Στο πλαίσιο της Κληρικολαϊκής Συνέλευσης της Αρχιεπισκοπής Αμερικής στο Κλίβελαντ, η θεματική συζήτηση με τίτλο “Ενδυναμώνοντας και οικοδομώντας προσβάσιμες κοινότητες χωρίς αποκλεισμούς” παρουσίασε τις πρακτικές εκείνες προσεγγίσεις παρουσίασε που μπορούν να βοηθήσουν τις ενορίες να γίνουν πιο φιλόξενες και υποστηρικτικές προς τα άτομα με αναπηρία και τις οικογένειές τους.
Οι ομιλητές ανέδειξαν τη θεολογική βάση της αποδοχής κάθε ανθρώπου στην εκκλησιαστική κοινότητα, όπως διδάσκει ο Χριστός, ενώ, μέσα από τις εμπειρίες τους παρουσίασαν τις πρακτικές εκείνες που διευκολύνουν ή, αντίθετα, δυσχεραίνουν την καθημερινότητα τόσο των ατόμων με αναπηρία όσο και εκείνων που τους φροντίζουν.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν στον κοινωνικό αποκλεισμό που προκαλεί η έλλειψη της προσβασιμότητας.
Όπως επισημάνθηκε, περίπου ένας στους πέντε ανθρώπους ζει με κάποια μορφή αναπηρίας. Ωστόσο, αρκετά εμπόδια στο φυσικό περιβάλλον, στην εκπαίδευση, αλλά και στις κοινωνικές αντιλήψεις εξακολουθούν να περιορίζουν τη συμμετοχή τους στη μυστηριακή και κοινοτική ζωή της Εκκλησίας.
Οι εισηγητές παρουσίασαν επίσης τρόπους επιμόρφωσης για τους εθελοντές υποδοχής, για τα μέλη των ενοριακών συμβουλίων και του ιερού κλήρου, ώστε να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις ποιμαντικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και να ενισχύουν τη συμμετοχή τους στην κατήχηση και στην ενοριακή ζωή.
Παρουσιάστηκαν ακόμη οι διαθέσιμοι πόροι, τα μέσα της αξιολόγησης, καθώς και πολλά προγράμματα σε παναρχιεπισκοπικό επίπεδο. Βασιζόμενοι στην εμπειρία ενοριών που έχουν ήδη εφαρμόσει με επιτυχία αντίστοιχες πρακτικές, οι εισηγητές παρουσίασαν προτάσεις που μπορούν να βοηθήσουν κάθε ενορία να γίνει πιο προσβάσιμη, φιλόξενη και υποστηρικτική προς όλους.
Τον συντονισμό της συζήτησης είχε ο Ιερολογιώτατος Δρ Ιωάννης Χρυσαυγής (John Chryssavgis), Αρχιδιάκονος του Οικουμενικού Θρόνου, θεολογικός σύμβουλος της Α.Θ. Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχη για θέματα περιβάλλοντος και Εκτελεστικός Διευθυντής του Huffington Ecumenical Institute.
Στο πάνελ συμμετείχαν επίσης η Πρεσβυτέρα Melanie DiStefano, υπεύθυνη ανάπτυξης εκπαιδευτικού υλικού στο Τμήμα Γάμου και Οικογένειας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής και διευθύντρια του προγράμματος «Εξ Ονόματος Όλων» (On Behalf of All, OBOA), ο Υποδιάκονος Jeremy Swartz, βοηθός διευθυντής του ίδιου προγράμματος, η Πρεσβυτέρα Maria Drossos, μέλος των συμβουλευτικών επιτροπών του Saint Catherine’s Vision και του Huffington Ecumenical Institute, καθώς και η Priscilla Callos, συνιδρύτρια του οργανισμού «The Passing On Collective, LLC», η οποία παρέχει συμβουλευτική υποστήριξη σε θέματα πένθους και προσβασιμότητας στο πλαίσιο του προγράμματος «Εξ Ονόματος Όλων».
Ο π. Ιωάννης Χρυσαυγής και ο Υποδιάκονος Jeremy Swartz θα διδάξουν, κατά το προσεχές ακαδημαϊκό έτος, το μάθημα «Το κατακερματισμένο Σώμα του Χριστού» (“The Broken Body of Christ”) στη Θεολογική Σχολή Τιμίου Σταυρού – Ελληνικό Κολλέγιο (HCHC).
Όπως ανέφερε ο Υποδιάκονος Swartz, σκοπός του μαθήματος είναι να αποκαταστήσει τη θέση και την αξιοπρέπεια ανθρώπων που για χρόνια παρέμεναν στο περιθώριο της εκκλησιαστικής κοινότητας. Με αφετηρία την Αγία Γραφή, τη διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας, τη λειτουργική θεολογία, τη σύγχρονη θεολογική έρευνα και τη βιωμένη εμπειρία, το μάθημα θα προσεγγίσει την αναπηρία, την ίαση, τον πόνο και την κοινωνία των πιστών μέσα από το πρίσμα του Σώματος του Χριστού.
Παράλληλα, μελετώντας την ιστορική σχέση του χριστιανισμού με την αναπηρία, θα αναδείξει πώς διαμορφώθηκαν οι αποκλεισμοί που εξακολουθούν να υφίστανται και γιατί είναι επιτακτική η υπέρβασή τους.
Η Callos αναφέρθηκε στο τραύμα και το πένθος που προκαλεί ο αποκλεισμός των ατόμων με αναπηρία από την πλήρη συμμετοχή τους στη λατρευτική και κοινοτική ζωή της Εκκλησίας, εξαιτίας της έλλειψης προσβασιμότητας.
«Αποκτούμε την αίσθηση ότι ανήκουμε σε κάποια κοινότητα», σημείωσε, «γι’ αυτό και ο αποκλεισμός δεν εκδηλώνεται πάντοτε με άμεσο τρόπο. Μπορεί να εκφράζεται ως αδυναμία προσαρμογής στις ανάγκες του άλλου, ως μια παράλειψη να συμπεριλάβουμε τον συνάνθρωπο (…). Τότε γεννιέται το ερώτημα: “Πώς είναι δυνατόν να είμαι πλασμένος κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν Θεού, όταν ο χώρος, οι συνθήκες και οι άνθρωποι μέσα από τους οποίους προσεγγίζω τον Θεό μού λένε, στην πράξη, ότι είμαι ελαττωματικός και δεν έχω εκεί κάποια θέση;”».
Η Πρεσβυτέρα Melanie DiStefano παρουσίασε τις δράσεις που υλοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος «Εξ Ονόματος Όλων: Προς μια προσβάσιμη Θεία Λειτουργία για παιδιά με αναπηρίες», το οποίο χρηματοδοτείται από το Lilly Endowment. Πρόκειται για ένα πενταετές πρόγραμμα που απευθύνεται σε παιδιά με αναπηρία, από τη γέννησή τους έως την ηλικία των 12 ετών.
Έχει ως στόχο την ουσιαστική συμμετοχή τους στη λατρεία, καθώς και την ανάπτυξη των μέσων εκείνων που ενισχύουν τη συμμετοχή κάθε γενιάς στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας.
Για την πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος έχουν επιλεγεί δώδεκα ενορίες, ενώ έχουν εκπαιδευτεί και στελεχωθεί 22 σύμβουλοι προσβασιμότητας, δηλαδή άνθρωποι που είτε ζουν οι ίδιοι με κάποια αναπηρία είτε φροντίζουν άλλα άτομα με αναπηρία, και οι οποίοι κατευθύνουν την αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων στις ενορίες.
Οι κανονισμοί του Φεστιβάλ Ρητορικής «Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος» αναθεωρήθηκαν επίσης, προκειμένου να διευκολύνουν τη συμμετοχή των παιδιών και των νέων ατόμων με αναπηρία. Παράλληλα, η Ιερά Επαρχιακή Σύνοδος της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής ενέκρινε, με ισχύ από τον Σεπτέμβριο του 2025, μια πολιτική που επιτρέπει την παρουσία σκύλων βοηθείας στους ναούς.
Η Πρεσβυτέρα Melanie DiStefano παρουσίασε ακόμη τις δράσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η έρευνα του Δρ Rob Saler σχετικά με τις αντιλήψεις των εκκλησιαστικών κοινοτήτων για την αναπηρία, η συνεργασία με τον Δρ Drew Baker και το Τμήμα Θρησκευτικής Εκπαίδευσης για την προσαρμογή του νέου προγράμματος σπουδών στις ανάγκες μαθητών με αναπηρία, η εξειδικευμένη επιμόρφωση των διδασκόντων στα κατηχητικά σχολεία μέσω του προγράμματος «Εξ Ονόματος Όλων», καθώς και η ανάπτυξη ενός εβδομαδιαίου εκπαιδευτικού προγράμματος για τάξεις μαθητών με αυξημένες ανάγκες υποστήριξης, στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννη, στο Des Plaines.
Παράλληλα, το πρόγραμμα «Εξ Ονόματος Όλων» υλοποιεί σχέδια δράσης στις ενορίες, αξιοποιώντας τα πορίσματα των σχετικών αξιολογήσεων, ενώ προχωρεί και στη συγκέντρωση πόρων για πολλά έργα βελτίωσης και αναβάθμισης των εγκαταστάσεων.
Για την περίοδο 2026–2027 προγραμματίζονται επίσης και κάποιες ενοριακές συνάξεις με τη συμμετοχή ολόκληρης της κοινότητας στις πιλοτικές ενορίες.
Όπως ανέφερε η Πρεσβυτέρα Maria Drossos, οι συνάξεις αυτές αποσκοπούν στο να φέρουν κοντά ολόκληρη την ενοριακή κοινότητα.
Από την πλευρά της, ως σύμβουλος προσβασιμότητας, ενημερώνει τις ενορίες για τους πόρους και τα μέσα που διαθέτει η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αμερικής, τα οποία συχνά στις τοπικές κοινότητες παραμένουν λίγο πολύ άγνωστα.
Κοινός άξονας όλων των εισηγήσεων ήταν ότι η προσβασιμότητα δεν αφορά μόνο την άρση των φυσικών εμποδίων που τη δυσχεραίνουν. Αποτελεί και μια ουσιαστική έκφραση της ζωής της Εκκλησίας, καθώς διασφαλίζει ότι κάθε άνθρωπος μπορεί να γίνει δεκτός με σεβασμό, να αναγνωρισθεί ως ισότιμο μέλος της εκκλησιαστικής κοινότητας και να είναι σε θέση να συμμετέχει πλήρως στη λατρευτική και κοινοτική ζωή.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ