Η Ευρώπη επεξεργάζεται σχέδια άμυνας χωρίς ΗΠΑ και ΝΑΤΟ, καθώς οι κινήσεις Τραμπ και η ρωσική απειλή προκαλούν γεωπολιτικό συναγερμό στις Βρυξέλλες
Ένα σενάριο που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν πολιτικά αδιανόητο και στρατιωτικά ακραίο, πλέον βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων στα επιτελεία της Ευρώπης. Η σταδιακή αποστασιοποίηση των Ηνωμένων Πολιτειών από την ευρωπαϊκή άμυνα και οι συνεχείς ανατροπές στη στρατηγική της Ουάσιγκτον έχουν ενεργοποιήσει ένα παράλληλο σχέδιο ασφαλείας, το οποίο εξελίσσεται αθόρυβα πίσω από κλειστές πόρτες.
Στην πραγματικότητα, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και στρατιωτικές ηγεσίες επεξεργάζονται ήδη μηχανισμούς άμυνας για το ενδεχόμενο το ΝΑΤΟ να αποδειχθεί ανεπαρκές ή ακόμη και ανενεργό σε περίπτωση ευρείας σύγκρουσης με τη Ρωσία. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και η ανοιχτή αμφισβήτηση της αμερικανικής δέσμευσης απέναντι στη Συμμαχία επιτάχυναν δραματικά αυτές τις διεργασίες.
Οι αιφνιδιαστικές αποφάσεις για περιορισμό της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη προκάλεσαν έντονη ανησυχία σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η ακύρωση αποστολών σε χώρες της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, οι αποχωρήσεις στρατιωτικών μονάδων από τη Γερμανία και η αναστολή κρίσιμων εξοπλιστικών σχεδίων δημιούργησαν ένα πρωτοφανές κενό εμπιστοσύνης.
Για πρώτη φορά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο να χρειαστεί να διαχειριστούν μόνες τους μια κρίση ασφαλείας μεγάλης κλίμακας, χωρίς την άμεση αμερικανική στρατιωτική κάλυψη που θεωρούνταν μέχρι σήμερα δεδομένη.
Το παρασκήνιο των μυστικών σχεδίων και ο φόβος «παράλυσης» του ΝΑΤΟ
Η ανησυχία δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην πιθανότητα αμερικανικής απουσίας από ένα μελλοντικό μέτωπο. Σε ορισμένους κύκλους ευρωπαϊκών υπηρεσιών ασφαλείας διατυπώνεται ακόμη και ο φόβος ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να μπλοκάρει ή να καθυστερήσει τη λειτουργία των μηχανισμών του ΝΑΤΟ σε μια κρίσιμη στιγμή.
Το σοκ που προκάλεσαν δηλώσεις περί Γροιλανδίας, αλλά και η συνολικότερη στάση των ΗΠΑ απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους, λειτούργησαν ως καταλύτης. Σύμφωνα με πληροφορίες που διακινούνται σε διπλωματικούς και αμυντικούς κύκλους, αρκετές χώρες της Βόρειας και Ανατολικής Ευρώπης εξετάζουν πλέον εναλλακτικά δίκτυα διοίκησης και συντονισμού, ανεξάρτητα από τις αμερικανικές δομές του ΝΑΤΟ.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τους Ευρωπαίους είναι ότι η Συμμαχία έχει οικοδομηθεί διαχρονικά γύρω από την αμερικανική στρατιωτική ηγεσία. Ο ανώτατος στρατιωτικός διοικητής του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη είναι πάντοτε Αμερικανός στρατηγός, ενώ κρίσιμες λειτουργίες, όπως οι δορυφορικές πληροφορίες, οι επικοινωνίες και τα συστήματα διοίκησης, βασίζονται σχεδόν απόλυτα στις ΗΠΑ.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη κι αν οι ευρωπαϊκοί στρατοί διαθέτουν ισχυρές δυνάμεις, η απουσία της αμερικανικής «ομπρέλας» θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές δυσκολίες στον επιχειρησιακό συντονισμό.
Η νέα ευρωπαϊκή άμυνα και ο ρόλος της JEF
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Κοινή Εκστρατευτική Δύναμη (JEF) εμφανίζεται ως το πιο ώριμο εναλλακτικό μοντέλο ευρωπαϊκής στρατιωτικής συνεργασίας. Πρόκειται για μια δύναμη δέκα χωρών υπό βρετανική ηγεσία, η οποία λειτουργεί εκτός της τυπικής δομής του ΝΑΤΟ και μπορεί να ενεργοποιείται χωρίς τη διαδικασία ομοφωνίας που απαιτεί η Συμμαχία.
Η JEF διαθέτει ανεξάρτητες υποδομές επικοινωνιών και επιχειρησιακού σχεδιασμού, ενώ συγκεντρώνει κράτη που αντιμετωπίζουν άμεσα τη ρωσική απειλή, όπως οι σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες. Παράλληλα, η συμμετοχή της Βρετανίας διατηρεί έναν πυρηνικό αποτρεπτικό παράγοντα εντός του σχήματος.
Ωστόσο, το μοντέλο αυτό απέχει ακόμη από το να αποτελέσει πλήρες υποκατάστατο του ΝΑΤΟ. Η απουσία μεγάλων δυνάμεων όπως η Γαλλία και η Γερμανία, αλλά και οι αμφιβολίες για τις πραγματικές δυνατότητες του βρετανικού στρατού, περιορίζουν την εμβέλειά του.
Παρά τις αδυναμίες, η συζήτηση που έχει ανοίξει αποτυπώνει μια βαθιά γεωπολιτική μεταβολή. Η Ευρώπη επιχειρεί πλέον να δημιουργήσει τις βάσεις μιας πιο αυτόνομης αμυντικής ταυτότητας, φοβούμενη ότι η εποχή της απόλυτης αμερικανικής προστασίας ίσως πλησιάζει στο τέλος της.
Διαβάστε επίσης: Bloomberg: Το ΝΑΤΟ εξετάζει εμπλοκή στο Ορμούζ καθώς εκτοξεύονται οι τιμές ενέργειας
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ