο η Ελλάδα συμμορφώνεται πλήρως με τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις της στο πεδίο της Δικαιοσύνης.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ