Η Άγκυρα επιχειρεί να παγιώσει διεθνώς τον όρο «Τουρκικά Στενά» και ανοίγει νέο μέτωπο με την Ελλάδα στον ΟΗΕ
Μια ακόμη εστία ελληνοτουρκικής έντασης ανοίγει στο πεδίο της διπλωματίας και του διεθνούς δικαίου, με αφορμή αυτή τη φορά τη χρήση του όρου «Τουρκικά Στενά» σε συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Η Άγκυρα όχι μόνο απέρριψε πλήρως την ελληνική παρέμβαση που αμφισβήτησε τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό, αλλά επέλεξε να ανεβάσει αισθητά τους τόνους απέναντι στην Αθήνα, κάνοντας λόγο για «ατυχείς» ενστάσεις που -όπως υποστηρίζει- εξυπηρετούν «εσωτερικές σκοπιμότητες».
Η τουρκική απάντηση ήρθε μέσω επίσημης επιστολής της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Τουρκίας στον ΟΗΕ προς τον Γενικό Γραμματέα και τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας, με ημερομηνία 8 Μαΐου 2026.
Στο κείμενο της επιστολής, η Άγκυρα απορρίπτει κατηγορηματικά τις ελληνικές θέσεις και επιχειρεί να παρουσιάσει τον όρο «Τουρκικά Στενά» ως έναν απολύτως καθιερωμένο και διεθνώς αποδεκτό γεωγραφικό προσδιορισμό.
Η τουρκική διπλωματία υποστηρίζει ότι ο όρος αφορά συλλογικά το Στενό της Κωνσταντινούπολης και το Στενό των Δαρδανελλίων, τα οποία –όπως τονίζεται– «βρίσκονται εντός και υπό την κυριαρχία της Δημοκρατίας της Τουρκίας».
Πίσω όμως από τη φαινομενικά τεχνική διαφωνία για μια ονομασία, διπλωματικές πηγές βλέπουν μια ευρύτερη προσπάθεια της Άγκυρας να ενισχύσει διεθνώς τη ρητορική περί κυριαρχικού ελέγχου στα Στενά, σε μια περίοδο όπου η γεωπολιτική σημασία της Μαύρης Θάλασσας και των θαλάσσιων διαδρόμων έχει επανέλθει στο επίκεντρο λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και των ευρύτερων ισορροπιών με τη Ρωσία και το ΝΑΤΟ.
Η Τουρκία επιχειρεί ουσιαστικά να περάσει το μήνυμα ότι τα Στενά αποτελούν όχι μόνο γεωγραφικό αλλά και στρατηγικό πεδίο άσκησης τουρκικής κυριαρχίας, κάτι που η Αθήνα παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή.
Η ελληνική παρέμβαση και η επίκληση της Σύμβασης του Μοντρέ
Η αντιπαράθεση ξεκίνησε κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας στις 29 Απριλίου με αντικείμενο την ασφάλεια και την προστασία των θαλάσσιων οδών.
Κατά τη διάρκεια της τοποθέτησής του, ο Τούρκος Μόνιμος Αντιπρόσωπος Αχμέντ Γιλντίζ αναφέρθηκε στα «Τουρκικά Στενά», υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία καταβάλλει κάθε προσπάθεια για τη διασφάλιση της ασφαλούς και ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Η ελληνική πλευρά αντέδρασε άμεσα μέσω του αναπληρωτή Μόνιμου Αντιπροσώπου της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Ιωάννη Σταματέκου, ο οποίος επεσήμανε ότι η Σύμβαση του Μοντρέ του 1936 αποτελεί το μοναδικό διεθνές νομικό πλαίσιο που ρυθμίζει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά των Δαρδανελλίων, στη Θάλασσα του Μαρμαρά και στον Βόσπορο.
Η ελληνική παρέμβαση είχε σαφή στόχο να αποσυνδέσει το διεθνές καθεστώς των Στενών από μονομερείς εθνικούς χαρακτηρισμούς και να υπογραμμίσει ότι η λειτουργία τους διέπεται από διεθνή σύμβαση και όχι από αποκλειστική τουρκική πολιτική ερμηνεία.
Η Άγκυρα, ωστόσο, απαντά ότι η Σύμβαση του Μοντρέ ρυθμίζει αποκλειστικά το νομικό καθεστώς διέλευσης και όχι την ονομασία των γεωγραφικών σημείων.
Στην επιστολή της, η τουρκική πλευρά επιμένει ότι ο όρος «Τουρκικά Στενά» είναι «περιγραφικός, γεωγραφικά ακριβής και πλήρως συμβατός» με τη Σύμβαση, ενώ υποστηρίζει ότι έχει χρησιμοποιηθεί επί δεκαετίες σε έγγραφα του ΝΑΤΟ, του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού και άλλων διεθνών οργανισμών.
Παράλληλα, η Τουρκία κατηγορεί ευθέως την Ελλάδα ότι η ένστασή της «δεν έχει καμία βάση στο γράμμα, το πνεύμα ή τον σκοπό» της Σύμβασης του Μοντρέ, επιχειρώντας να εμφανίσει την ελληνική στάση ως πολιτικά υποκινούμενη και όχι νομικά τεκμηριωμένη.
Η μάχη της ορολογίας κρύβει βαθύτερη γεωπολιτική αντιπαράθεση
Παρά το γεγονός ότι η διαφωνία αφορά φαινομενικά έναν γεωγραφικό όρο, διπλωματικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η σύγκρουση αντανακλά τη βαθύτερη στρατηγική αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας γύρω από ζητήματα κυριαρχίας, διεθνούς δικαίου και ελέγχου κρίσιμων θαλάσσιων διαδρομών.
Η Τουρκία τα τελευταία χρόνια επιχειρεί συστηματικά να ενισχύσει τη ρητορική της περί «κυριαρχικών δικαιωμάτων» σε όλα τα μέτωπα της περιοχής, από το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η επιμονή στον όρο «Τουρκικά Στενά» δεν θεωρείται από την Αθήνα μια ουδέτερη γεωγραφική επιλογή αλλά μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής στρατηγικής που επιχειρεί να ενισχύσει συμβολικά και διπλωματικά τη θέση της Άγκυρας.
Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Η γεωστρατηγική αξία των Στενών έχει αυξηθεί κατακόρυφα μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς αποτελούν κρίσιμο πέρασμα για τη ναυτική ισορροπία στη Μαύρη Θάλασσα και τη σχέση Ρωσίας-ΝΑΤΟ.
Η Τουρκία, αξιοποιώντας τη Σύμβαση του Μοντρέ, έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ενισχυμένο ρόλο ως ρυθμιστής της ναυσιπλοΐας στην περιοχή, γεγονός που ενισχύει τη γεωπολιτική της βαρύτητα.
Από ελληνικής πλευράς, διπλωματικές πηγές θεωρούν κρίσιμο να μην παγιωθούν διεθνώς διατυπώσεις που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν εντυπώσεις αποκλειστικού τουρκικού ελέγχου πέραν όσων προβλέπει η διεθνής σύμβαση.
Η νέα αυτή αντιπαράθεση δείχνει ότι ακόμη και ζητήματα ορολογίας μετατρέπονται πλέον σε πεδία γεωπολιτικής σύγκρουσης ανάμεσα σε Αθήνα και Άγκυρα, σε μια περίοδο όπου η ισορροπία στην ευρύτερη περιοχή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Διαβάστε επίσης: «Νέο δόγμα ισχύος»: Πώς η Ελλάδα χτίζει ασπίδα απέναντι στην Τουρκία με ενέργεια, συμμαχίες και διπλωματία
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ