Πώς η Τουρκία μετατρέπει ένα περιστατικό σε αφήγημα περικύκλωσης της από Ισραήλ – Ελλάδα – Κύπρο
Γράφει ο Γιώργος Σ. Σκορδίλης
Η υπόθεση του στολίσκου Sumud, που κινήθηκε με στόχο την δήθεν μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη Γάζα και κατέληξε σε ισραηλινή επιχείρηση αναχαίτισης σε διεθνή ύδατα νοτίως της Κρήτης, εξελίσσεται σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα ακόμη επεισόδιο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Στην Τουρκία, το περιστατικό δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο γεγονός. Αξιοποιείται ως αφορμή για την οικοδόμηση ενός ευρύτερου αφηγήματος, σύμφωνα με το οποίο το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος συγκροτούν έναν άξονα που στρέφεται κατά της Άγκυρας.
Με άλλα λόγια, μια υπόθεση που ξεκινά από την ανθρωπιστική διάσταση της Γάζας μετατρέπεται στον τουρκικό δημόσιο λόγο σε ζήτημα περικύκλωσης, ασφάλειας και στρατιωτικής ετοιμότητας.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η συγκεκριμένη αφήγηση δεν περιορίζεται σε περιθωριακές φωνές. Διατρέχει διαφορετικά τμήματα του τουρκικού Τύπου, από φιλοκυβερνητικά ισλαμικά μέσα μέχρι αντιπολιτευόμενες εθνικιστικές ιστοσελίδες.
Οι αποχρώσεις διαφέρουν, αλλά ο βασικός πυρήνας παραμένει κοινός.
Η Ελλάδα παρουσιάζεται όχι ως χώρα που χειρίστηκε ένα δύσκολο περιστατικό σε θαλάσσια περιοχή ευθύνης, αλλά ως συνεργός του Ισραήλ και ως κρίκος μιας νέας απειλής στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Σχεδόν όλα τα τουρκικά άρθρα ξεκινούν από την ίδια αφετηρία. Την εικόνα ακτιβιστών που επιχειρούσαν να μεταφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα και βρέθηκαν αντιμέτωποι με ισραηλινή επιχείρηση σε διεθνή ύδατα. Η περιγραφή είναι έντονα φορτισμένη.
Γίνεται λόγος για απάνθρωπη μεταχείριση, για πειρατεία στη θάλασσα και για παραβίαση βασικών αρχών του διεθνούς δικαίου. Αυτό το ανθρωπιστικό πλαίσιο λειτουργεί ως ηθική βάση.
Από εκεί και πέρα, όποιος δεν αντέδρασε όπως θα ήθελαν οι Τούρκοι αρθρογράφοι, εμφανίζεται αυτομάτως ως συνένοχος. Εδώ μπαίνει στο κάδρο η Ελλάδα.
Η ελληνική θέση, ότι το περιστατικό έλαβε χώρα σε διεθνή ύδατα, απορρίπτεται από τα τουρκικά δημοσιεύματα ως ανεπαρκής και προσχηματική. Ιδίως στο κείμενο της SoL Haber, η επιχειρηματολογία μεταφέρεται στο πεδίο της έρευνας και διάσωσης.
Υποστηρίζεται ότι, ακόμη κι αν η περιοχή δεν εμπίπτει σε ελληνική κυριαρχία, βρίσκεται εντός περιοχής ευθύνης SAR της Ελλάδας.
Άρα, σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, η Αθήνα είχε υποχρέωση να κινηθεί.
Το επιχείρημα είναι πονηρό, γιατί πατά σε τεχνικό έδαφος, αλλά οδηγεί σε βαριά πολιτική κατηγορία: ότι η Ελλάδα δεν αδράνησε απλώς, αλλά ανέχθηκε ή και διευκόλυνε την ισραηλινή επιχείρηση.
Από εκεί και μετά η κριτική γίνεται ευθεία επίθεση. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη παρουσιάζεται ως η πιο φιλοαμερικανική και φιλοϊσραηλινή κυβέρνηση στην ιστορία της Ελλάδας. Η σχέση Αθήνας–Τελ Αβίβ περιγράφεται όχι ως διπλωματική ή αμυντική συνεργασία, αλλά ως ηθική συνενοχή.
Ορισμένοι αρθρογράφοι φτάνουν στο σημείο να εμφανίζουν την Ελλάδα ως χώρα που παρέδωσε πολιτικό χώρο, θαλάσσια ευθύνη και στρατηγική αυτονομία στο Ισραήλ.
Η ρητορική είναι βαριά, αλλά όχι τυχαία. Στήνει ένα σχήμα όπου η Ελλάδα παύει να είναι αυτόνομος παίκτης και μετατρέπεται σε εργαλείο τρίτης δύναμης.
Σε άρθρο του Şakir Kurter στο Timetürk, υποστηρίζεται ότι η εποχή της κλασικής ελληνικής απειλής τελειώνει και αντικαθίσταται από μια πιο συστηματική, τεχνολογικά προηγμένη και στρατηγικά βαθύτερη ισραηλινή παρουσία μέσω Ελλάδας.
Τα ελληνικά νησιά δεν παρουσιάζονται πλέον απλώς ως ελληνικό έδαφος, αλλά ως πιθανά ισραηλινά προγεφυρώματα. Η διατύπωση αυτή δεν είναι απλή υπερβολή. Είναι απόπειρα αναβάθμισης του ζητήματος σε προτεραιότητα εθνικής ασφάλειας για την Τουρκία.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Yeni Akit εντάσσει την υπόθεση σε ένα ευρύτερο αφήγημα περί Μεσογείου, ενέργειας και «Γαλάζιας Πατρίδας». Σύμφωνα με το άρθρο, το Ισραήλ επιχειρεί να αποκτήσει θαλάσσια κυριαρχία με τη στήριξη της Ελλάδας και της Κύπρου, ώστε να προωθήσει ενεργειακούς σχεδιασμούς προς την Ευρώπη.
Με απλά λόγια έχουμε πολλή ανθρωπιστική ευαισθησία στην αρχή, λίγη απειλή πολέμου στη συνέχεια. Ή, για να το πούμε πιο καθαρά, το ζήτημα της Γάζας γίνεται καύσιμο για μια παλιά και γνώριμη τουρκική αφήγηση ισχύος.
Δεν υπάρχει πάντα ευθεία απειλή. Υπάρχουν όμως υπαινιγμοί, ότι η Ελλάδα θα πληρώσει τίμημα, ότι τα νησιά θα βρεθούν στο επίκεντρο, ότι οι υποσχέσεις του Ισραήλ δεν θα σώσουν την Αθήνα σε ώρα κρίσης.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι απλώς «τι έπαθαν στην Τουρκία». Η απάντηση είναι πιο πεζή και πιο ανησυχητική. Δεν έπαθαν κάτι ξαφνικά. Παίρνουν ένα ανθρωπιστικό περιστατικό, το φορτίζουν ηθικά, το συνδέουν με το Ισραήλ, το μεταφέρουν στο Αιγαίο και το εντάσσουν στη γνωστή τουρκική στρατηγική αφήγηση περί περικύκλωσης και ισχύος.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ