Σκιά νέας κρίσης πάνω από τις ΗΠΑ – Αναλυτές και επενδυτές προειδοποιούν για αυξανόμενο κίνδυνο δημοσιονομικής κρίσης και «σπιράλ χρέους»
Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται ξανά αντιμέτωπες με ένα πρόβλημα που για χρόνια η Ουάσιγκτον επιχειρούσε να κρατήσει στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης: το εκρηκτικό μέγεθος του δημόσιου χρέους και το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησής του, που σχετίζεται στενά με τα ομόλογα.
Η επιστροφή της απόδοσης του 30ετούς αμερικανικού ομολόγου στο επίπεδο του 5% δεν θεωρείται απλώς μια ακόμη χρηματοπιστωτική μεταβολή. Για πολλούς αναλυτές αποτελεί προειδοποιητικό καμπανάκι ότι οι αγορές αρχίζουν να αμφισβητούν πιο έντονα τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική σταθερότητα της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου.
Το νέο κύμα ανησυχίας ενισχύεται από τη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή και ειδικά από τη συνεχιζόμενη αστάθεια γύρω από το Στενό του Ορμούζ, που διατηρεί υψηλές τις τιμές του πετρελαίου και επαναφέρει φόβους για νέα άνοδο του πληθωρισμού.
Οι επενδυτές βλέπουν πλέον ένα ιδιαίτερα δύσκολο μείγμα για την αμερικανική οικονομία: υψηλό χρέος, αυξημένο κόστος δανεισμού, γεωπολιτικές πιέσεις και επιβράδυνση της ανάπτυξης.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων ανεβαίνουν, γεγονός που μεταφράζεται σε ακριβότερο δανεισμό όχι μόνο για το αμερικανικό δημόσιο αλλά συνολικά για την οικονομία.
Η Wall Street Journal σημειώνει ότι το αμερικανικό δημόσιο χρέος ξεπέρασε πλέον το 100% του ΑΕΠ, αγγίζοντας τα 31,265 τρισεκατομμύρια δολάρια στο τέλος Μαρτίου. Πρόκειται για ένα επίπεδο που πριν από μερικές δεκαετίες θεωρούνταν αδιανόητο για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το ακόμη πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι οι πληρωμές τόκων κοστίζουν πλέον περισσότερα από 22 δισεκατομμύρια δολάρια κάθε εβδομάδα, δημιουργώντας μια διαρκή δημοσιονομική πίεση που περιορίζει τα περιθώρια πολιτικών χειρισμών.
Οι φόβοι για «σπείρα χρέους» και η αδυναμία πολιτικής συνεννόησης στην Ουάσιγκτον
Η Επιτροπή για έναν Υπεύθυνο Ομοσπονδιακό Προϋπολογισμό είχε ήδη προειδοποιήσει από τον Μάρτιο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες κινούνται προς μια εξαιρετικά επικίνδυνη τροχιά, όπου το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους αυξάνεται ταχύτερα από την ίδια την οικονομική ανάπτυξη.
Αυτό ακριβώς είναι το σενάριο που τρομάζει τους οικονομολόγους: μια μόνιμη «σπείρα χρέους», στην οποία το κράτος δανείζεται ολοένα και περισσότερο μόνο και μόνο για να πληρώνει τόκους παλαιότερων δανείων.
Ο Μαρκ Γκόλντγουεϊν, ανώτερος αντιπρόεδρος της Επιτροπής, προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ εισέρχονται πλέον σε «αχαρτογράφητα νερά», τονίζοντας πως η υπέρβαση του 100% στο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ δεν είναι απλώς συμβολικό όριο αλλά ένδειξη βαθύτερης δημοσιονομικής φθοράς.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με αναλυτές, δεν δημιουργήθηκε ξαφνικά. Είναι αποτέλεσμα δεκαετιών πολιτικών επιλογών στην Ουάσιγκτον, όπου τόσο οι Ρεπουμπλικάνοι όσο και οι Δημοκρατικοί έδωσαν προτεραιότητα σε φορολογικές ελαφρύνσεις, δημοσιονομικές επεκτάσεις και πολιτικές παροχών που απέφεραν βραχυπρόθεσμα πολιτικά οφέλη αλλά διόγκωσαν το έλλειμμα.
Σήμερα, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση συνεχίζει να καταγράφει ελλείμματα που προσεγγίζουν το 6% του ΑΕΠ ετησίως, την ώρα που το κόστος δανεισμού έχει αυξηθεί δραματικά λόγω των υψηλών επιτοκίων.
Η αγορά αρχίζει πλέον να αμφιβάλλει για το κατά πόσο η αμερικανική οικονομία μπορεί να συνεχίσει επ’ αόριστον να χρηματοδοτεί τόσο μεγάλα ελλείμματα χωρίς σοβαρές συνέπειες.
Παράλληλα, η Federal Reserve βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Από τη μία πλευρά θέλει να διατηρήσει τον πληθωρισμό υπό έλεγχο και από την άλλη γνωρίζει ότι τα υψηλά επιτόκια επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο το δημόσιο χρέος και την πραγματική οικονομία.
Οι επενδυτές εκτιμούν πλέον ότι δεν θα υπάρξουν μειώσεις επιτοκίων μέσα στο 2026, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις παραμένουν ισχυρές λόγω της ενεργειακής αβεβαιότητας και της γεωπολιτικής αστάθειας.
Η επιστροφή του «σχεδίου Μπάφετ» και ο φόβος για πολιτική αδράνεια
Η νέα ανησυχία γύρω από το αμερικανικό χρέος επανέφερε στο προσκήνιο και μια παλιά, ιδιαίτερα αιχμηρή πρόταση του Γουόρεν Μπάφετ, η οποία είχε διατυπωθεί ήδη από το 2011.
Ο θρυλικός επενδυτής είχε δηλώσει τότε ότι το δημοσιονομικό πρόβλημα των ΗΠΑ θα μπορούσε να λυθεί «μέσα σε πέντε λεπτά», εάν ψηφιζόταν ένας νόμος που θα απαγόρευε στα μέλη του Κογκρέσου να διεκδικήσουν επανεκλογή όταν το έλλειμμα υπερβαίνει το 3% του ΑΕΠ.
Η πρόταση επανήλθε τώρα στη δημόσια συζήτηση μετά την παρέμβαση του Έλον Μασκ, ο οποίος αναδημοσίευσε το σχετικό απόσπασμα σχολιάζοντας πως «αυτός είναι ο σωστός τρόπος».
Η συζήτηση αυτή αποτυπώνει κάτι βαθύτερο: την αυξανόμενη αίσθηση ότι το πολιτικό σύστημα της Ουάσιγκτον αδυνατεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του χρέους πριν αυτό μετατραπεί σε σοβαρή δημοσιονομική κρίση.
Προειδοποιήσεις διατυπώνουν πλέον και κορυφαίοι επενδυτές όπως ο Ρέι Ντάλιο της Bridgewater Associates, ο οποίος εδώ και καιρό μιλά για κίνδυνο μακροχρόνιας αποσταθεροποίησης της αμερικανικής οικονομίας εάν δεν περιοριστούν τα ελλείμματα.
Το ίδιο μήνυμα εκπέμπεται και από κύκλους του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, όπου αυξάνεται η ανησυχία ότι η δυναμική του χρέους μπορεί να περιορίσει σοβαρά την οικονομική ευελιξία των ΗΠΑ τα επόμενα χρόνια.
Παρά το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν το ισχυρότερο χρηματοπιστωτικό σύστημα στον κόσμο και το δολάριο παραμένει το βασικό παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, οι αγορές αρχίζουν να δείχνουν ότι η υπομονή τους απέναντι στη συνεχή διόγκωση του χρέους δεν είναι απεριόριστη.
Και αυτή ακριβώς η αλλαγή κλίματος είναι που προκαλεί πλέον τη μεγαλύτερη ανησυχία στην Ουάσιγκτον.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ