Το Ιράν επιχειρεί να μετατρέψει τα υποθαλάσσια καλώδια του Ορμούζ σε νέο μοχλό πίεσης, για τη ροή δεδομένων της παγκόσμιας οικονομίας
Το Ιράν δείχνει ότι δεν αντιμετωπίζει πλέον το Στενό του Ορμούζ μόνο ως πέρασμα πετρελαίου. Το αντιμετωπίζει ως ολοκληρωμένο γεωπολιτικό μοχλό πίεσης, πάνω και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Μετά τον αποκλεισμό ή τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο, η Τεχεράνη επιχειρεί τώρα να φωτίσει μια πολύ λιγότερο ορατή, αλλά εξίσου κρίσιμη υποδομή. Τα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών που μεταφέρουν δεδομένα, τραπεζικές εντολές, cloud υπηρεσίες, στρατιωτικές επικοινωνίες και μεγάλο μέρος της καθημερινής λειτουργίας της παγκόσμιας οικονομίας.
Η νέα ιρανική απειλή δεν αφορά απλώς το internet. Αφορά την καρδιά της ψηφιακής παγκοσμιοποίησης. Αν το Ορμούζ είναι ζωτικό για τη ροή πετρελαίου, είναι πλέον κρίσιμο και για τη ροή πληροφορίας. Και αυτό ακριβώς επιχειρεί να αξιοποιήσει η Ισλαμική Δημοκρατία, προβάλλοντας την ιδέα επιβολής τελών σε τεχνολογικούς και τηλεπικοινωνιακούς κολοσσούς που χρησιμοποιούν καλωδιακές διαδρομές στην περιοχή.
Στο στόχαστρο μπαίνουν εταιρείες όπως η Google, η Microsoft, η Meta και η Amazon, παρότι παραμένει ασαφές ποια ακριβώς καλώδια διέρχονται από ιρανικά χωρικά ύδατα και πώς θα μπορούσαν τέτοιες εταιρείες να πληρώσουν την Τεχεράνη χωρίς να παραβιάσουν το καθεστώς αμερικανικών κυρώσεων.
Η ουσία, ωστόσο, δεν βρίσκεται μόνο στα πιθανά «ψηφιακά διόδια». Βρίσκεται στο μήνυμα. Το Ιράν θέλει να δείξει ότι μπορεί να αυξήσει το κόστος κάθε δυτικής ή περιφερειακής κίνησης εναντίον του όχι μόνο στα καύσιμα και στη ναυτιλία, αλλά και στις επικοινωνίες, στις τράπεζες, στα data centers και στις αγορές.
Από τα δεξαμενόπλοια στα data: Το αδύναμο σημείο της παγκόσμιας οικονομίας
Τα υποθαλάσσια καλώδια αποτελούν τη βασική ραχοκοκαλιά του παγκόσμιου internet. Η συντριπτική πλειονότητα της διεθνούς κίνησης δεδομένων δεν περνά από δορυφόρους, αλλά από καλώδια στον βυθό. Αυτή η πραγματικότητα τα καθιστά ταυτόχρονα θεμέλιο της σύγχρονης οικονομίας και ευάλωτη υποδομή πρώτης γραμμής.
Μια διαταραχή στα καλώδια του Ορμούζ δεν θα σήμαινε απλώς πιο αργές συνδέσεις. Θα μπορούσε να επηρεάσει τραπεζικές συναλλαγές, χρηματιστηριακές ροές, πλατφόρμες cloud, ενεργειακά συστήματα, κρατικές επικοινωνίες και επιχειρησιακές αλυσίδες που λειτουργούν σε πραγματικό χρόνο.
Η εμπειρία της Ερυθράς Θάλασσας έδειξε πόσο εύκολα μπορεί να προκληθεί αναστάτωση. Δεν απαιτείται απαραίτητα θεαματική στρατιωτική επιχείρηση. Σε στενά και σχετικά ρηχά περάσματα, ένα καλώδιο μπορεί να γίνει ευάλωτο από άγκυρες, drones, δύτες, μικρά υποβρύχια ή ακόμη και από την αδυναμία των συνεργείων να φτάσουν έγκαιρα και με ασφάλεια στο σημείο της βλάβης.
Το πιο κρίσιμο δεν είναι μόνο η κοπή ενός καλωδίου. Είναι η αβεβαιότητα της αποκατάστασης. Η επισκευή απαιτεί ειδικά πλοία, τεχνικά συνεργεία, άδειες, πρόσβαση και ασφαλές επιχειρησιακό περιβάλλον. Σε περίοδο πολέμου, εκεχειρίας υπό πίεση ή έντονης στρατιωτικής κινητικότητας, όλα αυτά γίνονται πιο ακριβά, πιο αργά και πιο επικίνδυνα.
Αυτό ακριβώς καταλαβαίνει η Τεχεράνη. Και γι’ αυτό η απειλή των καλωδίων είναι πιο σύνθετη από μια απλή απειλή δολιοφθοράς. Είναι εργαλείο αβεβαιότητας. Είναι ένας τρόπος να υπενθυμίζει ότι ο Περσικός Κόλπος δεν είναι μόνο ενεργειακό πέρασμα αλλά και ψηφιακός κόμβος.
Τα «ψηφιακά διόδια», το νομικό παιχνίδι και η νέα γεωγραφία του εκβιασμού
Η ιρανική επιχειρηματολογία επιχειρεί να ντυθεί με νομικό μανδύα. Η Τεχεράνη και φιλοϊρανικά μέσα επικαλούνται το Δίκαιο της Θάλασσας και τις διατάξεις για τα υποθαλάσσια καλώδια, υποστηρίζοντας ότι παράκτια κράτη μπορούν να έχουν λόγο για υποδομές που εισέρχονται στα χωρικά τους ύδατα ή συνδέονται με την υφαλοκρηπίδα τους.
Ωστόσο, η υπόθεση κινείται σε γκρίζα ζώνη. Το Ιράν έχει υπογράψει αλλά δεν έχει επικυρώσει την UNCLOS και διαχρονικά προωθεί μια πιο περιοριστική ερμηνεία για το καθεστώς διέλευσης από το Ορμούζ. Η σύγκριση με τη Διώρυγα του Σουέζ, την οποία προβάλλουν ιρανικές φωνές, είναι πολιτικά βολική αλλά νομικά αδύναμη, καθώς το Σουέζ είναι τεχνητή διώρυγα σε αιγυπτιακό έδαφος, ενώ το Ορμούζ είναι φυσικό διεθνές στενό με πολύ διαφορετική λειτουργία.
Το πιθανότερο σενάριο, λοιπόν, δεν είναι μια καθαρή και διεθνώς αναγνωρισμένη επιβολή τελών στα καλώδια. Είναι ένα υβριδικό μοντέλο πίεσης. Απειλές, καθυστερήσεις, αδειοδοτήσεις, έλεγχος πρόσβασης, δυσκολίες επισκευών και συνεχής υπενθύμιση ότι η λειτουργία του Κόλπου μπορεί να γίνει πιο ακριβή και πιο ασταθής.
Εδώ βρίσκεται και το στρατηγικό βάθος της ιρανικής κίνησης. Η Τεχεράνη δεν επιδιώκει μόνο να απειλήσει με αντίποινα. Θέλει να μετατρέψει τη γεωγραφία σε μόνιμο μηχανισμό εσόδων, αποτροπής και διαπραγματευτικής ισχύος.
Το πρώτο χαρτί ήταν το πετρέλαιο. Το δεύτερο η ναυσιπλοΐα. Το τρίτο είναι πλέον η ψηφιακή συνδεσιμότητα. Και τα τρία περνούν από το ίδιο σημείο: το Ορμούζ.
Η υπερβολή είναι μέρος της μεθόδου. Μπορεί τα καλώδια της περιοχής να αντιστοιχούν σε μικρό ποσοστό της συνολικής παγκόσμιας χωρητικότητας και να υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές. Όμως η παγκοσμιοποίηση δεν αποσταθεροποιείται πάντα από το μέγεθος ενός πλήγματος. Συχνά αποσταθεροποιείται από το σημείο όπου αυτό πλήττει.
Και το Ορμούζ είναι ακριβώς τέτοιο σημείο. Ένας στενός διάδρομος όπου συναντώνται πετρέλαιο, φυσικό αέριο, καλώδια, στρατιωτικές βάσεις, Κίνα, Ινδία, Ευρώπη, Ηνωμένες Πολιτείες και μοναρχίες του Κόλπου.
Το μήνυμα του Ιράν δεν είναι ότι μπορεί να «κόψει το internet» του πλανήτη. Είναι ότι μπορεί να προσθέσει ακόμη ένα στρώμα κόστους, φόβου και αβεβαιότητας σε κάθε απόφαση της Ουάσιγκτον, του Ριάντ, του Αμπού Ντάμπι ή του Τελ Αβίβ.
Ο πόλεμος μπορεί να βρίσκεται σε παύση. Όμως η Τεχεράνη επιχειρεί ήδη να ορίσει τους όρους της επόμενης φάσης. Όχι μόνο με πυραύλους και drones, αλλά με περάσματα, καλώδια και «διόδια» πάνω στις αόρατες αρτηρίες της παγκόσμιας οικονομίας.
Διαβάστε επίσης: Γιατί το Ιράν έχει στοχοποιήσει τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα;
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ