Για περισσότερα από δέκα χρόνια οι ελληνικές επιτραπέζιες ελιές ακολουθούν μια σταθερά ανοδική πορεία στις διεθνείς αγορές, αποτελώντας ένα από τα πιο εξωστρεφή προϊόντα της ελληνικής αγροδιατροφής.
Ωστόσο, το 2026 η εικόνα αυτή φαίνεται να αλλάζει, καθώς οι εξαγωγές παρουσιάζουν για πρώτη φορά μετά από χρόνια σημάδια κόπωσης.
Πάνω από το 90% της ελληνικής παραγωγής επιτραπέζιας ελιάς κατευθύνεται σε περισσότερες από 100 χώρες.
Η μεγάλη εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για τον κλάδο, ταυτόχρονα όμως τον κάνει ιδιαίτερα ευάλωτο στις αλλαγές της παγκόσμιας οικονομίας, στις γεωπολιτικές εξελίξεις και στις διαταραχές του διεθνούς εμπορίου.
Η μεγάλη άνοδος της τελευταίας δεκαετίας
Η δυναμική του κλάδου αποτυπώνεται στα στοιχεία των εξαγωγών. Το 2025 αποτέλεσε χρονιά-ρεκόρ, με τις ελληνικές εξαγωγές επιτραπέζιων ελιών να φτάνουν τα 872 εκατ. ευρώ, ενώ ο όγκος των εξαγωγών ανήλθε περίπου στους 282.000 τόνους.
Σε σύγκριση με μία δεκαετία νωρίτερα, η αξία των εξαγωγών έχει αυξηθεί κατά 115%, ενώ ο όγκος κατά 61%. Η εξέλιξη αυτή δείχνει τη σημαντική ενίσχυση της παρουσίας του ελληνικού προϊόντος στις διεθνείς αγορές.
Το 2026, όμως, η ανοδική πορεία ανακόπτεται.
Τι άλλαξε το 2026
Τα στοιχεία για το πρώτο εξάμηνο του 2026 δείχνουν ότι οι εξαγωγές επιτραπέζιων ελιών μειώθηκαν κατά 0,99% σε αξία και κατά 2,25% σε όγκο.
Η πτώση δεν είναι μεγάλη σε απόλυτους αριθμούς, αποκτά όμως ιδιαίτερη σημασία επειδή έρχεται μετά από μια μακρά περίοδο συνεχούς ανάπτυξης.
Ένας από τους βασικούς λόγους είναι η υποχώρηση της ζήτησης σε σημαντικές αγορές του εξωτερικού.
Στις ΗΠΑ, οι νέοι δασμοί δημιουργούν επιπλέον πιέσεις στο ελληνικό προϊόν, αυξάνοντας το κόστος εισαγωγής και περιορίζοντας την ανταγωνιστικότητά του. Την ίδια στιγμή, η δυσμενής οικονομική συγκυρία στη Γερμανία επηρεάζει την καταναλωτική δαπάνη, περιορίζοντας τη ζήτηση.
Ανάλογη πίεση καταγράφεται και στην Αυστραλία, όπου το ελληνικό προϊόν αντιμετωπίζει αυξημένο ανταγωνισμό από την Αίγυπτο.
Οι χαμηλότερες τιμές του αιγυπτιακού προϊόντος επιτρέπουν στους Αιγύπτιους παραγωγούς και εξαγωγείς να κερδίζουν μερίδια αγοράς.
Το πρόβλημα με τα αποθέματα Χαλκιδικής
Στις δυσκολίες της φετινής χρονιάς προστίθεται και ένα ιδιαίτερο πρόβλημα για την ελληνική αγορά.
Οι επιχειρήσεις ξεκινούν τη νέα εμπορική περίοδο έχοντας αυξημένα αποθέματα ελιών ποικιλίας Χαλκιδικής από την προηγούμενη ελαιοκομική περίοδο.
Το σημαντικότερο πρόβλημα είναι ότι οι συγκεκριμένες ποσότητες έχουν αγοραστεί σε υψηλές τιμές.
Έτσι, οι επιχειρήσεις βρίσκονται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: από τη μία πλευρά πρέπει να περιορίσουν τις απώλειες από τα ακριβά αποθέματα και από την άλλη να διατηρήσουν το εισόδημα των παραγωγών, χωρίς να αυξήσουν υπερβολικά τις τιμές και χάσουν ακόμη περισσότερο την ανταγωνιστικότητά τους στις διεθνείς αγορές.
Το υψηλό κόστος πιέζει τις επιχειρήσεις
Την ίδια στιγμή, το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων έχει αυξηθεί σημαντικά.
Η ενέργεια, οι μεταφορές, τα υλικά συσκευασίας, οι πρώτες ύλες και το μισθολογικό κόστος επιβαρύνουν συνολικά την παραγωγή και τη μεταποίηση.
Το αποτέλεσμα είναι η συρρίκνωση των περιθωρίων κέρδους και η δυσκολία των ελληνικών επιχειρήσεων να ανταγωνιστούν χώρες με χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή η ελληνική πρωτογενής παραγωγή εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ζητήματα χαμηλής παραγωγικότητας και περιορισμένου εκσυγχρονισμού.
Χώρες που έχουν επενδύσει νωρίτερα στην οργάνωση και τον εκσυγχρονισμό του ελαιοκομικού τους τομέα μπορούν να παράγουν σε χαμηλότερο κόστος. Αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να προσφέρουν ανταγωνιστικότερες τιμές στις διεθνείς αγορές.
Η μεγάλη πρόκληση για τις ελληνικές ελιές
Η φετινή υποχώρηση δεν σημαίνει ότι οι ελληνικές ελιές χάνουν τη θέση τους στις διεθνείς αγορές. Αντίθετα, η προηγούμενη δεκαετία απέδειξε ότι υπάρχει ισχυρή ζήτηση για το ελληνικό προϊόν.
Το 2026, όμως, ο κλάδος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σειρά από πιέσεις ταυτόχρονα: μειωμένη αγοραστική δύναμη, δασμούς, ισχυρότερο διεθνή ανταγωνισμό, υψηλό κόστος παραγωγής και μεταποίησης, αλλά και προβλήματα που ξεκινούν από τον ίδιο τον πρωτογενή τομέα.
Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι να διατηρηθεί η εξαγωγική δυναμική χωρίς να χαθεί η ανταγωνιστικότητα του ελληνικού προϊόντος. Για να συμβεί αυτό, απαιτούνται επενδύσεις στην παραγωγικότητα, στον εκσυγχρονισμό της ελαιοκαλλιέργειας, στη μεταποίηση και στην καλύτερη οργάνωση της παραγωγής.
Οι ελληνικές ελιές έχουν ήδη κατακτήσει μια ισχυρή θέση στη διεθνή αγορά. Η φετινή χρονιά, όμως, δείχνει ότι η μέχρι τώρα ανοδική πορεία δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.
Διαβάστε επίσης:
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ