Παρά τις αυστηρές κυρώσεις και την έντονη γεωπολιτική σύγκρουση, το Ιράν φαίνεται να αποκομίζει σημαντικά οικονομικά οφέλη από την κρίση στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με ανάλυση του The Economist, η ένταση που σχετίζεται με την πολιτική του Donald Trump έχει δημιουργήσει ένα ιδιαίτερο «παράδοξο» στην παγκόσμια αγορά ενέργειας: Aντί να αποδυναμώνεται, η ιρανική οικονομία ενισχύεται μέσω της αύξησης των εσόδων από το πετρέλαιο.
Η βασική εξήγηση βρίσκεται στη λειτουργία της διεθνούς αγοράς πετρελαίου. Όταν ξεσπούν συγκρούσεις σε κρίσιμες περιοχές, όπως η Μέση Ανατολή, δημιουργούνται φόβοι για διαταραχή της προσφοράς.
Αυτό οδηγεί σχεδόν αυτόματα σε αύξηση των τιμών. Στην περίπτωση του Ιράν, οι υψηλότερες τιμές σημαίνουν ότι ακόμη και με περιορισμένες εξαγωγές, τα συνολικά έσοδα αυξάνονται σημαντικά.
Παράλληλα, το Ιράν δεν έχει αποκλειστεί πλήρως από το διεθνές εμπόριο. Αντίθετα, έχει αναπτύξει εναλλακτικά δίκτυα εξαγωγών, συχνά μέσω «σκιώδους» εμπορίου, με βασικούς αποδέκτες χώρες όπως η Κίνα.
Μέσω αυτών των καναλιών, η Τεχεράνη συνεχίζει να διοχετεύει μεγάλες ποσότητες πετρελαίου στην αγορά, εκμεταλλευόμενη τη ζήτηση που παραμένει υψηλή.
Την ίδια στιγμή, άλλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις. Η αστάθεια στην περιοχή, αλλά και οι απειλές για τη ναυσιπλοΐα σε στρατηγικά σημεία όπως τα Στενά του Ορμούζ, αυξάνουν το κόστος μεταφοράς και περιορίζουν τη ροή του πετρελαίου.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται η διαθέσιμη προσφορά, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τις τιμές και κατ’ επέκταση τα έσοδα χωρών που καταφέρνουν να συνεχίσουν τις εξαγωγές τους.
Επιπλέον, η κρίση δημιουργεί και έμμεσες πηγές εσόδων για το Ιράν.
Η γεωπολιτική του θέση του επιτρέπει να επηρεάζει κρίσιμες θαλάσσιες οδούς, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις αναφέρονται αυξημένα τέλη διέλευσης ή πιέσεις προς τη διεθνή ναυτιλία.
Όλα αυτά ενισχύουν περαιτέρω τη διαπραγματευτική του ισχύ.
Το φαινόμενο αυτό αναδεικνύει μια βαθύτερη αλήθεια για την παγκόσμια οικονομία: οι κρίσεις δεν έχουν πάντα συμμετρικές επιπτώσεις.
Σε αγορές όπως αυτή της ενέργειας, η μείωση της προσφοράς μπορεί να οδηγήσει σε τόσο μεγάλη αύξηση των τιμών, ώστε οι παραγωγοί να ωφελούνται, ακόμη και αν βρίσκονται στο επίκεντρο των κυρώσεων ή των συγκρούσεων.
Συνολικά, η περίπτωση του Ιράν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η γεωπολιτική ένταση, οι ενεργειακές αγορές και η διεθνής πολιτική αλληλεπιδρούν με απρόβλεπτο τρόπο.
Το «παράδοξο» αυτό δείχνει ότι σε έναν ασταθή κόσμο, οι οικονομικοί συσχετισμοί μπορούν να ανατραπούν, δημιουργώντας ευκαιρίες εκεί όπου θεωρητικά θα υπήρχαν μόνο απώλειες.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΜΑΣ