Στο Μπούργκενστοκ οι πρώτες διαπραγματεύσεις μετά την εκεχειρία – Πακιστάν και Κατάρ αναλαμβάνουν ρόλο «εγγυητών» της διαδικασίας
Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν αποτέλεσε το πρώτο βήμα για την αποκλιμάκωση μιας κρίσης που απείλησε να μετατρέψει τη Μέση Ανατολή σε πεδίο γενικευμένης σύγκρουσης. Ωστόσο, η πραγματική δοκιμασία αρχίζει τώρα.
Το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας μεταφέρεται στην Ελβετία, όπου αύριο, Παρασκευή, ξεκινούν οι πρώτες συνομιλίες για την εφαρμογή των όρων της συμφωνίας. Το ορεινό θέρετρο Μπούργκενστοκ, γνωστό για τη φιλοξενία κρίσιμων διεθνών διαπραγματεύσεων, μετατρέπεται σε διπλωματικό κέντρο βάρους, καθώς Ουάσιγκτον και Τεχεράνη επιχειρούν να μετατρέψουν την εύθραυστη εκεχειρία σε μια πιο σταθερή και διαρκή πολιτική διευθέτηση.
Η συνάντηση θεωρείται κομβική, καθώς θα καθορίσει εάν η συμφωνία θα εξελιχθεί σε ένα βιώσιμο πλαίσιο συνεργασίας ή θα παραμείνει μια προσωρινή ανακωχή που μπορεί ανά πάσα στιγμή να καταρρεύσει υπό το βάρος αμοιβαίων καχυποψιών και γεωπολιτικών ανταγωνισμών.
Σύμφωνα με την ελβετική κυβέρνηση, οι προετοιμασίες βρίσκονται στην τελική ευθεία, ενώ στο τραπέζι αναμένεται να βρεθούν όλες οι βασικές παράμετροι που θα καθορίσουν το μέλλον των σχέσεων ΗΠΑ – Ιράν και κατ’ επέκταση τη σταθερότητα σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Πακιστάν και Κατάρ στο προσκήνιο της διπλωματίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ρόλος που αναλαμβάνουν το Πακιστάν και το Κατάρ, δύο χώρες που λειτούργησαν ως βασικοί δίαυλοι επικοινωνίας κατά τη διάρκεια των παρασκηνιακών διαπραγματεύσεων που οδήγησαν στην επίτευξη της συμφωνίας.
Οι δύο χώρες καλούνται πλέον να διαδραματίσουν ρόλο πολιτικών εγγυητών της διαδικασίας, επιβλέποντας τη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας και επιχειρώντας να αποτρέψουν πιθανές εμπλοκές που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα κλιμάκωση.
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η συμμετοχή τους δεν είναι συμβολική αλλά ουσιαστική, καθώς διαθέτουν πρόσβαση και επιρροή τόσο στην Τεχεράνη όσο και σε βασικούς περιφερειακούς παράγοντες της Μέσης Ανατολής.
Παράλληλα, εξετάζεται η συμμετοχή και άλλων κρατών που είχαν διαμεσολαβητικό ρόλο κατά τους προηγούμενους μήνες, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν δοθεί επίσημες λεπτομέρειες για τη σύνθεση των αντιπροσωπειών ή το επίπεδο εκπροσώπησης.
Το βασικό ζητούμενο είναι η δημιουργία ενός αξιόπιστου μηχανισμού παρακολούθησης της συμφωνίας, ώστε να διασφαλιστεί ότι καμία πλευρά δεν θα προχωρήσει σε ενέργειες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν το κλίμα εμπιστοσύνης που επιχειρείται να οικοδομηθεί.
Από το πυρηνικό πρόγραμμα στις κυρώσεις: Τα δύσκολα κεφάλαια των διαπραγματεύσεων
Παρότι η επίτευξη της εκεχειρίας χαιρετίστηκε διεθνώς ως σημαντική διπλωματική επιτυχία, οι πραγματικές δυσκολίες βρίσκονται στην εφαρμογή των δεσμεύσεων που ανέλαβαν οι δύο πλευρές.
Στο επίκεντρο των συνομιλιών του Μπούργκενστοκ αναμένεται να βρεθούν το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, η σταδιακή άρση οικονομικών κυρώσεων, η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, αλλά και το ευρύτερο πλαίσιο ασφαλείας που θα διαμορφωθεί στην περιοχή.
Η μετάβαση από τις πολιτικές εξαγγελίες σε συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, μηχανισμούς επιτήρησης και διαδικασίες ελέγχου αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση για τις διαπραγματευτικές ομάδες.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση ή διαφωνία σε τεχνικά ζητήματα θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά το κλίμα και να αναζωπυρώσει τις εντάσεις. Για τον λόγο αυτό, οι επαφές στην Ελβετία θεωρούνται το πρώτο ουσιαστικό τεστ αξιοπιστίας της συμφωνίας.
Οι αγορές αναζητούν σημάδια σταθερότητας
Πέρα από τις γεωπολιτικές προεκτάσεις, οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά από τις διεθνείς αγορές, οι οποίες έχουν ήδη αρχίσει να αποτιμούν τα οφέλη μιας πιθανής αποκλιμάκωσης.
Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν συνέβαλε στη μείωση των ανησυχιών για διαταραχές στις ενεργειακές ροές του Περσικού Κόλπου, οδηγώντας σε αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου και σε βελτίωση του επενδυτικού κλίματος σε διεθνές επίπεδο.
Οι επενδυτές θεωρούν ότι μια σταθερή εφαρμογή της συμφωνίας θα μπορούσε να ενισχύσει την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, να μειώσει το γεωπολιτικό premium στις τιμές των καυσίμων και να προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στις αγορές εμπορευμάτων.
Αντίθετα, οποιαδήποτε εμπλοκή ή επιστροφή σε συνθήκες έντασης θα μπορούσε να ανατρέψει γρήγορα το θετικό κλίμα, επαναφέροντας ανησυχίες για την προσφορά πετρελαίου και αυξάνοντας τη μεταβλητότητα στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές.
Για τον λόγο αυτό, η συνάντηση της Παρασκευής στην Ελβετία δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως μια ακόμη διπλωματική διαδικασία. Θεωρείται το πρώτο μεγάλο crash test της συμφωνίας και ίσως η σημαντικότερη δοκιμασία για το κατά πόσο ΗΠΑ και Ιράν μπορούν να μετατρέψουν μια προσωρινή εκεχειρία σε μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας για τη Μέση Ανατολή.
Διαβάστε επίσης: Η συμφωνία με το Ιράν που υπέγραψε ο Τραμπ
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ